De nullastproef wordt uitgevoerd om de nullastverliezen van een transformator of elektromotor te bepalen.

Bij de nullastproef wordt de secundaire zijde van de transformator niet belast. De primaire zijde wordt op de nominale spanning gebracht. Bij de transformator zijn de ijzerverliezen de nullastverliezen.

Op de meetinstrumenten is af te lezen:

• V-meter = nominale spanning U_N
• W-meter = ijzerverliezen P_fe
• A-meter = nullaststroom I₀

Uit de meetgegevens van de nullastproef kan de ijzerverliesstroom I_fe en de magnetiseringsstroom I_m afgeleid worden:

${\displaystyle P_{W}=U*I_{0}*cos(\phi )}$

${\displaystyle {\vec {I_{0}}}={\vec {I_{fe}}}+{\vec {I_{m}}}}$

${\displaystyle I_{fe}=I_{0}\,\cos \phi ={\frac {P_{fe}}{U_{N}}}}$

${\displaystyle I_{m}=I_{0}\,\sin \phi ={\sqrt {I_{0}^{2}-I_{fe}^{2}}}}$

Uit de ijzerverliesstroom en de magnetiseringsstroom kan vervolgens de ijzerweerstand R_fe (fictieve weerstand waarin de dissipatie van de ijzerverliezen plaatsvindt) en de reactantie X_m van de kern worden berekend:

${\displaystyle R_{fe}={\frac {U_{N}}{I_{fe}}}={\frac {U_{N}^{2}}{P_{fe}}}}$

${\displaystyle X_{m}={\frac {U_{N}}{I_{m}}}}$

Bij de nullastproef wordt de motor onbelast aangesloten op de nominale spanning. De gemeten nullastverliezen van de elektromotor zijn de ijzerverliezen samen met de ventilatie- en wrijvingsverliezen. Door een asynchrone draaistroommotor synchroon aan te drijven worden de ventilatie- en wrijvingsverliezen door de aandrijfmotor geleverd, en meten we alleen nog de ijzerverliezen.

• Kortsluitproef voor bepalen van de koperverliezen