Cycleen
| Cycleen | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Structuurformule en molecuulmodel | |||||
| |||||
Structuurformule van cycleen
| |||||
| Algemeen | |||||
| Chemische formule | C8H20N4 | ||||
| IUPAC-naam | 1,4,7,10-tetra-azacyclododecaan | ||||
| Andere namen | cycleen | ||||
| Molaire massa | 172,271 g/mol | ||||
| SMILES | C1CNCCNCCNCCN1
| ||||
| CAS-nummer | 294-90-6 | ||||
| EG-nummer | 425-450-9 | ||||
| PubChem | 64963 | ||||
| Wikidata | Q416407 | ||||
| Vergelijkbaar met | Cyclam | ||||
| Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen | |||||
| |||||
| H-zinnen | H302 - H312 - H314 - H410 | ||||
| EUH-zinnen | geen | ||||
| P-zinnen | P273 - P280 - P305+P351+P338 - P310 - P501 | ||||
| EG-Index-nummer | 612-225-00-7 | ||||
| Fysische eigenschappen | |||||
| Aggregatietoestand | vast | ||||
| Kleur | wit tot lichtgeel | ||||
| Smeltpunt | 108-113 °C | ||||
| Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar). | |||||
| |||||
Cycleen is de triviale naam voor 1,4,7,10-tetra-azacyclododecaan. Dit is een macrocyclische verbinding die bestaat uit vier (-CH2CH2NH-)-eenheden, dus een cyclisch polyamine. Het is tevens het stikstofanaloog van de kroonether 12-kroon-4 (1,4,7,10-tetraoxacyclododecaan): cycleen heeft stikstofatomen daar waar 12-kroon-4 zuurstofatomen heeft.
Synthese
Richman en Atkins publiceerden in 1974 een syntheseroute voor cycleen en verwante macrocyclische polyamines.[1][2] De procedure gaat uit van di-ethyleentriamine en di-ethanolamine en gebruikt tosylgroepen als beschermende groep voor de stikstofatomen en leaving group tijdens de synthese:
Synthese van cycleen
Di-ethyleentriamine (1) reageert met drie equivalenten p-tolueensulfonylchloride in pyridine tot het tritosylaat (3). In natriumethanolaat wordt daarna van beide primaire amines een waterstofion vervangen door een natrium-ion, zodat men het natriumzout (4) bekomt. Diethanolamine (2) wordt eveneens met drie equivalenten p-tolueensulfonylchloride omgezet in het tritosylaat (5). Beide verbindingen (4) en (5) worden dan, verdund in dimethylformamide om polymerisatie te vermijden, in reactie gebracht tot de macrocyclische verbinding (6). Hierbij worden de beide tosylaatestergroepen (de vertrekkende groepen) geëlimineerd uit het tritosylaat (5). Ten slotte worden de beschermende tosylgroepen aan de stikstofatomen met behulp van zwavelzuur verwijderd om, na neutralisatie met natriumhydroxide, het cycleen (7) te bekomen.
Door de noodzaak om de reactie van (4) en (5) bij sterke verdunning uit te voeren, is de reactiesnelheid laag en duurt de omzetting lang. Alternatieve syntheses die minder tijdrovend zijn en de vorming van tosylaatzouten als bijproduct vermijden, zijn gepubliceerd door Weisman en Reed in 1996[3] en door Athey en Kiefer in 2002.[4] Beide syntheses gaan uit van tri-ethyleentetramine (TETA).
Toepassingen
Cycleen kan, net zoals de kroonether, chelaten of complexen vormen met metaal-kationen. Cycleen en derivaten van cycleen worden gebruikt als ligand, bijvoorbeeld in therapeutische middelen[5] en contrastmiddelen voor MRI-scanners (onder meer gadobutrol, gadoteridol en gadomelitol).
Zie ook
Externe link
- (en) MSDS van cycleen
- ↑ (en) J. E. Richman & T. J. Atkins (1974) - Nitrogen analogs of crown ethers, J. Am. Chem. Soc., 96, p. 2268
- ↑ (en) T.J. Atkins, J.E. Richman & W.F. Oettle (1978) - Macrocyclic polyamines: 1,4,7,10,13,16-hexaazacyclooctadecane, Organic Syntheses, Coll. Vol. 58, p. 86. Gearchiveerd op 16 mei 2012.
- ↑ (en) G.R. Weisman & D.P. Reed (1996) - A New Synthesis of Cyclen (1,4,7,10-Tetraazacyclododecane), J. Org. Chem., 61, p. 5186; erratum in J. Org. Chem. (1997), 62, p. 4548
- ↑ (en) P.S. Athey & G.E. Kiefer (2002) - A New, Facile Synthesis of 1,4,7,10-Tetraazacyclododecane: Cyclen, J. Org. Chem., 67, pp. 4081–4085
- ↑ U.S. Patent 4976950, "Bone marrow suppressing agents" van 11 december 1990 aan The Dow Chemical Company
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.