Aceton
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van aceton
Molecuulmodel van aceton
Algemeen
Chemische formule	C3H6O
IUPAC-naam	Propaan-2-on
Andere namen	Dimethylketon
Molaire massa	58,08 g/mol
SMILES	CC(=O)C
InChI	1/C3H6O/c1-3(2)4/h1-2H3
CAS-nummer	67-64-1
PubChem	180
Wikidata	Q49546
Beschrijving	Kleurloze vloeistof met kenmerkende geur
Waarschuwingen en veiligheids­maatregelen
Gevaar
H-zinnen	H225 - H319 - H336
EUH-zinnen	EUH066
P-zinnen	P210 - P280 - P305+P351+P338 - P337+P313 - P403+P235
Opslag	Brandveilig. Gescheiden van sterk oxiderende stoffen.
VN-nummer	1090
MAC-waarde	500 ppm; 750 mg/m3[1]
LD50 (ratten)	5800[2] mg/kg
LD50 (konijnen)	5300 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatie­toestand	vloeibaar[2]
Kleur	kleurloos[2]
Dichtheid	(bij 20°C) 0,79[2] g/cm³
Smeltpunt	−94,8[3] °C
Kookpunt	56[3] °C
Vlampunt	< −20[2] °C
Dampdruk	2,28 × 104[2] Pa
Goed oplosbaar in	water[2]
Brekingsindex	1,359
Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal    Scheikunde

Aceton (ook bekend onder de namen dimethylketon, DMK, azijngeest en propanon) is een kleurloze vloeistof die veel als oplosmiddel wordt gebruikt (onder andere nagellakverwijderaar in het dagelijks leven). Het is de eenvoudigste organische verbinding die een ketongroep bevat.

Aceton is een vluchtige en brandbare vloeistof. Het smeltpunt ligt bij −94,8 °C en het kookpunt is 56,53 °C. In het laboratorium wordt het soms gebruikt om glaswerk na het wassen goed te drogen (afspoelen met aceton om het water te verwijderen, en dan even wachten of droge lucht doorblazen om de aceton de kans te geven te verdampen).

Alhoewel aceton licht irriterend is, is huidcontact minder erg dan bij vele andere oplosmiddelen. Door zowel zijn oplossend vermogen voor organische stoffen als zijn oplosbaarheid in water, is aceton wel in staat door de huidbarrière (vet) te dringen. Eventueel op de huid aanwezige stoffen kunnen dan ook, opgelost in aceton, het lichaam binnendringen. Aceton werkt ook desinfecterend. Bij iemand die diabetes mellitus heeft, kan in het lichaam aceton ontstaan, wat tot gezondheidsschade kan leiden.

Aceton wordt vaak aan spiritus toegevoegd (± 1%) omdat het een sterke braakneiging oproept.

Aceton wordt direct of indirect bereid uit propeen. De industrieel meest gebruikte productiemethode is het cumeenproces:

Hierbij wordt benzeen gealkyleerd met propeen en ontstaat er cumeen (isopropylbenzeen). Het cumeen wordt op zijn beurt via radicalaire oxidatie omgezet tot het intermediair cumeenhydroperoxide. Dit peroxide reageert verder tot fenol en aceton.

Een alternatieve methode voor de productie van aceton is het Wackerproces. Hierbij wordt propeen direct geoxideerd met een Pd(II)/Cu(II)-katalysator tot vorming van aceton.

Bij de verbranding van vetzuren door decarboxylatie ontstaan ketolichamen. Hiervan is acetoacetaat er één; deze stof kan spontaan vervallen tot aceton, dat uitgescheiden wordt met de urine of het ademhalen. Bijgevolg kan men, wanneer de hoeveelheid suiker in het bloed van een suikerpatiënt (suikerziekte) niet adequaat wordt geregeld, soms aceton in zijn/haar adem ruiken.

•  aceton - International Chemical Safety Card

Zoek aceton op in het WikiWoordenboek.