Niet te verwarren met Stamboeknummer.

Een stamboek is een register met gegevens en afstammingen van rasdieren gevoerd door een stamboekorganisatie. In een stamboek worden genealogische stambomen (afstamming) gevoerd met voor ieder individu in de bloedlijn een registratie van gegevens als geboortedatum, kleurslag, lichaamsmaten, productiecijfers, fokkernamen, gezondheidsverklaringen^[1] en andere relevante details. Het dient als bewijs van afstamming en als hulpmiddel voor het volgen en behouden van gezonde foklijnen binnen een ras. Tegenwoordig voeren de stamboekorganisaties de registers digitaal in plaats van de eerdere documentatie in een (stam)boek op papier.

Men onderscheidt een gesloten en open stamboek. Het gesloten bevat alleen de geregistreerde dieren en de open versie bevat ook dieren van onbekende afstamming. In Nederland en België kent men voor de meeste huisdieren een open stamboek. Dieren van nieuwe bloedlijnen die voldoen aan de rasstandaard kunnen worden gekeurd door keurmeesters op tentoonstellingen, waarbij de goedgekeurde dieren worden geregistreerd in een hulpstamboek of -register, waarna de nakomelingen hiervan in het stamboek kunnen worden opgenomen.

Bij vermelding van runderen in een stamboek spreekt men van stamboekvee. Opgenomen worden het signalement, de lichaamsmaten en productiecijfers. Bij runderen is daar vaak nog een vlektekening bijgevoegd.

Geboorten van jongvee worden bijgehouden in het jongveeboek. Wanneer deze registers een aantal jaren beslaan, kan men spreken van een pedigree (de afstammingslijst), waarin ook ouders en grootouders zijn vermeld. Het stamboek kan ook informatie bevatten op genetisch gebied.

Voorbeelden van Nederlandse stamboekorganisaties, waarbij de afstamming van dieren worden geregistreerd zijn:

• Rundveefokkerijorganisatie
  • Koninklijke Coöperatie Rundveeverbetering Delta (CR Delta), voorheen Nederlands Rundvee Syndicaat
• Paardenstamboek
• Kattenstamboekvereniging
• Kennelclub

• Stamboom