Bikoer cholim (Hebreeuws: ביקור חולים; letterlijk vertaald 'het bezoeken van zieken') is een belangrijke mitswa (religieus gebod) binnen het jodendom.^[1] Het omvat het bezoeken, verzorgen en spiritueel ondersteunen van mensen die ziek of hulpbehoevend zijn. Deze mitswa wordt beschouwd als een fundamenteel onderdeel van gemiloet chasadim (daden van liefdadigheid of naastenliefde) en richt zich op zowel het fysieke als het emotionele welzijn van de patiënt.^[1]

Het centrale doel van bikoer cholim is het verlichten van het lijden van een zieke. Volgens de joodse traditie gaat het hierbij niet om een vrijblijvend beleefdheidsbezoek, maar om een actieve vorm van zorg.^[2] De plicht rust op elk individu binnen de gemeenschap, ongeacht de onderlinge sociale status. De mitswa schrijft bovendien voor dat alle zieken ondersteund moeten worden.^[1]

De wortels van bikoer cholim liggen in de Thora en zijn uitgebreid uitgewerkt in de Talmoed.^[1]

• De Thora: In de tekst van Genesis 18:1 bezoekt God de aartsvader Abraham nadat deze zich heeft laten besnijden. Joodse geleerden leiden hieruit af dat mensen God moeten nabootsen door eveneens zieken op te zoeken.^[3]
• De Talmoed: In het traktaat Nedarim (39a-40a) wordt uitgebreid stilgestaan bij het belang van deze mitswa. Er wordt gesteld dat degene die een zieke bezoekt, een zestigste deel van diens pijn wegneemt.^[4][5]
• Rabbi Akiva: In de Talmoed wordt een geschiedenis overgeleverd waarin Rabbi Akiva zelf een zieke leerling bezoekt en diens kamer verzorgt. Hij stelde vervolgens dat degene die nalaat een zieke te bezoeken, te vergelijken is met iemand die bloed vergiet, omdat praktische zorg direct kan bijdragen aan het herstel.^[5]

In de Sjoelchan Aroech (de belangrijkste codex van de joodse wet) en andere halachische literatuur zijn specifieke regels vastgelegd voor hoe een bezoek moet verlopen:^[6]

• Praktische hulp en gebed: Het louter aanwezig zijn is niet het enige doel. De bezoeker dient na te gaan welke praktische behoeften de zieke heeft (zoals de behoefte aan eten, fysiek comfort of logistieke hulp) en er moet worden gebeden voor het herstel (refoe'a sjelema) van de patiënt.
• Timing: Bezoeken moeten niet te vroeg of te laat op de dag plaatsvinden, om de rust van de patiënt of de medische behandelingen niet te verstoren.^[3]
• Sjabbat: Het bezoeken van zieken op de sjabbat is toegestaan en is een veelvoorkomende praktijk, mits de sfeer troostend blijft en de rust van de sjabbat gerespecteerd wordt.
• Grenzen: Een bezoek mag de zieke nooit tot last zijn. Als een persoonlijk bezoek te vermoeiend is voor de patiënt, kan de mitswa ook telefonisch of door het aanbieden van indirecte hulp worden vervuld.

Door de eeuwen heen hebben joodse gemeenschappen over de hele wereld speciale verenigingen opgericht, vaak Chewre bikoer cholim genoemd, om deze zorg structureel te organiseren.^[2] Een voorbeeld hiervan is de Antwerpse Bikur Cholim, die werkt op Joods welzijn en ziekenzorg.^[7]

Deze organisaties coördineren vrijwilligers die zieken in ziekenhuizen of thuis opzoeken. Ze zorgen onder andere voor de distributie van koosjere maaltijden aan patiënten en hun familieleden, bieden emotionele ondersteuning en lenen medische apparatuur uit. Wereldwijd zijn er diverse joodse zorginstellingen en ziekenhuizen naar deze mitswa vernoemd, met historische voorbeelden die al teruggaan tot de 18e en 19e eeuw in Europa en het Midden-Oosten.^[2]

• Friedman, Dayle A. (2015). Jewish pastoral care: a practical handbook from traditional and contemporary sources. Jewish Lights Publishing. ISBN 978-1580234276.
• Lamm, Maurice (2000). The Jewish way in death and mourning. Jonathan David Publishers. ISBN 978-0824604226.
• Talmud Bavli, Nedarim 39b-40a. Sefaria.
• Karo, Yosef (1990). Shulchan Aruch: Yoreh De'ah. Moznaim Publishing. ISBN 978-1598264517.