Torroco

Iste articlo ye en proceso de cambio enta la ortografía oficial de Biquipedia (la Ortografía de l'aragonés de l'Academia Aragonesa d'a Luenga). Puez aduyar a completar este proceso revisando l'articlo, fendo-ie los cambios ortograficos necesarios y sacando dimpués ista plantilla.
Se veiga tamién torrueco de zucre.
Torrocos.

Un torroco[1][2][3][4][nota 1] u torrueco[5][6][7][4][nota 2] ye una masa de tierra apilotada y seca que se debanta d'o suel, por eixemplo en labrar u en picar con l'ixau, y que ye fácil d'esclafar y de desfer con a man, con o piet u con bel traste.

En agricultura, os torrocos se consideran por lo regular un estorbo, pos a tierra pegada y apilotada asinas no sirve pa tapar a simient, ni rebriga bien as venas d'as plantas, ni absorbe bien l'augua. Por ixa razón, os torrocos s'han de desfer de maneras diversas, como «atablando» a tierra aladrada, u simplament «estorrocando»[8][9] (porque asinas ye o verbo; en aragonés ribagorzano se pronuncia «estorrocá» u «estarrocá»[10]), cosa que se fa picando contra o torroco con o codo de l'ixau u con un bigós.

Diversidat lexica

Seguntes Bienvenido Mascaray, en Campo (Ribagorza) tamién se diz os verbos «torrocaciar»[3] u «estorrocaciar»,[3] a l'igual que o verbo cheneral «estorrocar».[3]

  • Marcha a estorrocar![11] - expresión popular d'encarranye con a cual se demanda a l'interlocutor que marche y nos deixe estar tranquilos un rato.
  • Estripa-torruecos - persona de pocas luces, de qui se conta que no se le puede encomendar treballos de discurrir.

Sociolingüistica de l'uso de «torrueco»

En 1973, Pedro José Escudero Buil fizo un estudio sobre a pervivencia de lexico aragonés en o suyo lugar de Plana de Uesca, Monflorite. Entre as personas enquestadas nomás que una deciba «torrueco» y no pas «torroco».[5] Yera una d'as dos personas de mas edat que participón en a enquesta, naixidas arredol de 1890.[5]

Se veiga tamién

Notas

  1. Con as variants torroc y tarroco
  2. Con a variant tarrueco

Referencias

  1. MONEVA y PUYOL, Juan, Vocabulario de Aragón; Institución «Fernando el Católico» + Prensas Universitarias de Zaragoza + Xordica Editorial. Zaragoza, 2004. ISBN 84-88920-97-0
  2. RÍOS NASARRE, Paz, Bocabulario d'o Semontano de Balbastro (de Salas Altas y a Redolada); Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa. Uesca, 1997. ISBN 84-86036-63-1
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 MASCARAY SIN, Bienvenido, Vocabulario del habla de Campo (Ribagorza, Huesca); Prensas Universitarias de Zaragoza + Xordica Editorial. Zaragoza, 2013. ISBN 978-84-96457-87-4
  4. 4,0 4,1 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).
  5. 5,0 5,1 5,2 ESCUDERO BUIL, Pedro José, Léxico aragonés de Monflorite; Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa. Uesca, 1995. ISBN 84-86036-51-8
  6. PARDO ASSO, José, Nuevo diccionario etimológico aragonés (voces, frases y modismos usados en el habla de Aragón) (Facsímil); Institución «Fernando el Católico» + Gara d'Edizions. Zaragoza, 2002. ISBN 84-8094-101-4
  7. TOMÁS ARIAS, Chabier, El aragonés del Biello Sobrarbe. Instituto de Estudios Altoaragoneses. Uesca, 1999. ISBN 84-8127-095-4
  8. ROMANOS, Fernando y SÁNCHEZ, Fernando. L'Aragonés de A Fueba. Bocabulario y notas gramaticals. Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa, 1999. ISBN 36-86036-68-2.
  9. SOLER BETÉS, Amparo-Ángeles. Replega de bocabulario de Ballobar; Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa. Uesca, 2004. ISBN 84-95997-12-6
  10. ARNAL PURROY, Mª Luisa, Diccionario del habla de la Baja Ribagorza Occidental -Huesca-; Institución «Fernando el Católico» + Gara d'Edizions. Zaragoza, 2003. ISBN 84-8094-052-2
  11. GARCÉS LÓPEZ, Agliberto (NAGORE, F. ed.). Fraseología del habla popular aragonesa (2º ed); Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa. Uesca, 2005. ISBN 84-95997-16-9

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.