Den Emer
Den Emer in de eerste helft van de 18e eeuw
Locatie
Plaats	Breda, Nederland
Status en tijdlijn
Gebouwd in	circa 1450
Gesloopt in	1856

Den Emer was een kasteel in de Nederlandse gemeente Breda, provincie Noord-Brabant. Van het kasteel zijn geen zichtbare restanten behouden gebleven.

De oudste vermelding van Den Emer dateert uit de 15e eeuw: Jan van Nispen hield het goed in leen van de hertog van Brabant. Vermoedelijk was Den Emer oorspronkelijk een deel van de heerlijkheid Gageldonk en is het in de eerste helft van de 15e eeuw afgesplitst.

Cornelis van Wijck verkocht in 1558 Den Emer aan jonker Claude Michault, die er in januari 1559 mee werd beleend door koning Filips II. Den Emer ging vervolgens naar Claudes zoon Wynant, die echter in grote schulden geraakte en in 1600 een beslaglegging kreeg op zijn goederen. Dit leidde ertoe dat Den Emer in 1603 in bezit kwam van Maria van Groeneveld, weduwe van Charles de Héraugière.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd Den Emer regelmatig bezet door soldaten. Tijdens het beleg van Breda van 1624 waren er Spaanse soldaten gelegerd, waardoor Den Emer werd beschoten door Staatse troepen.

In 1648 kwam het huis in eigendom van Roeland van den Brandelaer die het grondig liet restaureren. Aanvankelijk gebruikte hij het als buitenhuis, maar vanaf 1658 woonde hij er permanent. Hij zou er in 1665 komen te overlijden. Zijn zoon Jacob erfde het huis nu.

Via vererving en huwelijken kwam Den Emer in 1738 terecht bij erfgename Johanna Elisabeth Noortbergh en haar echtgenoot Michiel Samuel de Mestral, kapitein van een Zwitsers regiment dat in Breda was gelegerd. Na het overlijden van het echtpaar kocht Mattheus Cornelis Versluys op 12 november 1770 het kasteel aan om het te gaan gebruiken als buitenhuis.

In februari 1793 werd Den Emer bezet door Franse troepen.

Mattheus Versluys overleed in 1812. Den Emer kwam uiteindelijk terecht bij zijn achterneef Matthieu Corneille Etienne Versluys, die er in 1844 zou komen te overlijden. Zijn erfgenamen verkochten het huis in 1856 per openbare veiling. De nieuwe eigenaar was Hendrik Vliegenthart, die het kasteel liet afbreken en de grond in kleine kavels opsplitste om te verkopen.

In 1965 is het gebied opgespoten ten behoeve van industrieterrein de Emer. Drie jaar later zijn natuurstenen blokken aangetroffen en een sluitsteen van een poort. In 1972 volgde de ontdekking van de grafkelder die in de 19e eeuw door de kasteeleigenaren was gebruikt. In 1974 is de slotgracht teruggevonden.

Den Emer zal midden 15e eeuw zijn gebouwd, maar het is onbekend hoe het er destijds uitzag. In 1648 werd het huis grondig gerestaureerd. In de tweede helft van de 18e eeuw zal Den Emer zijn verbouwd, waarbij de trapgevels en dakvensters zijn aangepast.

Het huis Den Emer was een omgracht kasteel, bestaande uit een hoofdburcht en een voorburcht. De hoofdburcht was 20 bij 27 meter groot en telde twee verdiepingen en een zolder. Er waren op de benedenverdieping een hal met een afmeting van 90m², een grote zaal (ook 90m²) en enkele vertrekken. De bovenverdieping en de kelder werden bereikt via de traptoren. Een deel van het terrein omvatte een ommuurde moestuin. Het kasteel werd bereikt via een tien meter lange brug.

De voorburcht bestond uit een plein van 45 bij 30 meter. Rondom het plein bevonden zich diverse gebouwen:

• aan de noordzijde stond een gebouw van 2,5 bij 25 meter groot.
• aan de westzijde was een stalling. Dit boerderijachtige gebouw had een lage verdieping. De stalling zou later hoeve Vaartzicht heten.
• op de zuidwesthoek stond een bouwwerk van 22 bij 15 meter dat mogelijk een bierbrouwhuis was. Tegen dit brouwhuis stonden nog twee aanbouwen. Tevens stond hier het zeskantige karnhuis.

Tussen het brouwhuis en de stalling was de toegangspoort. Aan de zuidzijde van de voorburcht stonden ook nog enkele bijgebouwen, zoals een bakhuis en een boerderij.

Tussen het kasteel en het riviertje de Mark lag een weg waarmee de werf aan het riviertje werd bereikt. In de buurt van deze werf stond nog een paviljoen.