Samisch
| Samisch Sámegiella | ||||
|---|---|---|---|---|
| Gesproken in | Noorwegen, Zweden, Finland, Rusland (schiereiland Kola) | |||
| Sprekers | ca. 20.000 | |||
| Taalfamilie | ||||
| Alfabet | Latijns, Cyrillisch | |||
| Officiële status | ||||
| Officieel in | ||||
| Taalorganisatie | Samisk språkråd (Noorwegen) | |||
| Taalcodes | ||||
| ISO 639-1 | - | |||
| ISO 639-2 | smi | |||
| ISO 639-3 | - | |||
| ||||
Samisch (Sámegiella) (ook Saami of Sami) is de verzamelnaam voor de talen die door de Samen in het noorden en midden van Noorwegen en Zweden, het noorden van Finland en het noordwesten van Rusland (het schiereiland Kola) worden gesproken.
De benaming Laps wordt door de sprekers zelf als denigrerend opgevat en is vrijwel geheel uit het hedendaagse taalgebruik van Scandinaviërs en uit de vaktaal van taalkundigen verdwenen.[bron?]
Samisch is een officieel erkende minderheidstaal in Noorwegen (in verschillende gemeenten waaronder Kautokeino, Karasjok, Kåfjord, Nesseby, Sør-Varanger en Tana), in Finland (in Enontekiö, Inari, Sodankylä en Utsjoki) en in Zweden (in verschillende gemeenten: Arvidsjaur, Berg, Härjedalen, Lycksele, Malå, Sorsele, Storuman, Östersund, Umeå, Arjeplog, Gällivare, Jokkmokk, Krokom, Strömsund, Vilhelmina, Skellefteå, Åre, Vindeln, Dorotea, Örnsköldsvik, Sundsvall, Piteå, Älvdalen en Kiruna).[1][2] Het Samisch komt er voor bij de openbare omroepen (NRK Sápmi[3] in Noorwegen, SVT Sápmi[4] in Zweden, YLE Sápmi[5] in Finland, alle met journaaluitzendingen 'Ođđasat'), op bewegwijzering, op plaatsnaamborden en in officiële plaatsnamen.[6][7][8][9][10][11] Sinds 2021 hebben de landsnamen Noorwegen en Koninkrijk Noorwegen ook een officiële versie in Noord-Samisch, Zuid-Samisch en Lule-Samisch, die sindsdien ook op borden aan de grens wordt vermeld.[12]
Het Samisch behoort tot de Fins-Oegrische talen. Om politiek-culturele redenen wordt het vaak als één taal behandeld, maar taalkundig gezien gaat het om verschillende talen of taalvarianten die niet allemaal onderling verstaanbaar zijn. Er zijn 11 varianten van het Samisch; zes daarvan zijn levende talen met een eigen schrift:
- 1 Zuid-Samisch (ca. 500 sprekers)
- 2 Ume-Samisch (ca. 30 sprekers)
- 3 Pite-Samisch (ca. 25-50 sprekers)
- 4 Lule-Samisch (ca. 1.500 sprekers)
- 5 Noord-Samisch (ca. 15.000 sprekers)
- 6 Skolt-Samisch (ca. 400 sprekers)
- 7 Inari-Samisch (ca. 500 sprekers)
- 8 Kildin-Samisch (ca. 650 sprekers)
- 9 Ter-Samisch (ca. 2 sprekers)
De talen Akkala-Samisch, Kainuu-Samisch en Kemi-Samisch zijn uitgestorven.

Schrift
De meeste Samische talen gebruiken het Latijnse alfabet, uitgebreid met extra letters:
| Noord-Samisch: | Áá Čč Đđ Ŋŋ Šš Ŧŧ Žž |
| Inari-Samisch: | Áá Ââ Ää Čč Đđ Šš Žž |
| Skolt-Samisch: | Áá Ââ Čč Ʒʒ Ǯǯ Đđ Ǧǧ Ǥǥ Ǩǩ Ŋŋ Õõ Šš Žž Åå Ää |
| Lule-Samisch (Zweden): | Áá Åå Ńń Ää |
| Lule-Samisch (Noorwegen): | Áá Åå Ńń Ææ |
| Zuid-Samisch (Zweden): | Ää Öö Åå |
| Zuid-Samisch (Noorwegen): | Ææ Øø Åå |
Het Kildin-Samisch gebruikt een uitgebreide versie van het cyrillische alfabet: Аа Ӓӓ Бб Вв Гг Дд Ее Ёё Жж Зз Ии Йй Ӣӣ Кк Лл Ӆӆ Мм Ӎӎ Нн Ӊӊ Ӈӈ Оо Пп Рр Ҏҏ Сс Тт Уу Фф Хх Цц Чч Шш Щщ Ъъ Ыы Ьь Ҍҍ Ээ Ӭӭ Юю Яя Јј Ѣѣ.
Afbeeldingen
-
Opschriften in Zuid-Samisch en Zweeds op de bibliotheek van Östersund in Zweden.
-
Opschriften in Samisch en Noors op het gemeentehuis van Kautokeino in Noorwegen.
-
Bord in Zweeds en Pite-Samisch in Zweden.
-
Wegwijzers in Samisch en Noors in Noorwegen.
-
Bord in Zweeds en Zuid-Samisch in Zweden.
-
Bord in Fins en Noord-Samisch in Finland.
Referenties
Bibliografie
- Sammallahti, Pekka (1998). The Saami Languages: an introduction. Kárášjohka.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.