Qom
 | |
| Math | dinas Iran  |
|---|---|
Fa-Qom.ogg | |
| Poblogaeth | 1,201,158 |
| Sefydlwyd |
|
| Pennaeth llywodraeth | Morteza Saghaeiannejad |
| Gefeilldref/i | |
| Iaith/Ieithoedd swyddogol | Perseg |
| Daearyddiaeth | |
| Gwlad |  Iran |
| Arwynebedd | 123.073 km² |
| Uwch y môr | 935 metr |
| Cyfesurynnau | 34.64°N 50.8764°E |
| Cod post | 37100 |
| Pennaeth y Llywodraeth | Morteza Saghaeiannejad |
 | |
Mae Qom (Perseg: قم, hefyd Q'um neu Kom) yn ddinas hanesyddol yng ngogledd canolbarth Iran. Mae'n gorwedd 156 km i'r de-orllewin o Tehran, prifddinas Iran, ac mae'n brifddinas talaith Qom. Amcangyfrifwyd fod ganddi boblogaeth o 1,042,309 yn 2005. Mae'r ddinas yn gorwedd ar lannau Afon Qom.
Ystyrir Qom yn ddinas sanctaidd gan Mwslemiaid Shia, am ei bod yn gartref i gysegrfan Fatema Mæ'sume, chwaer yr Imam `Ali ibn Musa Rida (Perseg: Imam Reza, OC 789-816). Qom yw canolfan bwysicaf ysgolheictod Shi'a yn y byd, ac mae'n ganolfan pererindod bwysig. Yn ogystal mae Qom yn gartref i ran o raglen gofod Iran.
Hanes
Mae hanes Qom fel canolfan drefol yn ymestyn yn ôl i'r cyfnod cyn-Islamig. Mae darganyddiadau archaeolegol yn dangos fod pobl yn byw yno ers y 5ed mileniwm CC. Dan yr enw Kum, tyfodd i fod yn ddinas ranbarthol bwysig. Pan gyrhaeddodd yr Arabiaid yn y 7g newidiwyd yr enw i Qom.
Yn cyfnod y Seljukiaid blodeuodd Qom. Ond pan ddaeth y Mongoliaid i oresgyn Persia dioddefodd y ddinas ddinistr ar raddfa sylweddol. Ond yn ddiweddarach, ar ôl i'r frenhinllin Fongolaidd (yr Ilkhanate), droi i Islam yn ystod teyrnasiad Öljeitü (Perseg: Muhammad Khudabænde), adferwyd y ddinas i'w hen ogoniant.
Ar ddiwedd y 14g cafodd y ddinas ei difetha gan Tamerlane a lladdwyd nifer o'r trigolion. Unwaith eto adferwyd y ddinas a daeth yn ganolfan bererindod fawr yng nghyfnod y Safavid. Erbyn 1503 roedd nifer o ysgolion diwinyddol yn Qom.
Dioddefodd eto gan y goresgyniadau Affgan ac yn nheyrnasiad Nadir Shah. Yn 1793 daeth Qom dan reolaeth Agha Muhammad Khan Qajar. Dyma'r cyfnod pan ychwanegwyd yn sylweddol i adeiladwaith trawiadol Mosg Hazrat Fatimeh.
Yn ystod y goresgyniad gan Rwsia yn 1915, symudodd nifer o drigolion Tehran i Qom am ddiogelwch a bu bron i'r brifddinas gael ei symud i Qom. Sefydlwyd "Pwyllgor Amddiffyn Cenedlaethol" yn Tehran, a throes Qom yn un o ganolfannau pwysicaf y gwrthwynebiad gwladgarol i ddominyddiaeth a rheolaeth Rwsia a Phrydain yn Iran.
Yn ddiweddarach, bu Qom yn ganolfan i'r Ayatollah Khomeini yn ei wrthwynebiad i'r Pahlaviaid, cyn ei alltudio o'r wlad, a arweiniodd yn y pen draw at Chwyldro Islamaidd Iran yn 1979.
Gefeilldrefi
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.