Demoret

O demoret[1][nota 1] (pronunciau /demoˈɾe/[2] ~/demoˈɾet/[3]; como "demoré" u "demoret" de traza indistinta) ye un tipo sencillo de debanadera que se feba chirar con a man u con una manivela y serviba pa pasar as «fusadas», que ye o conteniu de filo que s'heba filau en cada fuso, debanando-las dica formar una madaixa.
Teneba cuatro aspas de madera que se feba chirar sobre un eixe paralelo con o suelo. Cada aspa teneba una pieza travesera an que s'asentaba o filo d'a madaixa. L'eixe central se meteba en o piet con dos chugaderos u con un, como un molinet.
Pa fer-lo funcionar se teneba que ligar un estrimo d'o filo en una d'as silletas y contino meter o fuso en un canastico y fer chirar l'instrumento con a manivela. Asinas o filo iba salindo de o fuso, que bailaba fendo brincos en o canasto, y o filo s'iba religando sobre l'asiento d'as aspas con cada vuelta. En rematada la fayena, se sacaba la madaixa entera de as aspas, y ya se podeba guardar, lavar, tenyir u aún se podeba debanar pa fer chubiellos.
Cultura popular
Sobre o demoret s'ha documentau por a-saber-los puestos de l'Alto Aragón una dovineta que viene a dicir:
Imáchens
-
Esposición en o Museu de Teruel. O demoret ye abaixo a la izquierda, debaixo d'as ruecas.
Se veiga tamién
Notas
- ↑ Con a variant demuret
Referencias
- ↑ (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ CASTILLO SEAS, Fabián. Bocabulario de l'aragonés d'Alquezra y lugars d'a Redolada. Publicazions d'o Consello d'a Fabla aragonesa, 2001. ISBN 84-86036-94-1.
- ↑ BADIA i MARGARIT, Antoni Maria, El habla del Valle de Bielsa (Pirineo aragonés). Edición d'Artur Quintana. Aladrada ediciones. Zaragoza, 2015. ISBN 978-84-944335-5-9
- ↑ DIESTE, José Damián. Adivinanzas del Alto Aragón. Xordica, 2009. ISBN 978-84-96457-40-9. P. 14.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.