Een Open loge is een plechtige bijeenkomst in een vrijmetselaarsloge waarbij een ritueel opgevoerd wordt. De term heeft met name betrekking op loges die werken in de symbolieke of basisgraden van leerling, gezel en meester.

"Open loge" wil overigens niet zeggen dat de bijeenkomst toegankelijk is voor buitenstaanders, dergelijke zittingen zijn uitsluitend toegankelijk voor vrijmetselaars. De term gaat terug op het oude gebruik dat het huishoudelijk gedeelte van de bijeenkomst niet toegankelijk was voor niet-leden van de loge. Pas wanneer dat was afgehandeld was de loge 'open' voor bezoekers vanuit andere loges^[1].

Een Open loge kenmerkt zich door veel symboliek in tekst, handelingen en muziek tijdens de bijeenkomst. Alle aanwezigen zijn formeel gekleed in smoking of rokkostuum en dragen maçonnieke regalia als schootsvel en handschoenen.

Het ritueel wordt geleid door de voorzittend meester van de loge of diens plaatsvervanger. Hij wordt daarin bijgestaan door een aantal logeofficieren, leden van de loge met een ceremoniële functie tijdens het ritueel. Zowel de voorzittend meester als de logeofficieren dragen een cordon met een juweel, dit laatste staat symbool voor hun functie.

De rituelen in een Open loge worden uitgevoerd volgens de ritus die de betreffende vrijmetselaarsloge volgt, bijvoorbeeld de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus. De precieze uitvoering van een ritueel is vastgelegd in het rituaal.

Een Open loge vindt plaats bij terugkerende gebeurtenissen in de loge:

• de inwijding van een nieuwe leerling
• de bevordering van een leerling tot gezel
• de verheffing van een gezel tot meester
• de installatie van een nieuwe Voorzittend Meester

Afhankelijk van de gevolgde ritus zijn er ook bijeenkomsten voor:

• de opening van het maçonnieke werkjaar
• de viering van de zomer- en de winterzonnewende (in vrijmetselaarsjargon: zomer en winter Sint-Jan)
• het overlijden van een lid van de loge, een zogeheten rouwloge.

Sommige loges vieren ook de lente- of de herfstequinox. Daarnaast zijn er rituelen voor speciale gelegenheden als de oprichting van een nieuwe loge. Een bijzondere variant van de Open loge is een veldloge, dit wil zeggen dat de bijeenkomst plaatsvindt in een - besloten - locatie buiten het logegebouw.

Na afloop van de rituele werkzaamheden vindt er - behalve bij een rouwloge - een gezamenlijke maaltijd plaats, een zogeheten tafelloge of broedermaal.

• Vrijmetselaarsloge
• Ritus (vrijmetselarij)