Jacky Lumarque fèt nan dat 27 mas 1953 nan vil Jakmèl ( Ayiti ), li se yon pwofesè matematik epi Rektè Inivèsite Quisqueya (UniQ) depi lane 2007 ^{[1] , [2]} .

Jacky Lumarque, li fèt 27 mas 1953 nan Jakmèl, Ayiti, se yon inivèsitè, pwofesè matematik, espesyalis nan politik edikasyon ak konsiltan ayisyen. Li se rektè Inivèsite Kiskeya (UniQ) depi 2007. Yo rekonèt li pou gwo kontribisyon li nan refòm sistèm edikasyon ayisyen an, modènizasyon ansèyman siperyè a ak devlopman koperasyon ant inivèsite sou plan entènasyonal.

Li se youn nan prensipal moun ki te prepare Plan nasyonal edikasyon ak fòmasyon (PNEF), ki te adopte an 1998 e ki te sèvi kòm dokiman referans pou politik edikasyon Ayiti pandan plis pase dis lane. Li travay tou kòm konsiltan pou plizyè òganizasyon entènasyonal, tankou Bank Mondyal ak Bank Enterameriken pou Devlopman (BID), sou kestyon ki gen rapò ak edikasyon, bon jan gouvènans ak devlopman ekonomik.

Pandan li ap dirije Inivèsite Kiskeya, inivèsite a fè anpil pwogrè. Li agrandi pwogram akademik li yo, mete plizyè laboratwa rechèch sou pye, ranfòse patenarya ak inivèsite atravè lemond epi patisipe aktivman nan rekonstriksyon ansèyman siperyè ann Ayiti apre tranblemanntè 12 janvye 2010 la.

Anplis responsablite li kòm rektè, Jacky Lumarque okipe plizyè fonksyon nan òganizasyon rejyonal ak entènasyonal. Li patisipe nan aktivite Ajans Inivèsitè Frankofoni (AUF), Konferans Rejyonal Rektè ak Prezidan Inivèsite Karayib yo (CORPUCA), ansanm ak gwoup refleksyon Inter-American Dialogue

Jacky Lumarque te fè etid primè li nan Lekòl Nasyonal Jean-Marie-Henriquez anvan li te kontinye etid segondè li nan Lise Pinchinat nan Jakmèl, epi pita nan Lise Petyonvil ak Kolèj Prosper nan Pòtoprens. Li te fini etid klasik li nan Sant Etid Segondè, kote li te resevwa diplòm bakaloreya nan filozofi an 1973.^[3]

Okòmansman, li te anvi etidye medsin, men li te chwazi oryante tèt li nan matematik. An 1977, li te gradye nan Lekòl Nòmal Siperyè Inivèsite Leta Ayiti (UEH) avèk yon espesyalizasyon nan matematik ak fizik. Yon ane apre, li te jwenn lisans li nan matematik nan Fakilte Syans, Inivèsite Leta Ayiti.

Avèk yon bous gouvènman fransè a, li te kontinye etid li nan Inivèsite Toulouse III – Paul Sabatier, kote li te jwenn yon lisans ak yon metriz nan matematik. Li te konplete fòmasyon li ak yon Master of Business Administration (MBA) nan Inivèsite Nice Sophia Antipolis, epi li te etidye dwa biznis nan yon pwogram plizyè inivèsite an patenarya. Li te pouswiv tou etid doktora nan syans edikasyon nan Inivèsite Paris-Est Créteil.

Fòmasyon plizyè disiplin sa a te pèmèt li devlope konpetans nan matematik, syans edikasyon, dwa ak jesyon, ki vin sèvi kòm baz travay li nan domèn politik piblik, refòm sistèm edikatif ak gouvènans inivèsitè.

Jacky Lumarque te jwe yon wòl enpòtan nan refòm sistèm edikasyon Ayiti pandan ane 1990 yo. An 1995, Ministè Edikasyon Nasyonal ak Fòmasyon Pwofesyonèl (MENFP) te konfye li responsablite pou kowòdone preparasyon Plan Nasyonal Edikasyon ak Fòmasyon (PNEF). Plan sa a, ki te adopte an 1998, te vin sèvi kòm premye kad estratejik nasyonal pou amelyore sistèm edikasyon peyi a.

PNEF la te tabli plizyè priyorite, tankou elaji aksè ak edikasyon, amelyore kalite ansèyman, ranfòse fòmasyon pwofesè yo, modènize ansèyman teknik ak pwofesyonèl, epi ankouraje desantralizasyon nan jesyon sistèm edikatif la. Pandan plizyè ane, dokiman sa a te sèvi kòm referans pou politik piblik nan sektè edikasyon.

Apre tranblemanntè 12 janvye 2010 la, Jacky Lumarque te patisipe nan preparasyon plan estratejik pou rebati sistèm edikatif ayisyen an, avèk sipò plizyè enstitisyon nasyonal ak entènasyonal.

Jacky Lumarque te patisipe nan devlopman Inivèsite Kiskeya depi premye ane egzistans li. An 2001, li te eli prezidan Konsèy Siperyè inivèsite a, kote li te ede defini oryantasyon estratejik enstitisyon an, devlope nouvo pwogram akademik epi ranfòse relasyon ak lòt inivèsite atravè lemond.

Li te vin rektè Inivèsite Kiskeya an 2007. Pandan manda li, inivèsite a te agrandi pwogram fòmasyon li yo, ankouraje rechèch syantifik, devlope laboratwa ak sant rechèch, epi ogmante koperasyon entènasyonal li.

Tranblemanntè 12 janvye 2010 la te lakòz gwo domaj sou kanpis Inivèsite Kiskeya a. Malgre pèt materyèl ak pèt lavi ki te frape kominote inivèsitè a, Jacky Lumarque te kowòdone efò pou rebati enstitisyon an epi asire aktivite akademik yo te kontinye nan lokal tanporè.

Sou direksyon li, Inivèsite Kiskeya te mete sou pye plizyè laboratwa ak sant rechèch nan domèn sante, anviwònman, enèji, devlopman dirab, syans sosyal ak politik piblik. Inivèsite a te patisipe tou nan kreyasyon Kolèj Doktora Ayiti, ansanm ak Inivèsite Leta Ayiti ak lòt inivèsite patnè.

Anba direksyon Jacky Lumarque, Inivèsite Kiskeya te siyen plizyè akò ak inivèsite ak enstitisyon entènasyonal pou ankouraje mobilite etidyan ak pwofesè, devlope pwogram ansanm epi soutni rechèch syantifik.

An 2015, Inivèsite Kiskeya te louvri yon sant pou konsèvasyon patrimwàn kiltirèl avèk sipò Smithsonian Institution ak lòt patnè entènasyonal. Sant sa a fòme espesyalis nan konsèvasyon byen kiltirèl epi li kontribye nan pwoteksyon patrimwàn Ayiti.

Pandan rektora li, Inivèsite Kiskeya te ranfòse plas li pami prensipal inivèsite prive ann Ayiti. Enstitisyon an te elaji pwogram li yo, ogmante pwodiksyon syantifik li epi mete devlopman peyi a nan sant aktivite ansèyman ak rechèch li yo.

Pandan tout karyè li, Jacky Lumarque te okipe plizyè responsablite nan domèn ansèyman siperyè, rechèch syantifik ak koperasyon inivèsitè, ni ann Ayiti ni aletranje. Aktivite li yo konsantre sou devlopman ansèyman siperyè, politik edikatif, gouvènans inivèsitè ak devlopman dirab.

Nan Inivèsite Kiskeya, li te prezide Konsèy Siperyè a ant 2001 ak 2006. Apre sa, li te asire entèrim rektora a an 2006, epi li te nonmen rektè an 2007. Pandan manda li, inivèsite a te ranfòse patisipasyon li nan plizyè rezo inivèsitè frankofòn, karayibyen ak entènasyonal.

Ant 2011 ak 2019, li te prezidan Konferans Rejyonal Rektè, Prezidan ak Direktè Enstitisyon Inivèsitè Karayib yo (CORPUCA), yon òganizasyon ki ankouraje koperasyon ant inivèsite nan rejyon Karayib la. Apre manda li, li te kontinye sèvi kòm vis-prezidan òganizasyon an.

Li te sèvi tou kòm manm Konsèy Administrasyon Ajans Inivèsitè Frankofoni (AUF), kote li te vis-prezidan ant 2013 ak 2017. Nan fonksyon sa a, li te patisipe nan oryantasyon estratejik youn nan pi gwo rezo inivèsitè frankofòn nan mond lan.

Ant 2010 ak 2013, li te manm Konsèy Administrasyon Enstiti Entènasyonal UNESCO pou Ansèyman Siperyè nan Amerik Latin ak Karayib la (IESALC), kote li te kontribye nan refleksyon sou kalite ansèyman siperyè ak koperasyon rejyonal.

Li te patisipe tou nan plizyè òganizasyon ki angaje nan edikasyon, devlopman lokal ak pwoteksyon anviwònman. Li se youn nan ko-fondatè Société Audubon Haïti, li te prezidan fondatè Foyer d'Initiatives pour le Développement Local (FIDEL), epi li te manm konsèy administrasyon òganizasyon entènasyonal Aide et Action.

Jacky Lumarque fè pati plizyè asosyasyon pwofesyonèl entènasyonal nan domèn matematik, estatistik ak syans edikasyon. Li te asosye ak National Council of Teachers of Mathematics (NCTM) ansanm ak American Statistical Association (ASA).

Apre tranblemanntè 12 janvye 2010 la, li te prezide Consortium interuniversitaire pour la refondation du système éducatif haïtien (CIRSÉH), yon rezo ki te reyini inivèsite ayisyen ak kanadyen pou sipòte rekonstriksyon ansèyman siperyè ann Ayiti ak devlopman rechèch syantifik.

Depi mwa desanm 2020, Jacky Lumarque se manm Inter-American Dialogue, yon sant refleksyon ki travay sou kestyon politik, ekonomik ak sosyal nan Amerik yo. Nan kad patisipasyon li, li kontribye nan deba sou edikasyon, demokrasi, devlopman ekonomik ak koperasyon rejyonal.

Pandan karyè li, li kolabore ak plizyè enstitisyon entènasyonal, tankou Massachusetts Institute of Technology (MIT), Bank Mondyal, Bank Enterameriken pou Devlopman (BID), Òganizasyon Entènasyonal Travay (OIT), Smithsonian Institution ak plizyè inivèsite ann Amerik dinò, Ewòp ak Karayib la.

Anplis travay li nan domèn inivèsitè, Jacky Lumarque patisipe aktivman nan plizyè òganizasyon nan sosyete sivil la. Li se prezidan Kyokushinkai Haïti, yon òganizasyon ki ankouraje pratik ak devlopman karate Kyokushin ann Ayiti. Depi 2021, li se tou prezidan Federasyon Ayisyèn Echèk la. Angajman sa yo montre enterè li pou ankouraje edikasyon, espò ak devlopman kiltirèl.

Jacky Lumarque patisipe regilyèman nan deba piblik sou kestyon edikasyon, bon jan gouvènans ak devlopman enstitisyonèl ann Ayiti. Malgre li pa fè karyè politik kòm yon eli, li souvan kontribye nan refleksyon sou politik piblik ak refòm Leta.

An 2015, li te kandida nan Eleksyon prezidansyèl ayisyèn 2015 anba banyè platfòm politik Vérité. Pwogram li te mete aksan sou refòm Leta, amelyorasyon sistèm edikasyon an, ranfòsman enstitisyon piblik yo ak relans ekonomi an. Li te prezante edikasyon kòm youn nan prensipal zouti pou devlopman peyi a.

Apre pwosesis elektoral 2015–2016 la, ki te make pa kontestasyon ak chanjman nan òganizasyon eleksyon yo, Jacky Lumarque te kontinye patisipe nan deba nasyonal atravè konferans, entèvansyon piblik ak refleksyon sou edikasyon ak devlopman, pandan li te rete sitou aktif nan domèn akademik ak enstitisyonèl.

Travay entelektyèl Jacky Lumarque konsantre sitou sou edikasyon, politik piblik ak devlopman. Li te patisipe nan preparasyon Plan Nasyonal Edikasyon ak Fòmasyon (PNEF), ki te adopte an 1998 epi ki te sèvi kòm referans pou politik edikatif Ayiti pandan plizyè ane.^[4]

Li te kontribye tou nan plizyè pwojè refòm sistèm edikasyon an, espesyalman apre tranblemanntè 12 janvye 2010 la. Ansanm ak inivèsitè Guy Maximilien, li te patisipe nan preparasyon Diksyonè Ansiklopedik Ayiti, yon travay ki prezante pèsonalite, enstitisyon ak eleman enpòtan nan listwa ak sosyete ayisyèn.

Anplis liv ak pwojè editoryal yo, li te prepare oswa kolabore nan plizyè rapò pou enstitisyon entènasyonal tankou Bank Mondyal ak Bank Enterameriken pou Devlopman (BID), sitou sou refòm edikasyon, fòmasyon pwofesyonèl ak politik devlopman.

Pandan tout karyè li, Jacky Lumarque te fè anpil kontribisyon nan devlopman ansèyman siperyè ann Ayiti ak nan amelyorasyon politik edikatif peyi a. Travay li kòm rektè Inivèsite Kiskeya souvan asosye ak modènizasyon inivèsite a, devlopman rechèch syantifik ak ranfòsman relasyon li ak enstitisyon akademik entènasyonal yo.

Li rekonèt pou angajman li nan fòmasyon pwofesyonèl ak lidè nan domèn matematik, edikasyon, administrasyon piblik ak gouvènans inivèsitè. Pandan plizyè ane, li te patisipe nan divès rezo akademik rejyonal ak entènasyonal ki ankouraje koperasyon ant inivèsite yo ak pataj konesans.

Eritaj Jacky Lumarque chita sitou sou twa gwo aspè. Premyeman, kontribisyon li nan refòm sistèm edikatif ayisyen an, espesyalman atravè preparasyon Plan Nasyonal Edikasyon ak Fòmasyon (PNEF). Dezyèmman, wòl li nan devlopman ak ranfòsman Inivèsite Kiskeya kòm youn nan prensipal enstitisyon ansèyman siperyè prive ann Ayiti. Twazyèmman, patisipasyon li nan inisyativ koperasyon inivèsitè nan Karayib la ak sou plan entènasyonal, ki te ede ranfòse kolaborasyon akademik ak rechèch syantifik ant plizyè peyi.

Referans

1. ↑ « Jacky Lumarque ». Miami Book Fair (in anglais). 2022-10-08. Retrieved 2024-01-12. 
2. ↑ Rédaction (2022-12-17). « Jacky Lumarque, le pion de l'international pour la prochaine transition ? ». Haiti24 (in français). Retrieved 2024-01-12. 
3. ↑ https://haiti24.net/jacky-lumarque-le-pion-de-linternational-pour-la-prochaine-transition/
4. ↑ ...