Mes
| Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla. |
Un mes[1] (d'o latín < mensis)[2] ye cada un d'os doce periodos de tiempo, d'entre 28 y 31 días, en que se divide l'anyo. D'antis mas mes yera sinonimo de lunación, que alto u baixo dura 29 días y meyo. En un anyo bi ha 12 lunacions y sobran 10 días. Primero istos días sobrants no yeran de dengún mes, pero con o tiempo s'ha ito repartindo entre os diferents meses, dica plegar ta la situación actual, en que mes y lunación ya no coinciden. A durada d'os meses s'establió de forma aleatoria: por eixemplo, chulio y agosto tienen os dos 31 días porque se consideró que o mes adedicato a César Augusto no heba de tener menos que l'adedicato a Chulio César; y d'atra man febrero, zaguer mes de l'anyo romano, se quedó con menos días que a resta.
Cada mes agrupa un minimo de cuatre semanas.
Tanto en o calandario gregoriano, como en o calandario chuliano, l'anyo tien doce meses. En aragonés, cada un d'istos meses tien un nombre d'orichen latín:
| Mes | Nº días | Nombre orichinal |
|---|---|---|
| Chinero | 31 | (XI) Ianaurius (de Chan, dios d'as puertas) |
| Febrero | 28 ó 29 | (XII) Februarius (de Februus, antigo dios etrusco) |
| Marzo | 31 | (I) Mars (de Marte, dios d'a guerra) |
| Abril | 30 | (II) Aprilis (d'Apru, diosa etrusca) |
| Mayo | 31 | (III) Maius (de Maya, diosa floral) |
| Chunio | 30 | (IV) Iunius (de Chuno, diosa d'o matrimonio) |
| Chulio | 31 | (V) Quintilis (cinqueno mes) y Iulius (en honor a Chulio César) |
| Agosto | 31 | (VI) Sextilis (seiseno mes) y Augustus (en honor a César Augusto) |
| Setiembre | 30 | (VII) September (septimo mes) |
| Octubre | 31 | (VIII) October (uiteno mes) |
| Noviembre | 30 | (IX) November (nueno mes) |
| Aviento | 31 | (X) Adventum (plegata, arribata) |
Se veiga tamién
Referencias
- ↑ (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ (es) Francho Nagore Laín: Vocabulario de la Crónica de San Juan de la Peña (versión aragonesa, s. XIV), Universidat de Zaragoza, 2021, ISBN 978-84-1340-315-1, p.307
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.