Een schoonmaker of schoonmaakster is iemand die schoonmaken en opruimen dan wel op orde brengen als taak heeft.

Veelal worden professionele schoonmakers ingezet in openbare ruimten en op scholen en kantoren, waar veelal dagelijks moet worden gereinigd. Hierbij valt te denken aan het dweilen van vloeren en het soppen van toiletten. In sommige gevallen hebben schoonmakers een specialisme, bijvoorbeeld glazenwassers, stratenvegers, autowassers, glazenophalers, bordenwassers of ander hulpkeukenpersoneel.

In hotels worden ook schoonmakers ingezet, hier wordt soms gesproken van housekeeping, omdat deze ook het beddengoed en de handdoeken vervangt.

In het huishouden wordt wel gesproken van poetsvrouw, hulp, schoonmaakhulp of huishoudelijke hulp. De taken kunnen dan meer omvatten dan schoonmaken alleen.

Professionele schoonmakers kunnen als werknemer in loondienst zijn bij een bedrijf of particulier, woon-, werk-, en/of openbare ruimtes schoonmaakt. Vrijwillige schoonmakers kunnen als vorm van mantelzorg ook onbezoldigd actief zijn. Ook als betrokken lid van een vereniging of kerk kan schoonmaak vrijwillig worden gedaan als schoonmaker.

De term schoonmaker wordt ook breed gebruikt binnen de dienstensector, waar de focus ligt op het schoonmaken van privéwoningen. In België is deze vorm van huishoudelijke hulp sterk verbonden met het dienstenchequesysteem. Hierbij werken schoonmakers, vaak ook poetshulp of huishoudhulp genoemd, in loondienst bij een erkend bedrijf. Zij hebben een officieel statuut, wat hen sociale zekerheid en een stabiel inkomen biedt, in tegenstelling tot de informele 'zwartwerk' sector.

De rol van de schoonmaker in deze sector is geëvolueerd van een informele naar een formele professionele dienst, waarbij de nadruk ligt op kwaliteit, betrouwbaarheid en wettelijke bescherming voor zowel de werknemer als de klant.