Een transgender persoon,^[1][2][3] transgenderpersoon of kortweg transgender,^[4] is iemand van wie de genderidentiteit verschilt van de genderidentiteit die doorgaans geassocieerd wordt met het geslacht dat bij de geboorte werd aangeduid.^[5] Onder de transgender personen vallen ook de transseksuele personen, mensen die besluiten tot medisch ingrijpen.^[6]

Transgender wordt soms ook als een bredere parapluterm^[4][7] gebruikt en omvat als zodanig ook non-binaire genderidentiteiten.^[8][9]

Iemand die als man is geboren, maar zich vrouw voelt, is een transgender vrouw, terwijl iemand die als vrouw is geboren, maar zich man voelt, een transgender man is. Vaak worden wel de Engelse afkortingen MTF (male-to-female) en FTM (female-to-male) gebruikt als toevoeging bij het woord transgender, of ook los, in de context van dit onderwerp. Mensen die voelen dat geen van beide traditionele genderidentiteiten goed bij ze passen zijn non-binair. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat ze zichzelf als genderloos (agender) ervaren, of afwisselend meer als man of als vrouw (genderfluïde), of dat ze zichzelf als horende bij een aparte derde genderidentiteit ervaren, los van man of vrouw (derde geslacht), zoals het geval kan zijn bij iemand die intersekse is. Soms gebruiken mensen ook wel het woord "queer" om opzettelijk het gebruik van een specifieker label te vermijden.

Bij mensen die transgender zijn kan sprake zijn van genderdysforie, dit is een gevoel van psychisch lijden en onvrede met het geboortegeslacht. Dit kan samengaan met psychische klachten zoals depressie, angststoornissen, psychosomatische verschijnselen en zelfbeschadiging. Mensen die transgender zijn, kunnen ervoor kiezen om een gehele of gedeeltelijke transitie te ondergaan. Dit houdt in dat ze hun uiterlijke genderpresentatie gelijkmaken aan de innerlijke. Dit kan door de kleding horende bij de eigen genderidentiteit te gaan dragen, en door middel van medische behandelingen de uiterlijke kenmerken van het geslacht dat bij de innerlijke genderidentiteit hoort aan te nemen. In het laatste geval spreekt men van transseksualiteit.^[6] Niet iedereen die transgender is, kiest ervoor om elke stap in dit proces te ondergaan.

Het tegenovergestelde van transgender wordt aangeduid met de term cisgender: mensen met een genderidentiteit die overeenkomt met het bij geboorte aangeduide geslacht.^[10]

Naast de oudere aanduidingen travestiet en transseksueel kwamen in de jaren 1980 en 1990 ook de termen transgenderisme en transgenderist in gebruik. Het ging daarbij om mensen met een identiteit tussen man en vrouw in^[11][12] of bij wie de mannelijke en vrouwelijke identiteit ongeveer even sterk zijn.^[13] Tegenwoordig zou zo iemand zich eerder non-binair noemen. Dit resulteerde destijds in de volgende driedeling die als een continuüm werd gezien:^[14][15]

• Travestieten: mensen die tevreden waren over hun geslachtskenmerken, maar die wel de behoefte voelden om bijvoorbeeld kleding van de andere sekse te dragen.
• Transgenderisten: mensen die zich niet wilden beperken tot slechts de mannelijke dan wel de vrouwelijke genderidentiteit, wat gepaard kon gaan met een gedeeltelijke onvrede over hun geslachtskenmerken.
• Transseksuelen: mensen die hun oorspronkelijke geslachtskenmerken als dermate problematisch ervoeren dat zij permanent en geheel van geslacht wilden veranderen of zijn veranderd.

Ook later werden de termen 'transgenderisme' en 'transgenderist' nog wel gebruikt, maar in een andere betekenis, zoals door het Nederlandse kenniscentrum Rutgers in 2011^[16] en het Belgische Transgender Infopunt (TIP) in 2018.^[17]

Het begrip transgender maakte in de jaren 1980 opgang in de Verenigde Staten en werd rond het jaar 2000 ook steeds gangbaarder in de Nederlandse taal.^[13] Het woord werd bedacht door mensen die zich niet konden vereenzelvigen met hun geboortegeslacht, maar moeite hadden met de term transseksueel die toen gebruikelijk was. Voor hen verwees die term naar het idee dat sommige mensen in het verkeerde lichaam zijn geboren en eigenlijk tot de andere sekse behoren.^[18]

Al snel werd transgender een parapluterm waarmee een heel scala aan variaties in gendergevoelens en -gedrag kan worden aangeduid. De gemene deler is steeds: een mismatch tussen het geboortegeslacht en de eigen beleving (genderidentiteit) of gewenste uiting van geslacht (genderexpressie).^[18] Om niemand buiten te sluiten, wordt ook wel de schrijfwijze trans* (met asterisk) gebruikt.^[19]

Bij het grote publiek is de diversiteit binnen het transgenderspectrum vaak nog onbekend, aangezien de transgender personen die in de media verschijnen doorgaans transvrouwen (transseksuele vrouwen) zijn. Daarbij gaat de aandacht vaak uit naar de weinig subtiel beschreven lichamelijke transitie; transmannen en vooral personen met een non-binaire identiteit zijn veel minder vaak in beeld.^[3][4]

Het woord transgender kan worden gebruikt als zelfstandig naamwoord en als bijvoeglijk naamwoord.^[20][21] In de Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal (de Dikke van Dale) is het zelfstandig naamwoord toegevoegd in 2008 en het bijvoeglijk naamwoord in 2018.^[21] Bij gebruik in combinatie met het woord persoon heeft het bijvoeglijk naamwoord gewoonlijk de voorkeur, dus transgender persoon met een spatie.^[22]

Volgens een onderzoek van het SCP uit 2017 had 0,6% van de mannen en 0,2% van de vrouwen problemen met het eigen geboortegeslacht.^[23] Een rapport van de Rutgers Stichting uit 2018 zegt dat 0,6 tot 0,7% van de Nederlandse volwassenen en middelbare scholieren transgendergevoelens hadden. In de leeftijd tussen de 12 en 24 jaar gaven 1,7% van de jongens en 2,9% van de meisjes aan een non-binaire of fluïde genderidentiteit te hebben of het nog niet te weten.^[24]

Volgens onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren er in 2023 ongeveer 151.000 transgender personen in Nederland, oftewel 1% van de bevolking van 15 jaar en ouder. Daaronder waren ongeveer 45.000 personen met non-binaire/genderqueer (NBGQ) identiteit, wat overeenkomt met 0,3% van de bevolking van 15 jaar en ouder.^[25]

In 2021 waren er in Nederland in totaal 5820 mensen die hun geslacht hebben laten wijzigen in de Basisregistratie Personen. Voor België wordt het aantal personen met een andere genderidentiteit dan het bij de geboorte vastgestelde geslacht geschat op rond de 30.000.

Het begrip transgender heeft uitsluitend te maken met genderidentiteit: tot welk gender iemand zichzelf rekent. Het staat dus los van seksuele oriëntatie: tot welke andere mensen iemand zich fysiek, romantisch of emotioneel aangetrokken voelt. Het is een misverstand dat bijvoorbeeld een transvrouw automatisch ook homoseksueel is.

De woorden homoseksueel en heteroseksueel kunnen in dit verband enigszins verwarrend zijn. In de wetenschappelijke literatuur wordt de seksuele oriëntatie van iemand die transgender is vaak aangeduid met de term androfiel (aangetrokken tot mannen), gynefiel (aangetrokken tot vrouwen), biseksueel (aangetrokken tot beide) of aseksueel (aangetrokken tot geen van beide).

Al deze seksuele oriëntaties komen voor onder mensen die zich als transgender identificeren. In één studie werd gevonden dat onder transmannen ca. 90% zich seksueel aangetrokken voelt tot vrouwen, ongeveer 5% zich aangetrokken voelt tot mannen, ca. 3% tot zowel vrouwen als mannen en een enkeling voelt zich slechts aangetrokken tot andere personen die ook transgender zijn. Onder transvrouwen voelde ca. 30% zich aangetrokken tot vrouwen, ongeveer 46% voelde zich aangetrokken tot mannen, ca. 15% voelde zich aangetrokken tot beide en ongeveer 10% voelde zich enkel aangetrokken tot andere transgenders.^[26]

Ondanks alle verschillen zijn er ook overeenkomsten tussen transgender personen en holebi's, namelijk op psychosociaal gebied: mensen in beide groepen kunnen worstelen met zaken als zelfacceptatie en uit de kast komen en te maken krijgen met discriminatie. Vanuit de emancipatiebeweging worden beide groepen tegenwoordig vaak onder één noemer gebracht: lhbt, waarbij de T voor transgender staat en de andere letters voor lesbische vrouwen, homoseksuelen en biseksuelen.

Een pionier in genderonderzoek is de Amerikaanse professor John Money. Via onder andere een omstreden onderzoek op een eeneiïge tweeling deed hij onderzoek naar seksualiteit en gender. Boeken van Judith Butler, Kate Bornstein, Patrick Califia, Judith Lorber en Camille Paglia verwoordden een genderbegrip dat voorheen betiteld werd als genderbender: het spelen met uitgesproken seksespecifieke elementen van gedrag.

Butler ging bijvoorbeeld ver in de kritiek op de sekse-tweedeling. Zij formuleerde de politieke stellingname dat gender via rollenspel tot stand komt (genderperformativiteit). Het startpunt voor Butlers werk is dat genderidentiteit niet biologisch kan worden bepaald. Butler borduurt daarmee voort op de uitspraak van Simone de Beauvoir: "On ne naît pas femme, on le devient" (Men wordt niet geboren als vrouw, men wordt een vrouw).^[27] De Beauvoir maakt een onderscheid tussen gender en sekse, waarbij gender moet worden gezien als een sociaal construct gecentreerd rond de natuurlijke of de biologische verschillen tussen de seksen (zie ook Gender (identiteitsaspect)).^[28]

Voor Butler is gender niet zozeer een ding, maar een proces waarbij patronen in taal en handeling zichzelf herhalen. De realiteit van gender is het doen, hoe iemand zich kleedt, beweegt, spreekt en eruitziet.^[29]

Waarschijnlijk zijn er altijd al mensen geweest die tegenwoordig met de term transgender zouden worden aangeduid. In andere culturen werden en worden zij soms al als een aparte groep gezien, zoals de katoey in Thailand, de xanith in Oman, de muxes in Mexico, de fa'afafine op Samoa, de hijra's in Zuid-Azië, de tombois op Sumatra, de māhū op Tahiti en bij meerdere Noord-Amerikaanse stammen de two-spirit.^[30]:65

De westerse cultuur onderscheidt traditioneel alleen de geslachten man en vrouw. Wel zijn er historische voorbeelden van individuele personen die zich zoals het andere geslacht kleedden, zoals de Romeinse keizer Elagabalus, de Franse (mannelijke) spion, diplomaat en soldaat Chevalier d'Éon en de Nederlandse (vrouwelijke) soldaat Maria van Antwerpen. Hierbij is vaak niet duidelijk of het ging om travestie of (gewenste) transseksualiteit en evenmin valt na te gaan in hoeverre er een innerlijk beleefde identiteit aan ten grondslag lag.^[23]

Vanaf de 18e eeuw kwamen er aparte woorden voor deze mensen, te beginnen met eonisten naar Chevalier d'Éon en travestieten bedacht door Magnus Hirschfeld, gevolgd door transseksisten, transseksualisten en transseksuelen. In de jaren 1980 kwam de huidige term transgender op.

Wereldwijd kennen de meeste landen nog altijd twee genderidentiteiten (namelijk man en vrouw), al zijn er ook landen waar een derde gender juridisch wordt erkend: na Australië en Nieuw-Zeeland werd Duitsland per 1 november 2013 het eerste land in Europa dat de mogelijkheid biedt om baby's geslachtloos te registreren.^[31] Sommige landen vereisen bepaalde operatieve ingrepen om het geslacht legaal te kunnen veranderen, terwijl in andere landen kan worden volstaan met een officiële verklaring van de diagnose genderdysforie.

Transgenderidentiteit kreeg snel meer internationale bekendheid via het Eurovisiesongfestival, dat in 1998 gewonnen werd door de Israëlische transseksueel Dana International. In 2006 wist de Oekraïense travestiet Vjerka Serdjoetsjka de tweede plaats te behalen en in 2014 was de Oostenrijkse travestie-artiest Conchita Wurst de veelbesproken winnaar.

Sinds 2009 is RuPaul's Drag Race een bekende talentenjachtshow voor travestieten. Deze wordt op de Amerikaanse televisie uitgezonden en vormde wereldwijd een impuls voor de showtravestie. Onder meer in Amsterdam ontstonden hierdoor diverse drag-huizen. Dit zijn kleine groepen van jongere travestie-artiesten onder leiding van een ervaren oudere drag-moeder. In New York bestaan zulke drag-huizen al enkele decennia, waar ze vooral opvang boden voor arme zwarte homo- en transjongeren.^[32]

In 2015 kwam het onderwerp transgender-identiteit wereldwijd in het nieuws toen de vroegere Amerikaanse tienkampkampioen en tv-beroemdheid Caitlyn Jenner bekend maakte voortaan als vrouw door het leven te gaan. De Volkskrant noemde dit een gebeurtenis waardoor transgender personen in de populaire cultuur omarmd werden en een belangrijke stap voor hun emancipatie. De krant riep 2015 dan ook uit tot het Jaar van de Transgender.^[33] Internationale media-aandacht was er ook voor de bekende Nederlandse youtuber en visagiste Nikkie de Jager toen zij in januari 2020 bekendmaakte transgender te zijn.^[34]

Op de Nederlandse televisie werd transseksualiteit rond 1980 voor het eerst besproken in praatprogramma's als Sonja Barend en Rondom Tien. De showtravestie kreeg landelijke bekendheid toen Veronica van 1995 tot 1997 De Travestieshow uitzond, gepresenteerd door Robert ten Brink en met Nickie Nicole als juryvoorzitter.^[35]

COC Nederland nam belangenbehartiging voor transgender personen in 2012 formeel als doelstelling in de statuten op.^[36] Onderwerpen die regelmatig op de politieke agenda worden gebracht, zijn sekseregistratie, transgenderzorg en discriminatie. In Nederland wordt een groot deel van de genderbevestigende operatie vergoed, maar sommige onderdelen alleen onder bepaalde voorwaarden.^[37] In 2013 ontving de Nederlandse transgenderbeweging de Bob Angelo-penning van het COC. In 1984 werd ook al een eigen, afzonderlijke belangenorganisatie opgericht. Deze zou vanaf 2010 Transvisie heten.

In januari 2014 en januari 2015 kwam aandacht voor het onderwerp transgender in het televisieprogramma Hij is een Zij. In het najaar van 2016 kwam de EO met een datingprogramma voor transgender personen onder de titel Love me gender.

Onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) uit 2012 wees uit dat 40% van de transgender personen in Nederland toen werden gediscrimineerd. Het COC constateerde in 2015 een stijging van geweld tegen mensen die zich als transgender identificeren en wilde dat discriminatie van hen expliciet in de wet strafbaar gesteld wordt. Het Transgender Netwerk Nederland zette een meldpunt op om discriminatie te melden.^[38]

De wijze van registratie van het juridisch geslacht in het bevolkingsregister (Basisregistratie Personen) en het identiteitsbewijs (onder andere het paspoort) en de wijziging van die registratie is vastgelegd in Artikel 28-28c van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.

Onder de Transgenderwet die geldig was van 1 juli 1985 tot 1 juli 2014 kon een wijziging van het juridisch geslacht alleen worden geregeld via een rechtbank en waren de voorwaarden voor de wijziging onder andere de aanpassing van het lichaam aan het gewenste geslacht door middel van genderbevestigende operaties (voor zover dit uit medisch of psychologisch oogpunt mogelijk en verantwoord was) en een onomkeerbare sterilisatie.^{[39][40][41][42]} Daarmee moesten transgender personen dus kiezen tussen een registratie (en identiteitsbewijs) die paste bij hun genderidentiteit en de mogelijkheid om nog kinderen te kunnen krijgen. Die eisen zijn geschrapt in de Transgenderwet van 2014. Eind 2019 stelde het Transgendercollectief de staat aansprakelijk voor het leed dat genoemde eisen van de oude wet hebben veroorzaakt. Het collectief eiste erkenning, excuses en financiële genoegdoening. Het kabinet ging daar positief op in. Op 30 november 2020 maakte het kabinet-Rutte III excuses voor het leed dat de oude Transgenderwet van 1985 heeft veroorzaakt. Volgens het kabinet moest de Transgenderwet vanaf eind 2008 voor onrechtmatig worden gehouden, mede op basis van rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.^[43] Ook bood het kabinet vanwege de ernst van de zaak een financiële tegemoetkoming van 5000 euro. Het was daar overigens juridisch niet toe verplicht; in beginsel waren de vorderingen verjaard.^[43] Volgens de overheid zouden zo'n 2000 personen voor de tegemoetkoming aan aanmerking komen.^[42] Minister Sander Dekker van rechtsbescherming zei: "De oude wet kon transgender personen voor een harde, bijna onmogelijke keuze stellen. Aanpassing van de geslachtsaanduiding was alleen mogelijk na een fysieke transitie en definitief afscheid van een eventuele kinderwens. Zo’n inbreuk op de lichamelijke integriteit kunnen we ons vandaag de dag eigenlijk niet meer voorstellen. Het is belangrijk het leed van transgender personen onder ogen te zien en daarvoor erkenning, tegemoetkoming en excuses aan te bieden."^[43]

In 2019 diende minister Dekker een wetswijziging in,^[44] Wetsvoorstel tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het veranderen van de voorwaarden voor wijziging van de vermelding van het geslacht in de akte van geboorte.^[45][46][47] Het betreft het afschaffen van de eis van een deskundigenverklaring.^[44][48] Het wordt dan voldoende dat de betrokkene verklaart de overtuiging te hebben niet het geslacht te hebben dat in zijn of haar geboorteakte is vermeld. Er is dan nog wel een bedenktijd van vier weken; als de betrokkene daarna de overtuiging nog eens bevestigt wordt het juridische geslacht aangepast. Geslachtskenmerken en genderexpressie zijn niet van belang bij de wijziging van het juridisch geslacht. Eventueel terugveranderen gaat op dezelfde wijze. Voor een derde verandering is instemming van de rechter nodig.

In Nederland zijn de identiteitsbewijzen (en eventuele rijbewijzen) van mensen die hun juridische geslacht laten wijzigen meteen ongeldig; zij moeten nieuwe exemplaren aanvragen bij de gemeente. De gemeente Nijmegen besloot in 2022 om als eerste Nederlandse gemeente de kosten hiervoor te vergoeden.^[49]

In België zette psychiater Griet De Cuypere zich sinds 1985, naar Nederlands voorbeeld, in voor onderzoek naar en begeleiding van transgender personen, wat resulteerde in een multidisciplinair genderteam aan het Universitair Ziekenhuis Gent.^[50]

De maatschappelijke emancipatie van transgender personen kwam in de eerste jaren van het nieuwe millennium op de agenda en werd in 2005 als doelgroep in de statuten van de Holebifederatie (sinds 2010: çavaria) opgenomen, waar in 2009 ook het onderwerp gender bij kwam. In 2012 werd speciaal voor transgender personen de eerste T-day georganiseerd en in 2013 kwam er het Transgender Infopunt voor informatie over transgenderisme.^[51]

Nationale en internationale aandacht was er voor televisiejournalist Boudewijn van Spilbeeck, toen deze in januari 2018 verklaarde transgender te zijn en voortaan als vrouw onder de naam Bo Van Spilbeeck door het leven te gaan.^[52][53]

In België kan het bij wijziging van het juridische geslacht, om onduidelijkheid te voorkomen, nodig zijn een nieuw paspoort of ander identiteitsbewijs aan te vragen en ook andere min of meer officiële registraties te laten aanpassen, zoals bij een bank waar men klant is.^[54]

Transgender personen worstelen vaak met beperkte acceptatie vanuit de samenleving en worden significant meer blootgesteld aan geweld en discriminatie dan andere groepen binnen de LHBTI+-paraplu. Discriminatie en geweld op basis van een transgender identiteit wordt 'transfobie' of 'transhaat' genoemd. Deze haat kan verscheidene vormen aannemen. De meest voorkomende is het opzettelijk negeren van de identiteit van het slachtoffer met als doel die te vernederen, door bijvoorbeeld consistent de oude naam (deadname) of persoonlijke voornaamwoorden te gebruiken (misgenderen). Ook wordt de transgender populatie vaak blootgesteld aan medische discriminatie. Genderbevestigende zorg wordt opzettelijk lastig of niet bereikbaar gemaakt, of zorg wordt geweigerd door individuele dokters. Ruim een kwart van de transgender personen in Amerika in 2018 had wel eens meegemaakt dat een dokter weigerde ze te behandelen.^[55]

Transgender personen worden ook meer dan de algemene populatie blootgesteld aan fysiek geweld. 21% van de transgender tieners rapporteert thuis geschopt of geslagen te zijn, bijna drie keer zoveel als de rest van de populatie.^[56] Ook onder transgender volwassenen is het geweldspercentage flink hoger. Bijna een kwart van de non-binaire volwassenen in Nederland heeft volgens het CBS te maken gehad met fysiek geweld.^[56] Per jaar worden wereldwijd rond de 300 transgender personen vermoord, maar omdat vaak niet wordt bijgehouden of de slachtoffers transgender waren zal het daadwerkelijke getal hoger liggen.^[57]

De belangen van transgender personen en transseksuelen worden doorgaans behartigd door de algemene lhbt-belangenorganisaties, zoals het COC in Nederland en çavaria in België. Daarnaast zijn er ook enkele gespecialiseerde organisaties voor en door transgender personen, met name Transvisie^[58] het Transgender Netwerk Nederland (TNN) en in Amsterdam Trans Amsterdam^[59] en Trans United,^[60] de laatste speciaal voor de biculturele transgender.

Voor gezelligheid en educatie zijn er verspreid over Nederland maandelijkse bijeenkomsten voor travestieten en transseksuelen (T&T-avonden). De eerste T&T-avond werd in 1970 in Amsterdam georganiseerd onder de hoede van de NVSH. Later kwamen er ook dergelijke avonden die georganiseerd werden door lokale T&T-organisaties, die tegenwoordig ook vaak de overkoepelende term transgender gebruiken, al ligt de nadruk wat meer bij wat men voorheen als travestie aanduidde. Uit de NVSH kwam in 1985 de Landelijke KontaktGroep Travestie en Transseksualiteit (LKG T&T) voort, die later werd omgedoopt tot Vereniging Genderdiversiteit.^[61] Deze vereniging fungeerde als koepel van de plaatselijke T&T-avonden en gaf het tijdschrift Transformatie uit. De Vereniging Genderdiversiteit werd per 9 mei 2022 opgeheven.^[62]

De landelijk werkende belangenorganisatie Transvisie organiseert eveneens contactgroepen en biedt de mogelijkheid tot een-op-eengesprekken met andere transgender personen. Daarnaast biedt Transvisie informatie over transgender-zijn, mogelijkheden voor medische behandeling en vergoeding daarvan.

Afgezien van het Amsterdamse travestiecafé De Lellebel, zijn er geen permanente uitgaansgelegenheden die zich specifiek op transgender personen richten. Weliswaar opende Trans United in de zomer van 2014 in de Amsterdamse Reguliersdwarsstraat de eerste bar speciaal voor transgenderisten, maar deze was geen lang leven beschoren.^[63][64]

In 2011 werd bij de organisatie van Pride Amsterdam een Trans Pride-commissie in het leven geroepen, maar pas in 2014 meldden zich zo'n 30 mensen aan met interesse in het meewerken aan een Trans Pride. Eerste voorzitter van de Trans Pride-commissie werd Yvo Manuel Vas Dias, die voorzitter was van de organisatie TransAmsterdam. Tijdens de Pride van 2014 organiseerde de commissie diverse, voornamelijk culturele activiteiten en was er een eerste Trans Pride Walk. In 2019 werd Brand Berghouwer, voorzitter van TNN, de nieuwe voorzitter van de Trans Pride-commissie om meer aandacht te besteden aan activisme. Bij de Canal Parade van 2022 werd een transgenderboot mogelijk gemaakt door sponsoring van het internationale advieskantoor PwC, maar dat viel niet bij iedereen in goede aarde. Ook de samenwerking met de Stichting Pride Amsterdam verliep steeds moeizamer, zodanig dat Brand zijn functie na de Pride van 2022 neerlegde. In 2024 maakte de Trans Pride-commissie een doorstart en sponsorde de Rabobank een transgenderboot.^[65]

Een nieuwer fenomeen zijn queer gyms, oftewel sportscholen die zich speciaal op trans en non-binaire personen richten, aangezien zij zich in de gewone sportscholen vaak ongemakkelijk voelen. In de Verenigde Staten werd in 2010 reeds een queer gym geopend en sinds begin 2022 is er een in Rotterdam. In Amsterdam organiseert Vondelgym een regulier evenement voor deze doelgroep.^[66]

Ook zijn er een aantal dagen waarop speciaal aandacht wordt besteed aan de positie van transgender personen:

• 31 maart: de Internationale Dag van Transgendervisibiliteit, die zich sinds 2009 vooral op zichtbaarheid van transgender personen richt.
• 17 mei: de Internationale Dag tegen Homofobie en Transfobie (IDAHOT) richt zich sinds 2009 niet alleen meer tegen homofobie, maar ook tegen transfobie.
• 20 november: de Internationale Transgender Gedenkdag om stil te staan bij de slachtoffers van transfobie (haat jegens transgender personen).

Er is ook een reeks van films, documentaires en televisieprogramma's uitgebracht met transgender personen en/of genderdiversiteit als onderwerp. Hoewel vanaf de jaren 1990 zowel in Nederlandse als Belgische televisieseries geleidelijk aan lesbische, homoseksuele en transseksuele personages optraden, bleef genderfluïditeit voor een breed publiek nog een erg moeizaam thema.^[67]:274-275

Enkele voorbeelden waarbij een transgender persoon een hoofdrol spelen zijn een Amerikaanse film Boys Don't Cry (2000) de Duitse film Romeos (2011), About Ray, ook wel Three Generations (2015) genoemd, de Nederlandse documentaire Genderbende (2017) en de Amerikaanse film A Kid Like Jake (2018). Dergelijke films worden onder meer vertoond op het meerdaagse festival Transcreen, dat sinds 2011 elke twee jaar in Amsterdam plaatsvindt.^[68] Ook tijdens het algemene filmfestival IDFA waren in 2018 relatief veel documentaires met een transgender-thema te zien.^[69]

Met de opkomst van de sociale media zijn name voor jonge transgender en genderfluïde jongeren tussen de 15 en 24 jaar vlogs een belangrijk medium geworden om ervaringen uit te wisselen.^[67]:281 Naast video's met vragen en antwoorden (Q&A's) brengen transseksuele jongeren ook vaak de verschillende fases van hun transitieproces in beeld en bespreken ze hoe ze een en ander beleven.^[70]

Naar het voorbeeld van de regenboogpaden werden in juni 2019 in de homobuurt van de Canadese stad Toronto ook enkele oversteekpaden overeenkomstig de transgendervlag (Helms-variant, zie ook hieronder) aangebracht onder de naam Trans Pride Crosswalk.^[71] In 2019 werd ook in Almere een vergelijkbaar transpad aangelegd.^[72]

Populaire symbolen die staan voor de transgender-identiteit zijn vaak ontstaan uit een combinatie van de symbolen voor de man en de vrouw. Holy Boswell ontwierp in 1993 een variant waarbij een pijl in combinatie met en kruis de cirkel doorkruist. Rumpus Parable ontwierp een versie voor agenders. Het symbool is opgenomen als Unicode [⚧]=[U+26A7].

De bekendste transgendervlag werd in 1999 ontworpen door Monica Helms. De vlag werd voor de eerste keer gebruikt tijdens de Gay Pride van 2000 in Phoenix en bestaat uit vijf horizontale banen: twee lichtblauw, twee lichtroze en een witte baan in het midden. De kleur wit staat voor iedereen met een fluïde gender-identiteit, die zichzelf beschouwen als genderloos of in een proces van geslachtsverandering zitten. Een alternatieve transgendervlag werd in 2002 ontworpen door Jennifer Pellinen.

Voor nog andere varianten, zie Transgendervlag.

• 
  Transgendersymbool inclusief agenders in de kleuren van de biseksuele vlag
• 
  Transgendervlag (Monica Helms)
• 
  Transgendervlag (Jennifer Pellinen)

Bekende mensen die transgender zijn uit heden en verleden kunnen worden onderscheiden in bekende transgender personen en bekende transseksuelen. Soms loopt dit echter in elkaar over.

• Anohni, zangeres van de voormalige band Antony and the Johnsons
• Candy Darling, Amerikaans actrice die samenwerkte met Andy Warhol
• Marina Galanou, Griekse transgenderactivist, voorzitter van de Transgender Support Association
• Lisa van Ginneken, Nederlands politicus
• Valentijn de Hingh, Nederlands model, columnist, dj en journalist
• Nikkie de Jager, Nederlands visagiste^[73]
• Louisa Janssen, Nederlands realityster
• Jazz Jennings, Amerikaans youtuber
• Christine Jorgensen, Amerikaans actrice en nachtclubentertainer
• Loiza Lamers, Nederlands model
• Dylan Mulvaney, Amerikaans actrice en Tiktokker
• Eleanor Rykener, Britse prostituee uit de 14e eeuw

• Buck Angel, Amerikaanse pornoacteur en motivational speaker, bekend in zijn vak als een van de eerste transgender mannen
• Maxim Februari, Nederlands filosoof en schrijver, columnist van NRC-Handelsblad
• Zdeněk Koubek, Tsjecho-Slowaaks atleet
• Romy Haag, Nederlands zangeres, danseres en actrice
• Dana International, Israëlisch zangeres die in 1998 het Eurovisiesongfestival won
• Caitlyn Jenner, Amerikaans kampioen tienkamp voor mannen op de Olympische Spelen 1976
• Andreas Krieger, Duits kogelstootster die als vrouw meedeed aan de Olympische Spelen
• Chelsea Manning, Amerikaans militair en klokkenluider
• Jan Morris, Brits schrijver en journalist
• Mounir Samuel, Nederlands journalist en blogger met deels Egyptische achtergrond
• Bo Van Spilbeeck, journaliste bij de Vlaamse commerciële zender VTM
• Petra De Sutter, Vlaamse politica en buitengewoon hoogleraar in de gynaecologie
• Kelly van der Veer, Nederlands mediapersonage
• Laverne Cox, Amerikaans actrice
• Sam Bettens, Vlaams zanger bij K’s Choice
• Kim Petras, Duits zangeres

• Shuichi en Yoshino uit Hourou Musuko doorlopen als genderdysfore kinderen de puberteit
• Aoi Futaba uit de serie You're Under Arrest beschrijft zichzelf met Mijn lichaam is dat van een man, maar mijn ziel is die van een vrouw
• Adam Torres in de Canadese serie Degrassi (seizoen 10 tot 13)
• Kaat Bomans in de Vlaamse soapserie Thuis
• Nia Nal in de Amerikaanse serie Supergirl (televisieserie)

• Uit de kast komen
• World Professional Association for Transgender Health
• Crossdressing

• Bakker, A. (2018): Transgender in Nederland - een buitengewone geschiedenis, Boom

• Transgenderinfo.be - Medische, praktische en juridische info
• Artikel 'Transtrends - Waarom willen zoveel mensen van geslacht veranderen?', De Groene Amsterdammer, door Lisa Peters, 16 januari 2019
• Boekbespreking (23 december 2019) van het boek 'Transgender in Nederland. Een buitengewone geschiedenis' door Alex Bakker, op Historiek.net
• SCP-rapport dd 9 mei 2017: Transgender personen in Nederland (gearchiveerd)
• Vereniging Genderdiversiteit - Transgender mensen zijn het denken in hokjes voorbij... Opgericht in 1985.^[74]
• Website van het transgendermuseum