De manosfeer (Engels: manosphere) is een verzamelnaam voor uiteenlopende online gemeenschappen, waaronder websites, fora en sociale-mediaplatforms, waarin mannelijkheid, de positie van mannen en genderverhoudingen centraal staan.^[1][2] De manosfeer omvat onder meer de mannenrechtenbeweging, Men Going Their Own Way (MGTOW), incels en pick-upartiesten.^[1]

Binnen delen van de manosfeer bestaan opvattingen die kritisch zijn ten aanzien van feminisme en gendergelijkheid.^[1][3] In sommige gemeenschappen worden ook misogynistische en sterk traditionele opvattingen over genderrollen geuit.^[1][3][4]

Binnen de manosfeer is het concept van 'eenzijdige monogamie' ontstaan, waarbij de mannelijke partner de relatie opent – dat wil zeggen meerdere sekspartners kan hebben – maar tegelijk verwacht dat zijn vrouwelijke partner van haar zijde de relatie gesloten houdt en hem trouw is (of dat zijn vrouwelijke partners van hun zijden de relatie gesloten houden en hem trouw zijn). Sommige leidende figuren in de manosfeer, zoals Myron Gains, zien daarnaast het huwen van meerdere vrouwen als een ideaalbeeld.^[5][6]

De ideeën vanuit de manosfeer steunen sterk op het concept van waarde. Mensen uit de manosfeer geloven niet dat alle individuen een inherente waarde hebben, in navolging van het neoliberalisme en kapitalisme. In het geval van vrouwen kan dat wel het geval zijn; haar schoonheid kan haar waarde vertegenwoordigen. Mannen, daarentegen, zijn niet inherent waardevol, aldus de manosfeer. Om zichzelf waardevol te maken, moet een man economisch kapitaal opbouwen. Belangrijke figuren binnen de manosfeer, zoals Justin Waller en Andrew Tate, claimen dat zij hiermee kunnen helpen en bieden abonnementen aan om te leren hoe geld te vergaren.^[7]

Naast economisch kapitaal proberen de influencers binnen de manosfeer ook sociaal kapitaal op te bouwen. Deze vorm van kapitaal, die vooral steunt op relaties en hoe je je sociaal presenteert, wordt vooral ingezet in hun relatie met hun fans. Deze fans, die vaak al op jonge leeftijd in aanraking komen met de manosfeer, groeiden op in een tijd waarin feminisme reeds algemeen geaccepteerd was. De focus die feminisme traditioneel op meisjes en vrouwen had – en daarmee op wat mannen juist niet moesten doen – maakte het moeilijk voor deze mannen om een positief beeld van mannelijkheid op te bouwen. De focus op toxische mannelijkheid die feminisme meebracht, gaf echter geen alternatieven voor hoe men zich dan wél diende te gedragen als man. Deze jongens, die daardoor niet sterk in hun mannelijkheid geaard zijn, voelen zich daarmee aangetrokken tot de manosfeer, die ze voorhoudt hoe zij een waardevolle man zouden kunnen worden.^[8]

Naast sociale connecties proberen de mannen uit de manosfeer ook fysiek hun mannelijkheid te uiten. Zij doen dit door veel te sporten. Zij laten door een afgetraind lichaam – en de bijbehorende fysieke kracht – sociaal en economisch kapitaal zien dat zij zogeheten 'alfa-mannen' zijn. De manosfeer zet dit af tegen de beta-man, die niet als een echte man wordt gezien; hij heeft namelijk geen kapitaal opgebouwd.^[9] De manosfeer leunt dus sterk op een individualistische maakbaarheidsgeachte, waarbij de man zelf in de hand heeft of hij een winnaar wordt of niet.

• Andrew Tate

• Laura Bates, Men who hate women. The extremism nobody is talking about, Simon & Schuster, Londen (2020)