Zie Archipel (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Archipel.

Een archipel of eilandengroep is een landvorm die bestaat uit een zwerm of een snoer van eilanden. Archipels bevinden zich langs kusten, in baaien of in open zee. Er zijn ook archipels die in een meer of een rivier liggen. Archipels in een meer zijn bijvoorbeeld de Solentiname Eilanden [en] in het Cocibolcameer in Nicaragua en de kunstmatige Marker Wadden in het Markermeer. Archipels in een rivier zijn onder meer de Thousand Islands in de Saint Lawrencerivier in Canada en de Rivierarchipel Si Phan Don, bekend als de Vierduizend Eilanden, in de rivier de Mekong in Laos. Grote archipels betaan vaak uit verschillende, soms vele, kleine te onderscheiden archipels. De kleine eilanden van een archipel zijn veelal onbewoond. Geheel onbewoonde archipels vindt men vooral in de arctische en antarctische zeeën.

Archipels bestaan vaak uit vulkanische eilanden, die ontstaan langs oceanische ruggen of boven vulkanische hotspots. Een voorbeeld van een archipel ontstaan door een hotspot is Hawaï, een langgerekte archipel bestaande uit honderden eilanden en eilandjes.

De vijf grootste landen die uit een archipel bestaan, zijn Indonesië, Japan, de Filipijnen, Nieuw-Zeeland en het Verenigd Koninkrijk. Het grootste land gelegen in een archipel is Indonesië. De archipel met het grootste aantal eilanden is de Finse archipel.

Het woord archipel is afgeleid van een antieke naam voor de Egeïsche Zee, Archipelagos, dat letterlijk "hoofdzee" betekent (uit de Griekse woorden archos ("leider") en pelagos ("zee")). Het woord archipel betekende oorspronkelijk dan ook: een zee met veel eilanden erin (een eilandzee), pas later is de betekenis verschoven naar de eilanden die in die zee liggen (een eilandengroep).^[1] De Egeïsche Zee ligt tussen Griekenland en Turkije en telt vele eilanden, waaronder de tot Griekenland behorende archipels Sporaden, Cycladen en Dodekanesos.

Admiraliteitseilanden - Ålandseilanden – Aldermeneilanden - Aleoeten – Alexanderarchipel - Alhucemas-eilanden - Alorarchipel - Amami-eilanden - Anambaseilanden - Andamanen – Antillen – Antipodeneilanden - Anzjoe-eilanden - Araneilanden – de Archipel (Grevelingenmeer) - Archipel van Turku - Archipel van Madeira - Aroe-eilanden - Ashmore- en Cartiereilanden - Aucklandeilanden - Australeilanden - Azoren

Babuyan-eilanden - Baai-eilanden - Bahama's – Balearen - Ballenyeilanden - Banda-eilanden - Banggai-eilanden - Bankseilanden - Bataneilanden - Batjaneilanden - Bazaruto-archipel - Benedenwindse Eilanden - Berlengas - Binnen-Hebriden - Bismarckarchipel - Bissagoseilanden - Blasket-eilanden - Bonaparte-archipel - Bonin-eilanden of Ogasawara-eilanden - Bountyeilanden - Bovenwindse Eilanden - Britse Eilanden - The Brothers - Buccaneer Archipel - Buiten-Hebriden

Cabrera Archipel - Caicoseilanden - Calamianeilanden - Californische Kanaaleilanden - Campanische Archipel - Canadese Arctische Eilanden - Canarische Eilanden – Caraïben – Cargados Carajos - Carolinen - Catanduaneseilanden - Chathameilanden - Chausey-eilanden – Chelbachebeilanden - Chesterfield-eilanden - Chichijima-groep - Comoren – Côn Đảo - Cookeilanden – Crozeteilanden - Cuyo-eilanden - Cycladen

Dahlak-archipel - Dalmatische Eilanden - Dampier-archipel - Dodekanesos - Driekoningeneilanden - Dry Tortugas - Duizendeilanden - Duke of York eilanden

Easter-groep - Egadische Eilanden - Ellice-eilanden - Eolische Eilanden

Faeröereilanden – Falklandeilanden – Fernando de Noronha archipel - Fiji-eilanden - Filipijnen - Finse archipel - Flannan eilanden - Florida Keys - Frans Jozefland - French Frigate Shoals - Frioul-archipel

Galapagoseilanden – Genootschapseilanden - Gilberteilanden - Gili-eilanden - Grenadines - Grote Antillen – Grote Soenda-eilanden

Ha Longbaai-eilanden - Hahajima-groep - Haida Gwaii - Halligen - Haparanda-archipel - Hawaïaanse eilanden - Hen and Chicken-eilanden - Heard en McDonaldeilanden - Hebriden - Hoornse Eilanden - Houtman Abrolhos

Îles des Apôtres - Indische Archipel - Ionische Eilanden - Ilhas Desertas - Ilhas Selvagens - Islas Chafarinas - Izu-eilanden - Izvestia-eilanden

Kaaimaneilanden - Kaapverdische Eilanden - Kalix-archipel - Kanaaleilanden – Kangean-eilanden - Kei-eilanden - Keizerin Eugénie-archipel - Kepulauan Seribu - Kermadeceilanden - Kerguelen - Kinmen - Kleine Antillen - Kleine Soenda-eilanden - Koerilen - Kolosovycheilanden - Komandorski-eilanden - Koningin Charlotte-eilanden - Koningin Elizabetheilanden - Koraalzee-eilanden - Kvarner-eilanden

Labuanarchipel - Laccadiven – Lease-eilanden - Les Sept Îles - Line-eilanden – Ljachovski-eilanden - Lofoten - Lomaiviti-eilanden - De Longeilanden - Louisiaden - Loyaliteitseilanden - Lubang-eilanden - Lule-archipel - Luzon

Maagdeneilanden – Macaronesië - Magdalena-eilanden - Maldiven – Mamanuca-eilanden -Marianen – Marker Wadden - Marquesaseilanden – Marshalleilanden – Mascarenen - Matsu-archipel - Melanesië - Mercuryeilanden - Mergui-archipel - Micronesië - Mindanao - Molukken - Montebello-eilanden - Mukojima-groep

Natuna-eilanden - Nicobaren - Nieuw-Siberische Eilanden – Nieuwe Hebriden- Nieuw-Zeeland - Nightingale-eilanden - Ninigo-eilanden - Noord-Egeïsche Eilanden – Noord-Molukken - Noordelijke Sporaden - Noordereilanden - Noordland – Nordenskiöldarchipel - Norrbotten-archipel - Nova Zembla -Nuyts Archipel

Obi-eilanden - Okinawa-eilanden - Orkney-eilanden - Osumi-eilanden - Out Skerries

Paraceleilanden - Paspargos-eilanden - Pelagische Eilanden - Pelsaert-groep - Penghu-eilanden - Phoenixeilanden - Pinguïn Eilanden - Pitcairneilanden - Pite-archipel - Plavnikovye-eilanden - Polillo-eilanden - Polynesië - Pontijnse Eilanden - Poor Knights-eilanden - Porto Santo - Possessioneilanden - Pribilofeilanden

Quiniluban-eilanden

Recherche-archipel - Revillagigedo-eilanden – Rimski-Korsakovarchipel - Riouwarchipel - Riukiu-eilanden - Romblon-eilanden - Rugged Eilanden

Saint-Pierre en Miquelon - Salomonseilanden – Samoa-eilanden - San Blas-eilanden - Santa Cruzeilanden – Sao Tomé en Principe - Sarangani-eilanden - Saronische Eilanden - Scherenkust van Stockholm - Scilly-eilanden – Serasaneilanden - Seychellen – Shetlandeilanden – Si Phan Don - Siargao-eilanden - Sint-Matthias-eilanden - Sjantar-eilanden - Skellefte-eilandenl -Snareseilanden - Snow eilanden - Socotra-eilanden – Soela-archipel - Soenda-eilanden - Solentiname Eilanden - Solorarchipel - Solovetski-eilanden - Sonsoroleilanden - Spitsbergen – Sporaden - Spratly-eilanden - Saint Kilda-archipel - Stateneiland - Straat Torres-eilanden - Sulcis-archipel - Sulu-eilanden

Talaud-eilanden - Tambelaneilanden - Tanimbar-eilanden - Tayando-eilanden - Thousand Islands - Tiwi Eilanden - Togian-eilanden - Tokelau - Tonga - Torreseilanden - Toscaanse Archipel - Tristan da Cunha-archipel - Tuamotu-eilanden - Turkseilanden - Turks- en Caicoseilanden

Väderöarna - Vanuatu - Vesterålen - Visayas - Vulkaan-eilanden - Vuurland

Waddeneilanden - Wallabi-groep - West-Estse Archipel - Western Chaineilanden - Whitsundayeilanden

Yasawa-eilanden

Zuidelijke Sandwicheilanden - Zuidelijke Orkneyeilanden - Zuidelijke Shetlandeilanden - Zuidelijke Sporaden - Zuidwesteilanden

• Archipel, een waterspeelplaats in attractiepark de Efteling
• Nationaal park Archipel, een nationaal park in de Scherenzee (Finland)
• Rijk der duizend eilanden, een waterrijk gebied in Geestmerambacht (Noord-Holland)
• De Goelag Archipel, een boek van Aleksandr Solzjenitsyn over de dwangarbeidkampen voor dissidenten onder het Sovjet-bewind
• Archipel, debuutbundel van J. Slauerhoff, Amsterdam (1923) (Digitale versie)

Zie de categorie Archipelagoes van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Zoek archipel op in het WikiWoordenboek.