Pluya

A pluya[1][nota 1], pluvia[1][nota 1], plevia[1], ploya[1] u plucha[1][nota 1] (d'o latín pluvĭa) ye un fenomeno meteorolochico que produce a cayida de gotas d'augua y que s'inicia con a condensación d'a vapor d'augua que forma gotas d'augua, as cuals pasan a formar as nubles y cayen a tierra. A calor atmosferica orichina a puyada d'as nubles y o suyo refriamiento, con lo que creixe a grandaria d'as gotas d'augua y o suyo mayor peso las fa cayer enta a superficie terrestre, dando orichen asinas a la pluya. Pa o perteneixient u relativo a la pluya, se fa servir l'adchectivo "pluvial".[1]
As gotas no tienen forma de glarima sino que as mas chicotas son cuasi esfericas, mientres que las de mayor grandaria son aplanadas.
Clasificación de precipitacions acuosas

A precipitación de pluya dende l'atmosfera enta la superficie terrestre se diz "plevida"[2][3][nota 2]. L'acción de cayer a pluya se diz "plever"[nota 3] y, si lo fa en poca cantidat, alavez ye "plevusquiar".[nota 4]
- Augualera: no ye propiamente pluya, sino una forma de condensación d'a humedat de l'ambient en as nueis fredas y enrasadas, cuan a vapor d'augua se condensa formando chicotas gotas en as fuellas d'as plantas u en atras superficies fredas.
- Auguanieu: ye a pluya mezclada con nieu.
- Plevizna: pluya muit débil en a que a sobén as gotas son muit finas y mesmo pulverizadas en l'aire. En una plevizna a pluviosidat u acumulación ye cuasi inapreciable. Popularment le'n diz auguachurris, borrasquinya, chirrimirri, flaina u gotiflaina.
- Pluya: ye un termín cheneral para referir-se a la mayoría de precipitacions acuosas. Puet tener cualsiquier intensidat, encara que lo mas frecuent ye que siga entre débil y moderada.
- Ruixazo: ye pluya de curta durada, por un regular d'intensidat moderada u cerenya. Os ruixazos pueden estar acompanyaus de viento.
- Tronada: ye pluya acompanyada d'actividat electrica y, por un regular, de viento moderau u cerenyo, y, mesmo, con piedra. As tronadas pueden tener intensidaz dende muit débils dica torrencials, y, mesmo, a vegadas son practicament secas. A combinación de tronada secas y ruixazos puet presentar-se en cualsiquier caso. Ye decir, un ruixazo cerenyo con tronada tien una aria pluvial reducida, que puet estar rodiada por una mena de cerclo de mayor grandaria a on se deixan sentir os truenos y as lampadas pero no pleve.
Mazadas
- Cuan pleve y fa sol, tiempo del caragol.[4]
- As plevias de chinero plenan as cubas, tinallas y graneros.[5]
- A plevia de marzo ta o ganau ye pasto.[5]
- Si s'agarra a cenisa en o badil, pleve en marzo y en abril.[5]
- Si pleve ta l'Ascensión pleve cuarenta días seguius.[5]
- Ta yo pleva en abril y mayo y ta tú o que queda de l'anyo.[5]
- Malo si, por sant Bernabé, no ha parau de plever.[5]
- Si pleve muito en agosto no feremos buen mosto.[5]
Referencias
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
- ↑ (es) BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2008.ISBN 978-84-8094-061-0
- ↑ (an) Silbia Garcés Lardiés,Francho Rodés Orquín:Un borguil de parolas.Bocabulario dialeutal escolar, Gubierno d'Aragón, 2006, ISBN 84-689-7358-0, p.42
- ↑ (es) José Enrique Gargallo Gil:Los refranes meteorológicos en aragonés, en el marco de la paremiología románica, Alazet n°20, 2008, ISSN 0214-7602, p.11-31
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 (an) "Sapienzia en purnas. L'añada en o refranero altoaragonés". Chusé Antón Santamaría Loriente. Aladrada Ediciones. Colección Clarión, 12. Zaragoza, 2017. ISBN 978-84-947712-2-4
Notas
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Tamién existen as formas palatalizadas plluya, plluvia y pllucha
- ↑ Con as suyas variants "plevita", "plovida" / "pllovida" y "plloveda".
- ↑ Atras variants son "plover", "pllover" y "plloure"
- ↑ Atras formas son "plevidiar", "pleviniar" / "ploviniar", "plevuciar", "plloviniar", "pllovizoniar", "pllovizniar", "plloviznar" u "pllovisniar"
Vinclos externos
O Biquizionario tien una dentrada sobre a pluya.
Se veigan as imáchens de Commons sobre a pluya.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.