Dit artikel bevat verouderde informatie en zou bijgewerkt moeten worden. U wordt uitgenodigd om dit artikel bij te werken.

WinToets
Ontwerp en ontwikkeling
Ontwikkelaar(s)	De Rode Planeet
Besturings­systeem	Microsoft Windows
Status en tijdlijn
Recentste versie	5.0.215[1]
Onderdelen
Licentie(s)	Shareware
Links
Website	WinToets.nl
Portaal    Informatica

WinToets was een programma voor Microsoft Windows, ontwikkeld door het Nederlandse bedrijf De Rode Planeet (DRP), voor het beheren van toetsenbanken, voor het digitaal afnemen van toetsen en voor het beheren van toetsen die moeten worden afgedrukt of geëxporteerd naar een elektronische leeromgeving (ELO) zoals itslearning of Moodle. Het pakket WinToets bestond uit diverse onderdelen die docent en leerling kunnen gebruiken. WinToets was betaalde software en kon door onderwijsinstellingen of bedrijven gebruikt worden na het aanschaffen van een jaarlicentie. WinToets werd vanaf 1993 gebruikt door honderden instellingen in Nederland en België. In 2016 is het bedrijf Sanoma Learning eigenaar geworden van de software. Het programma is pas uit gefaseerd in het jaar 2023 en vanaf dat moment werd geen ondersteuning meer aangeboden bij het programma. Op dat moment waren er nog vele gebruikers actief.

Het programma WinToets bestaat uit de volgende onderdelen:

• WTAfname: via dit programma kon meteen een toets gemaakt of getest worden
• WTAnalyse: via dit programma kon de docent uitslagen van de gemaakte toetsen bekijken
• WTAdmin: via dit programma konden de logs beheerd worden die waren opgeslagen
• WTMaak: via dit programma konden toetsen gemaakt of gewijzigd worden en diverse instellingen worden veranderd
• WTMenu Beheer: via dit programma kon de docent toetsen beheren die cursisten kunnen uitvoeren
• WTMenu Cursist: via dit programma kon de cursist de toets uitvoeren
• WTMonitor: verdeel toetsen over gebruikers, zonder dat een wachtwoord nodig is.

De toetsen die afgenomen konden worden op een pc, laptop of in een netwerk, bevatten > 45 verschillende vraagtypes. Die liepen van open vragen tot meerkeuzevragen en van tekenvragen tot een spraakvraag. De docent kon zelf kiezen om vragen te maken, maar DRP gaf zelf meer dan 200.000 voorbeeld toetsvragen uit, die onderwijsinstellingen en bedrijven gratis konden gebruiken. Verder maakten diverse uitgeverijen van schoolboeken zelf ook toetsen in het programma.^[2] Toetsen worden bewaard als TST- of TSTx-bestand en kunnen beveiligd worden met een wachtwoord om ongeoorloofd gebruik tegen te gaan. Voor het exporteren hanteerden de makers de eigen ontwikkelde standaard WinToetsXML. Dit werd ook gebruikt door de cloudversie Quayn, de online opvolger van dit programma, dat sinds het jaar 2025 ook uit de lucht is.

WinToets kon rechtstreeks toetsen afnemen via een pc, het netwerk en exporteren naar HTML5, voor online afname. Exports naar papier, inclusief toetsmatrijs, waren ook mogelijk.^[3]

WinToetsXML heeft zich door de jaren heen ontwikkeld tot een Nederlandse standaard én een intermediair platform voor het uitwisselen van toetsen in het Nederlandse onderwijs. Naast uitgeverijen, gebruikten ook communities, bedrijven en schoolbesturen dit formaat voor de opslag van hun toetsvragen. Elke vraag kon hierbij voorzien worden van maximaal 26 labels, de zogenaamde metadatavelden. Op basis hiervan konden deelselecties worden gemaakt en die kunnen daarna worden geëxporteerd. WTAnalyseXML kan worden gebruikt voor het uitwisselen van uitslagen. Diverse elo's en webportals maakten hiervan gebruik. In 2025 en 2026 is WinToets nog ingezet om duizenden toetsen om te zetten naar de internationale standaard QTI 3.0, voor opname in het landelijke open uitwisselplatform Wikiwijs, van de stichting Kennisnet.

Het was mogelijk een toets te exporteren naar een elektronische leeromgeving (elo) om er voor te zorgen dat leerlingen de toets thuis kunnen maken. Hierbij worden open standaarden als SCORM en IMS QTI ingezet. Hier kleven echter nadelen aan, want de leerling kan hierbij wel zijn lesboek gebruiken of het internet voor het krijgen van informatie. Vanaf 2002 nam de SaaS-variant van WinToets, Quayn genaamd, langzaamaan de rol van WinToets over in het Nederlandse onderwijs.

Resultaten van de toetsen konden worden opgeslagen in een beveiligde database (wta-bestand) of in een externe database in de cloudversie Quayn. De docent kon gelijk nadat de cursist de toets gemaakt heeft zien welke vragen de cursist correct of incorrect heeft beantwoord. Tientallen bekende analysevormen als P-waarde, Rit-waarden en KR20-factor waren mogelijk. Er waren koppelingen mogelijk met schrapkaartsystemen als Remark Office en TeleForm. Hierbij kon op papier worden getoetst, maar toch digitaal worden nagekeken. Analyses waren daarna ook digitaal beschikbaar.

Het programma is van aanzienlijk belang geweest voor de ontwikkeling van toetssoftware binnen Nederland. Tot 1993 waren alleen Amerikaanse programma's beschikbaar in Nederland. Na het tonen van het programma op de conferentie van de vereniging van informaticadocenten I&I in Lunteren, in november 1993, bleek dat er behoefte was aan een Nederlands product, dat zich had aangepast aan het Nederlandse onderwijs. Versie 1.1 kwam op een aantal diskettes uit, de laatste versie 5 werd online gedistribueerd. Al vanaf versie 1.1 was het invoeren van metadata mogelijk en werd spraakondersteuning aangeboden. WinToets kende ook spreadsheet-, teken- en gamevragen, waardoor het in te zetten was bij actieve toetsvormen. WinToets was sterk in het kunnen inlezen en exporteren van toetsen in meerdere formaten. Hierdoor werd het veel ingezet bij conversieprojecten. 'Wintoetsen' werd een werkwoord en het WinToets-formaat een uitwisselstandaard.^[4]

• itslearning (elo)
• Moodle (elo)
• Elektronische leeromgeving

• Geschiedenis van WinToets