Scheepsbeheer ((en) ship husbandry) omvat alle aspecten van het onderhoud, de reiniging^[1] en het algemene onderhoud van de romp, de tuigage en de uitrusting van een schip. Het kan ook worden gebruikt om te verwijzen naar aspecten van onderhoud die niet specifiek onder de verantwoordelijkheid van de technische afdelingen vallen.^[2] Ook omvat het logistieke diensten en haven ondersteuning zoals de personeelsafhandeling, medische zorg, bevoorrading en CTM (Cash To Master). De term wordt gebruikt in zowel de marine- als de koopvaardij,^[3] maar marinescheepsbeheer kan ook specifiek verwijzen naar marineschepen.^[4]

Onderwater scheepsbeheer kan financieel voordelig zijn wanneer het de noodzaak voor droogdokreparaties elimineert of het interval tussen droogdokbeurten verlengt en de tijd verkort die een schip in een droogdok moet doorbrengen.^[5] Onderwater scheepsonderhoud omvat de volgende werkzaamheden, die doorgaans worden uitgevoerd door commerciële duikers, hoewel sommige ook door ROV's of robotmachines kunnen worden gedaan:

• Onderwaterreiniging van de romp om de aanslag van aangroeiende organismen te verwijderen die de weerstand verhogen en daardoor de topsnelheid verminderen en het brandstofverbruik verhogen. Deze reiniging kan de gehele romp of delen daarvan omvatten, met name de propellers, assen en boegschroeven. De onderwaterromp kan voorafgaand aan de reiniging worden geïnspecteerd en de hoeveelheid reiniging kan afhangen van de inspectieresultaten. Rompreiniging kan worden uitgevoerd door duikers met behulp van handbediende of zelf aangedreven mechanische borstels, waterstralen of schrapers.^{[6]:2–3, 5}
• Niet-destructief onderzoek en inspectie, inclusief onderzoek naar vervuiling, inspectie van bekende of vermoede schade aan de structuur, apparatuur of coatings, en inspectie van reparaties. Er kunnen verschillende methoden worden gebruikt, waaronder visuele inspectie, video-opnamen en magnetisch deeltjesonderzoek.^{[6]:2, 4}
• Onderwaterschilderen wordt gedaan om schilderwerk te herstellen na reparaties, of wanneer kleine delen van de verf beschadigd of versleten zijn. Geschikte verf wordt door de duiker aangebracht met een kwast of roller.^{[6]:2, 5}
• Reparatie van glasvezel kan bestaan uit reparatie van de romp of reparatie van de beschermende coating van de schroefas. Reparatie van de glasvezelcoating van de schroefas wordt over het algemeen uitgevoerd in een droge habitat die over de as is gemonteerd, waardoor duikers via de open bodem toegang hebben. De as wordt eerst gereinigd voordat deze wordt omwikkeld met een nieuwe laag bekleding.^{[6]:2, 4}
• Onderwaterlassen wordt uitgevoerd in een droge of natte omgeving onder water. In droge omstandigheden kunnen lassen van betere kwaliteit worden verkregen, omdat de afkoelsnelheid lager is en er minder problemen zijn met waterstofbrosheid. De lasoppervlakken worden voorbereid door ze te reinigen met schrapers, beitels of handborstels, en pneumatische of hydraulische slijpmachines.^{[6]:2, 4}
• Kleine reparaties aan de rubberen coating van sonarkoepels kunnen door duikers worden uitgevoerd. Dit houdt in dat beschadigd rubber wordt verwijderd, het oppervlak wordt voorbereid en een rubberen patch wordt aangebracht met een geschikte lijm.^[6]:2

Verschillende werkzaamheden die onder scheepsonderhoud vallen, lozen een bepaalde hoeveelheid schadelijke stoffen in het water, met name rompreinigingswerkzaamheden waarbij aangroeiwerende toxines vrijkomen.^[6] Onderwater scheepsonderhoud kan een negatief milieueffect hebben, omdat er aanzienlijke hoeveelheden koper en zink vrijkomen door het schrobben van de romp onder water. Ook kunnen er tijdens dit proces uitheemse biofouling- organismen vrijkomen.^[6]:15

De onderkant van de romp is een afgesloten ruimte zonder directe verticale toegang tot het oppervlak. Daardoor vormt het een beklemmingsgevaar, vooral onder grote schepen waar het door weinig natuurlijk licht of troebel water te donker kan zijn om de weg naar de zijkant van de romp te zien. De bodem van de grootste schepen is meestal vlak en zonder opvallende kenmerken, wat het probleem verergert. In de meeste rechtsgebieden is alleen duiken met persluchttoevoer vanaf het oppervlak toegestaan voor dit werk, omdat dit niet alleen de ademgasvoorziening van de duiker garandeert, maar ook een richtlijn biedt voor het uitgangspunt. Het gebruik van gemechaniseerde bodemreinigingsapparaten die door een duiker over het rompoppervlak worden gestuurd en deze met roterende borstels reinigen, is in verband gebracht met een hoge uitstoot van milieutoxines.^[6] Er bestaat ook een risico op beknelling als de doorvaarthoogte klein is en het getijverschil groot.

Logistieke en operationele ondersteuning in de haven omvat de volgende werkzaamheden, die doorgaans worden gecoördineerd door een lokale scheepsagent namens de reder of operator:

• Bemanningswissels: het regelen van de aflossing van bemanningsleden, inclusief het aanvragen van visa, het boeken van vluchten en het reserveren van hotelovernachtingen voor af- en aanmonsterende bemanning
• Cash to master (CTM): het verzorgen van contante geldleveringen aan boord, bedoeld om de kapitein in staat te stellen lokale uitgaven te dekken, zoals havenkosten, leveranciers of kleine noodzakelijke aankopen tijdens het havenbezoek.
• Voorzieningen: het bestellen en leveren van vers drinkwater, proviand, brandstof (bunkeren) en smeermiddelen, zodat het schip tijdig en met de juiste hoeveelheden bevoorraad wordt voor de volgende reis.
• Medische zorg: het organiseren van doktersbezoeken, tandheelkundige hulp of, indien nodig, medische evacuatie van zieke of gewonde bemanningsleden.
• Contact met lokale autoriteiten: ondersteuning bij douaneformaliteiten, immigratieprocedures en overige havenformaliteiten, evenals afstemming met haven-, quarantaine- en grensautoriteiten.