Fusuma (Japans: 襖 [ɸɯsɯma]^? Hepburn: fusuma) is een type schuifpaneel dat wordt gebruikt in traditionele Japanse huizen om een grotere ruimte te verdelen in kleinere vertrekken. De fusuma vervulde de functie van inpandig scheidingspaneel en schuifdeur. Fusuma zijn in tegenstelling tot shōji veel steviger en bedoeld om licht tegen te houden, waarbij ze tevens meer privacy bieden. Fusuma worden traditioneel vervaardigd door een houten frame aan weerszijden te bespannen met een laag zijde of linnen, later is dit stevige washi geworden. Fusuma zijn geplaatst in een inkeping, in de onder- en bovenkant van het deurkozijn, om deze open en dicht te kunnen schuiven. Fusuma werden vaak rijk gedecoreerd met afbeeldingen van bergen, bossen, en dieren om de status en rijkdom van een familie uit te drukken. Later zijn fusuma op grote schaal volledig vervaardigd uit hout.^[1][2]

Fusuma is de rōmaji-transcriptie van de enkele kanji 襖 [fusuma] in de Kan'yō-on-lezing, een onderdeel van de on-lezing. Het karakter 襖 is in de 11e eeuw (misschien eerder) overgenomen uit het Middel-Chinees en heeft toen de Japans inheemse uitspraak 'fusuma' gekregen. 襖 werd in het Middel-Chinees uitgesproken als /*ʔɑukH/, aldus het Baxter-Sagart-transliteratiesysteem. Het karakter is grofweg opgebouwd uit twee delen: 1. de radicaal 衣 /*ʔi/ (kleding of textiel) en het fonetische component 奥 /ʔawkH/ (binnenste of diepte). 衣 geeft aan dat het object is bedekt met textiel, zoals: zijde. 奥 is op haar beurt opgebouwd uit de onderdelen: 宀 (dak, huis) + 米 (rijst) + 大 (groot). Het betekende dus oorspronkelijk zoiets als "grote rijstopslag" maar werd later ook gebruikt voor "grote ruimte". Uiteindelijk verschoof de betekenis naar "diepe ruimte" of "binnenste ruimte". 襖 [fusuma] kan dus per element worden uitgelegd als: een object bedekt met textiel, in een grote binnenruimte.

In de literatuur wordt de Heianperiode genoemd als de periode waarin fusuma voor het eerst verschenen. Huizen uit deze periode zijn typisch voor de paleisarchitectuur van die tijd. Het is een zaalstijl met alleen ronde zuilen die binnenin op een rij staan. De ruimte wordt opgedeeld met kamerschermen, shoji, en fusuma volgens de wisseling van de seizoenen. Oorspronkelijk was de fusuma bedekt met zijden, later werd dit rijk gedecoreerde washi; ook bekend als: Karakami. In de tweede helft van de Edoperiode verspreidde het gebruik zich naar het algemene publiek.^[3]

• 
  Fusuma in het oude Okadahuis in Itami.
• 
  Fusumakunst door: Kawabata Gyokushō (1842–1913) in de voormalige Mōriresidentie te Chofu.
• 
  Fusumakunst in Keishun-in (een zenboeddhistische subtempel) in Kyoto.
• 
  Fusumakunst in de Witte Studiezaal van de Hongan-tempel te Kyoto.
• 
  Fusuma in een modern maar traditioneel ogende hotelkamer in Unazuki, in de Toyama prefectuur.
• 
  Fusuma in het voormalige huis van Xīn Zhìpíng (1912-1985) docent en schooldirecteur in Yùxián, Taiwan.
• 
  Gedecoreerde fusuma, in een vuilcontainer gestoken, tijdens een renovatie.

• (en) YouTube - Japanology - Fusuma - Informatieve aflevering over fusuma.

Zie de categorie Fusuma van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.