Weekendpoli
Weekendpoli
| ||
|---|---|---|
| ||
| Locatie | ||
| Land van hoofdzetel | Nederland | |
| Hoofdkantoor | Amsterdam
| |
| Adres | Bachplein 12 → Willemsstraat 24 → Eerste Helmersstraat 17 → P.C. Hooftstraat 5 → Groenburgwal 44 in Amsterdam | |
| Industrie en producten | ||
| Doel | homovriendelijke soa- en hiv-zorg | |
| Status en tijdlijn | ||
| Opgericht | 18 maart 1983 | |
| Opgeheven | 1 januari 2002
| |
| Organisatiestructuur | ||
| Type | non-profitorganisatie, gezondheidszorg
| |
| Oprichter | Stichting Aanvullende Dienstverlening | |
De Weekendpoli was een Amsterdamse vrijwilligerspolikliniek die van 1983 tot eind 2001 laagdrempelige en homovriendelijke zorg bood op het gebied van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) en hiv/aids.[1] De poli werd opgericht door de Stichting Aanvullende Dienstverlening (SAD) en richtte zich aanvankelijk vooral op homo- en biseksuele mannen die voor deze zorg niet of moeilijk bij de reguliere eerstelijnszorg terechtkonden.[2] Bezoekers konden er desgewenst anoniem terecht voor onderzoek, behandeling, voorlichting en hiv-tests. Vanaf 1996 werkte de Weekendpoli samen met de GG&GD Amsterdam en werd de hulpverlening ondergebracht bij de soa-polikliniek aan de Groenburgwal.[3] Per 1 januari 2002 werd de Weekendpoli opgeheven.[4][5]
Geschiedenis
Oprichting en eerste jaren (1983-1993)
In 1981 kwamen er verontrustende berichten uit de VS over een nieuwe dodelijke ziekte. Begin 1982 werd de eerste man met een zeer complex ziektebeeld opgenomen in het AMC. Twee homoseksuele artsen in opleiding publiceerden hierover in het blad SEK.[6] Op 18 maart 1983 richtte een groep homoseksuele gezondheidswerkers in Amsterdam de Stichting Aanvullende Dienstverlening (SAD) op en ging de Weekendpoli van start.[2]
De geboden hulp had nadrukkelijk een eerstelijnskarakter. Huisartsen, meestal als vrijwilliger aan de polikliniek verbonden, hielden er spreekuur. Ook heteroseksuele mannen maakten gebruik van de voorziening wegens de openingstijden in het weekend. Het was belangrijk dat patiënten zich zodanig op hun gemak voelden, dat zij ook andere problemen ter sprake brachten. Veelal fungeerde de polikliniek als (tijdelijke) vervanging van de huisarts, naar wie men op dat moment of met die klacht niet naartoe wilde gaan. Het onderzoek op seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA) vond plaats op de gebruikelijke wijze. Vanaf 1986 werd ook onderzoek op hiv-antistoffen verricht en werd aan bezoekers met hulpvragen op dit gebied, de benodigde voorlichting en nazorg gegeven.[7]
De Weekendpoli voor vrouwen door vrouwen stopte in oktober 1985 vanwege gebrek aan belangstelling. In 1994 zijn er nog pogingen gedaan om voor vrouwen een specifiek zorgaanbod te creëren, maar dit leidde niet tot concrete acties.[8]
Uit een onderzoek naar de waardering van bezoekers van de spreekuren bleek een behoefte aan homo/hiv-deskundigheid, aan behandeling door een homo-arts en aan anonimiteit. Door de eigen huisarts kon dit niet worden geboden.[9]
Fusie en samenwerking met de GGD (1993-1998)
In 1993 gingen de SAD, Schorerstichting, Stichting AIDS Info, landelijke aidspreventieprojecten van de NVIH/COC en Stichting Gezondheidsvoorlichting en –opvoeding (GVO) samen in de SAD-Schorerstichting. De fusie moest kennisoverdracht, ondersteuning en preventie rond homoseksualiteit en hiv/aids beter op elkaar afstemmen.[10][11]
In 1996 ontstond een samenwerking tussen de vrijwilligers van de Weekendpoli en de polikliniek geslachtsziekten van de GG&GD.[3] De hulpverlening werd ondergebracht bij de SOA-poli van de GGD op de Groenburgwal. Het consult werd gratis en er trad een verbetering op in huisvesting, onderzoeksprotocollen, diagnostiek en behandeling. De capaciteit op vrijdagavond werd uitgebreid en de spreekuren op zaterdag en zondag kwamen te vervallen. De GGD zette zich in om het SOA-consult inclusiever en homovriendelijker te maken.
Heroriëntatie (1998-2001)
Eind jaren negentig profileerde Schorer zich meer als kenniscentrum en rees de vraag in hoeverre de Weekendpoli nog een aanvullende dienst was binnen de bestaande hulpverlening. Het NISSO onderzocht in opdracht van Schorer de tevredenheid en de motivatie van de bezoekers van zowel de Weekendpoli als de SOA-poli van de GG&GD. De belangrijkste conclusie was dat de patiënten van de Weekendpoli weinig verschilden van die van de GGD-poli. De auteurs bevalen aan dat Schorer de Weekendpoli niet zozeer meer zou zien als aanvullende dienstverlening, maar als bron van informatie over de doelgroep en plaats om nieuwe preventiemethoden en interventies uit te proberen. Hun bevindingen leverden verschillende toekomstscenario's op waarmee Schorer met de vrijwilligers een Schorer Poli nieuwe stijl ontwikkelde.[12]
Opheffing (2001-2002)
Deze poli nieuwe stijl bestond slechts korte tijd. Eind 2001 vond de GG&GD Amsterdam dat categorale zorg aan homoseksuele mannen niet meer noodzakelijk was - mede op basis van het NISSO-rapport - en ook Schorer meende dat bezoekers van de Weekendpoli terechtkonden bij de huisarts en/of de SOA-poli van de GGD Amsterdam. Per 1 januari 2002 werd de Weekendpoli opgeheven.[4][5] Na de opheffing waren enkele vrijwilligers van de Weekendpoli betrokken bij de oprichting van Checkpoint, een hiv-sneltestproject onder de paraplu van de Hiv Vereniging Nederland. De sneltest was bedoeld voor iedereen die risico op hiv had gelopen, ongeacht geslacht of seksuele voorkeur.[13]
Locaties
De Weekendpoli hield achtereenvolgens op vijf locaties in Amsterdam spreekuur:
- Bachplein 12 (Gebouw MR70) - van 18 maart 1983 tot 1990;[1]
- Willemsstraat 24 – van 1990 tot 1992;[9]
- Eerste Helmersstraat 17 (SAD) – van 1992 tot 1993;[14]
- P.C. Hooftstraat 5 (SAD-Schorerstichting) – van 1993 tot 29 maart 1996;[3]
- Groenburgwal 44 (Schorerstichting met GG&GD Amsterdam) – van 5 april 1996 tot de sluiting op 28 december 2001.[4]
Doel en werkwijze
De Weekendpoli bood laagdrempelige en homovriendelijke eerstelijnszorg aan mensen die zich voor soa- en hiv-gerelateerde hulpvragen niet tot de reguliere zorg wilden wenden.[1] Bezoekers konden er met of zonder afspraak en desgewenst anoniem terecht.[9] Naast onderzoek en behandeling werd voorlichting gegeven over veilige seks, condoomgebruik, hepatitis en hiv. Ook konden psychosociale aspecten van homoseksualiteit tijdens het consult worden besproken en werd zo nodig verwezen naar een homovriendelijke huisarts of andere instelling.[14] Aanvankelijk werden diagnostiek en medicatie tegen kostprijs aangeboden; vanaf de samenwerking met de GG&GD Amsterdam in 1996 werd het consult volledig gratis.[3]
Aanvullende zorg
Bordeelproject
De bureau-arts voerde in een bordeel voor jongensprostitutie maandelijkse SOA-controles uit en gaf voorlichting over SOA/HIV-preventie.[14][15]
Hiv-specifiek spreekuur
Wekelijks hield de bureau-arts een hiv-specifiek spreekuur. Het spreekuur was bedoeld voor mannen met complexe testvragen. Soms was er een psychiatrische voorgeschiedenis of een ernstige aidsangst. Anderen hadden hiv-gerelateerde klachten bij een negatieve testuitslag of was een CD4+-bepaling en verdere monitoring nodig.[14]
Consulten en diagnoses
Gegevens van 1983 tot en met 1987 komen uit het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde.[7] Gegevens van 1986 tot 1993 komen uit het Jaarverslag 1993 Weekendpoli voor Aids en geslachtsziekten voor homo- en biseksuele mannen.[14]
De vergelijkingsgegevens van de GG&GD Amsterdam zijn ontleend aan de jaarverslagen van de soa-polikliniek; omdat de GGD Amsterdam pas in augustus 1987 met hiv-testen begon en alleen van hiv-positieve bezoekers de seksuele voorkeur bekend was, konden het aantal hiv-tests bij MSM en het percentage hiv-positieve uitslagen niet worden berekend.[16]
Na het faillissement van Schorer in 2012[17] is het archief overgebracht naar IHLIA LGBT Heritage. De bij IHLIA bewaarde jaarverslagen bevatten aanvullende gegevens over de periode 1988–1996.
| Hiv bij MSM | Locatie | ‘86 | ‘87 | ‘88 | ‘89 | ‘90 | ‘91 | ‘92 | ‘93 | ‘94 | ‘95 | ‘96 | ‘97 | ‘98 | ‘99 | ‘00 | ‘01 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| # nieuwe consulten | Weekendpoli | 344 | 267 | 128 | 126 | 160 | 258 | 433 | 419 | 427 | 228 | 274 | 442 | 465 | 439 | 453 | 358 |
| # hiv-testen | Weekendpoli | 32 | 68 | 64 | 99 | 124 | 128 | 224 | 203 | 173 | 129 | 128 | 218 | 237 | 204 | 235 | 229 |
| % hiv-testen – nieuw consult | Weekendpoli | 9,3% | 25,5% | 50,0% | 78,6% | 77,5% | 49,6% | 51,7% | 48,4% | 40,5% | 56,6% | 46,7% | 49,3% | 51,0% | 46,5% | 51,9% | 64,0% |
| # hiv+ | Weekendpoli | 2 | 5 | 7 | 7 | 14 | 14 | 13 | 17 | ? | 10 | 9 | 18 | 9 | 7 | 10 | 12 |
| % hiv+ | Weekendpoli | 6,3% | 7,4% | 10,9% | 7,1% | 11,3% | 10,9% | 5,8% | 8,4% | ? | 7,8% | 7,1% | 8,3% | 3,8% | 3,4% | 4,3% | 5,3% |
| # nieuwe consulten | GGD Amsterdam | ? | ? | 1457 | 1518 | 1469 | 1594 | 1440 | 1421 | 1409 | 1288 | 1703 | 2201 | 2541 | 2901 | 3110 | 3386 |
| # hiv-testen | GGD Amsterdam | 0 | ? | 82 | 114 | 137 | 125 | 123 | 124 | 146 | 173 | 217 | 322 | 339 | 507 | 546 | 965 |
| % hiv-testen – nieuw consult | GGD Amsterdam | ? | ? | 5,6% | 7,5% | 9,3% | 7,8% | 8,5% | 8,7% | 10,4% | 13,4% | 13,4% | 14,6% | 13,3% | 17,5% | 17,6% | 28,5% |
| # hiv+ | GGD Amsterdam | 0 | 13 | 11 | 11 | 14 | 13 | 8 | 8 | 12 | 3 | 11 | 16 | 14 | 22 | 31 | 45 |
| % hiv+ | GGD Amsterdam | ? | ? | 13,4% | 9,6% | 10,2% | 10,4% | 6,5% | 6,5% | 8,2% | 1,7% | 4,9% | 5,0% | 4,1% | 4,3% | 5,7% | 4,7% |
Bij de Weekendpoli liet een hoger percentage MSM zich tijdens het eerste consult op hiv testen. Een hiv-test kon gedaan worden tijdens het eerste consult en was niet gekoppeld aan een verplicht SOA-onderzoek.[18] Vanaf 1996 werd de hiv-test bij het eerste consult ook mogelijk bij de GGD als onderdeel van een volledig SOA-onderzoek.[19]
De grafiek laat zien dat de Weekendpoli vanaf 1986 actief hiv-testen aanbood bij het eerste consult, met percentages die opliepen tot bijna 80% eind jaren tachtig. De GGD Amsterdam voerde aanvankelijk een passief testbeleid, waardoor het percentage hiv-testen veel lager bleef. Vanaf 2003 steeg het percentage hiv-tests bij de GGD Amsterdam verder na de invoering van een opting-outbeleid.[20]
Externe links
- ↑ a b c Wigersma, L., Geslachtsziekten bij homoseksuele mannen, waarheen? 77-81. Huisarts en Wetenschap (1986). Geraadpleegd op 9 januari 2026.
- ↑ a b Wijngaarden van, J. (1983). Weekendpolikliniek voor vrouwen en homo's. Sekstant 63 (5): 10-11
- ↑ a b c d Westers, W. (1996) Samenwerking verbetert kwaliteit en toegankelijkheid van homopolikliniek voor geslachtsziekten en HIV, AIDS-bestrijding, nr. 28, pp. 20-21
- ↑ a b c Persbericht Schorerstichting over sluiting Weekendpoli (22 november 2001)
- ↑ a b Duyves, M. (1 december 2001). De moord op de Schorerpoli : vrijdagavond geen Schorerpoli meer aan de Groenburgwal. Gay and Night 5 (47): 9
- ↑ Moerkerk, H. (1 juni 1982). Homoziekte: op je hoede zijn, maar geen paniek. Sek 12 (6): 28-29
- ↑ a b Wigersma, L.; Lemette, H.A., & Hochheimer, E.H., Hulpvragen inzake geslachtsziekten en AIDS in de weekendpolikliniek voor homoseksuele mannen: ontwikkelingen 1983-1987 1033–1035. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 133 (20) (20 mei 1989). Geraadpleegd op 9 januari 2026.
- ↑ Poppel van, N. (1995) Discussiestuk: De Weekendpolikliniek anno 1995 en verder?, Amsterdam, SAD-Schorerstichting, p. 9
- ↑ a b c Groot, B. de, (1990) SAD-Weekendpoli. Onderzoek naar de waardering van patiënten voor de geboden dienstverlening, Amsterdam, SAD
- ↑ Ondernemingsplan SAD-Schorerstichting (1992), Amsterdam, SAD-Schorerstichting, pp. 10-11
- ↑ Bartels, T., Versteegen J. (2005). Homo-Encyclopedie van Nederland. Anthos, p. 311. ISBN 9789041405661.
- ↑ Picavet, C. en T.G.M. Sandfort (2000) De Weekendpoli. Homospecifieke geslachtsziektenzorg de 21e eeuw in?, Utrecht, NISSO
- ↑ Van Loon, Stan; William Koevoets, Samenvatting over zes jaar Checkpoint - Hiv Vereniging Nederland. yumpu.com. Hiv Vereniging Nederland (2008-12). Geraadpleegd op 20 december 2025.
- ↑ a b c d e Poppel, N. van, (1994) Jaarverslag 1993 Weekendpoli, Amsterdam, SAD-Schorerstichting
- ↑ Afman, A., Poppel van N., Burke T., Vincent S. (1 april 1995). De dokter gaat op visite in het bordeel. Lust for Life 1995 (3): 4
- ↑ Jaarverslagen SOA-polikliniek GG&GD Amsterdam (1986 t/m 2001), Amsterdam, GG&GD
- ↑ Amsterdams Instituut Schorer failliet. NH Nieuws (13 maart 2013). Geraadpleegd op 9 januari 2026.
- ↑ (mul) Wiggers, C.C.M.C., De kosten van Aids/Hiv in Nederland in 1988: een inventarisatie. Eindrapport 10-11. Nederlands Instituut voor Praeventieve Gezondheidszorg (NIPG) (1990-03). Geraadpleegd op 21 maart 2026.
- ↑ De Hiv-test, ook voor u? 12. Stichting Aids Fonds (2000-08). Geraadpleegd op 10 januari 2026.
- ↑ Heijman, R.L.J.; Stolte I.G., Leent E.J.M. van, Coutinho R.A., Fennema J.S.A., Prins M., Toename van het aantal hiv-testen door de invoering van een opting-out testbeleid op de soapolikliniek GGD Amsterdam. ResearchGate (2009-12). Geraadpleegd op 9 januari 2026.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.