Zobacz też: Alan Moore (piłkarz).

Alan Moore

Alan Moore (2010)
Data i miejsce urodzenia	18 listopada 1953 Northampton, Wielka Brytania
Zawód, zajęcie	pisarz, scenarzysta, rysownik
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Alan Moore (ur. 18 listopada 1953 w Northampton) – brytyjski scenarzysta komiksowy, powieściopisarz, publicysta oraz rysownik.

Uznawany za jednego z najwybitniejszych scenarzystów w historii anglojęzycznego komiksu, jest twórcą znaczących dla rozwoju gatunku tytułów: Prosto z piekła, Strażnicy, Batman: Zabójczy żart, V jak vendetta, Liga Niezwykłych Dżentelmenów, Saga o potworze z bagien.

Syn Ernesta Moore’a i Sylvii Doreen. Urodził się w niewielkim miasteczku przemysłowym Northampton, położonym między Londynem a Birmingham. Z powodu niekonwencjonalnego zachowania został wyrzucony z konserwatywnego liceum, a negatywna opinia, która poszła za nim, uniemożliwiła mu kontynuowanie nauki. W wieku osiemnastu lat był bezrobotny, bez formalnego wykształcenia i kwalifikacji^[1]. Zanim rozpoczął karierę w branży komiksowej, imał się różnych zajęć – jak sam wspominał, „tysiąca i jednej dziwnych prac”. W latach 70. zaczął publikować swoje pierwsze prace w niezależnych magazynach, początkowo jako rysownik. Szybko jednak doszedł do wniosku, że jego talent pisarski przewyższa umiejętności plastyczne^[2].

Czując silną potrzebę ekspresji, Moore wraz z przyjaciółmi zaczął tworzyć własny magazyn komiksowy – zin „Embryo”. W 1974 poznał swoją przyszłą żonę Phyllis, z którą ma dwie córki. W 1979 rozpoczął pracę dla pisma muzycznego „Sounds”, gdzie pod pseudonimem Curt Vile pisał i ilustrował detektywistyczny komiks Roscoe Moscow. Używał także innych pseudonimów – m.in. Translucia Baboon i Brilburn^[1]. W tym okresie działał w środowisku underground comix, czerpiąc inspiracje z twórczości artystów takich jak Leo Baxendale, Robert Crumb, Will Eisner, Kim Deitch, Winsor McCay, Gilbert Shelton czy S. Clay Wilson^[2].

Wczesne lata 80. przyniosły Moore’owi przełom. Tworzył wówczas dla magazynów takich jak „Doctor Who Weekly” oraz „2000 AD”, gdzie stworzył serie takie jak Ballad o Halo Jones, Skizz i D.R. & Quinch. W 1982 odświeżył postać klasycznego brytyjskiego superbohatera Marvelmana (znanego w USA jako Miracleman) na łamach magazynu „Warrior”^[1]. W jego interpretacji tytułowy bohater był dziennikarzem w średnim wieku, który zapomniał o swojej przeszłości jako superczłowiek. Historia szybko przekształciła się w refleksję nad rolą jednostki o boskich mocach w społeczeństwie ludzi^[3].

Niedługo później Moore stworzył V jakVendetta (1982–1986) – dystopijną opowieść o totalitarnej Wielkiej Brytanii, rządzonej przez partię wzorowaną na brytyjskim National Front. Głównym bohaterem był tajemniczy anarchista w masce Guya Fawkesa, walczący z reżimem przy pomocy przemocy i idei^[3][4].

Sukces serii V jak Vendetta zwrócił uwagę amerykańskiego wydawnictwa DC Comics, które w 1983 zatrudniło Moore’a do pisania Sagi o potworze z bagien^[3][4]. Moore zmienił formułę komiksu z opowieści o superbohaterach w dreszczowiec z elementami horroru i realizmu magicznego^[5]. W tym okresie pisał również do innych tytułów DC takich, jak Tales of the Green Lantern Corps, Batman Annual i kilka opowieści o Supermanie, które jednak nie zyskały takiego rozgłosu^[1].

W latach 1986–1987 Moore, wraz z rysownikiem Davem Gibbonsem, opublikował Strażników – komiks, który zrewolucjonizował amerykański rynek. Seria zdekonstruowała mit superbohatera, ukazując moralnie ambiwalentnych bohaterów w świecie pełnym politycznych i psychologicznych napięć. Tytuł zdobył prestiżową Nagrodę Hugo w 1988 – po raz pierwszy przyznaną komiksowi – oraz szereg innych wyróżnień, w tym British Eagle Awards i Nagrodę Locusa^[1].

Pomimo sukcesu Strażników, Moore popadł w konflikt z DC Comics, oskarżając wydawnictwo o nieuczciwe traktowanie finansowe i zawłaszczenie praw autorskich. Wcześniej spór o prawa do Marvelmana doprowadził go do zerwania również z Marvel Comics, które wymusiło zmianę tytułu na Miracleman w USA^[6].

Po odejściu z DC Moore, wraz z rysownikiem Brianem Bollandem, stworzył Batman: Zabójczy żart (1988)^[1], uznawany za jedną z najlepszych historii o Jokerze, a następnie zwrócił się ku mniejszym, niezależnym wydawnictwom. W tym okresie powstały m.in. Big Numbers (z Billem Sienkiewiczem), A Small Killing, Zagubione dziewczęta (z Melindą Gebbie) i Prosto z piekła (z Eddiem Campbellem)^[2].

W latach 90. współpracował z wydawnictwem Image Comics, gdzie pisał m.in. scenariusze do Spawna Todda McFarlane’a oraz stworzył serię 1963 i Supreme – ironiczną reinterpretację mitu o Supermanie^[1][2][3]. Natomiast w 1996 ukaała się jego pierwsza powieść Voice of the Fire^[7].

W 1999 założył własny imprint America’s Best Comics (ABC) w ramach WildStorm Productions (należącego formalnie do DC, co Moore starał się ignorować). W ABC ukazywały się jego autorskie serie: Promethea, Tom Strong, Top 10 i Greyshirt^[1][2][3].

W 2010 rozpoczął publikację serii komiksów osadzonych w uniwersum H.P. Lovecrafta, powracając tym samym do wcześniejszego zainteresowania twórczością i światem autora z Providence. Wydawnictwo Avatar Press już wcześniej opublikowało w 2003 zbiór Alan Moore’s Yuggoth Cultures and Other Growths, będący kompilacją niepublikowanych wcześniej scenariuszy, krótkich historii i komiksowych adaptacji wierszy Moore’a inspirowanych prozą Lovecrafta. Następnie ukazała się dwuczęściowa seria The Courtyard, będąca adaptacją krótkiego opowiadania Moore’a utrzymanego w lovecraftowskiej stylistyce^[8].

Pierwszym oryginalnym dziełem Moore’a wydanym przez Avatar Press był horror Neonomicon, miniseria ilustrowana przez Jacena Burrowsa, który współpracował również przy wcześniejszych adaptacjach. Czwarty i zarazem ostatni zeszyt serii ukazał się w styczniu 2011^[8].

W 2014 zapowiedziano dwunastoczęściową serię Providence, ponownie tworzoną wspólnie przez Moore’a i Burrowsa. Komiks stanowi prequel do Neonomiconu i jest interpretacją źródeł mitologii Cthulhu. Seria była publikowana w latach 2015–2017^[9].

W 2014 Moore ogłosił, że kieruje projektem badawczo-rozwojowym mającym na celu stworzenie aplikacji umożliwiającej każdemu użytkownikowi tworzenie komiksów cyfrowych^[10]. Projekt, zatytułowany Electricomics, miał premierę w 2015^[11]. Aplikacja typu open source pozwala na czytanie i tworzenie interaktywnych komiksów. Moore napisał dla niej historię Big Nemo, stanowiącą dystopijną kontynuację klasycznego Mały Nemo Winsora McCaya. Komiks został zilustrowany przez Colleen Doran, animowany przez Ocasta Studios, a kolorował go José Villarubia^[12][13].

Dziennik „The Guardian” uznał Electricomics za jedną z najlepszych aplikacji na iPhone’a i iPada w 2015, natomiast portal Pipedream Comics przyznał jej tytuł „Digital Comics App of the Year”^[12][13].

W 2016 Moore potwierdził, że po ukończeniu ostatniego tomu Ligi Niezwykłych Dżentelmenów zakończy pisanie komiksów^[14]. We wrześniu tego samego roku opublikowano jego powieść Jerusalem, której akcja rozgrywa się w rodzinnym Northampton^[15][16].

W kwietniu 2016 rozpoczął kuratorowanie antologii komiksowej Cinema Purgatorio, wydawanej przez Avatar Press. Każdy numer otwierała historia autorstwa Moore’a z ilustracjami Kevina O’Neilla. W publikacji znalazły się również prace innych twórców, m.in. Garha Ennisa i Raulo Cáceresa (Code Pru), Maxa Brooksa i Michaela DiPascale’a (A More Perfect Union), Kierona Gillena i Ignacio Calero (Modded) oraz Christosa Gage’a i Gabriela Andrade’a (The Vast). Seria została opisana jako „klasyczne motywy pulp fiction odwrócone, przefiltrowane lub rozwinięte w absurdalny sposób przez najlepszych współczesnych twórców komiksowych”^[17].

W 2018 Moore wziął udział w antologii 24 Panels, zredagowanej przez Kierona Gillena, której celem było zebranie funduszy dla osób poszkodowanych w pożarze wieżowca Grenfell Tower w 2017^[18].

Po zakończeniu czwartego tomu Ligi Niezwykłych Dżentelmenów, ukończeniu cyklu lovecraftowskiego i publikacji kilku krótkich opowiadań w Cinema Purgatorio, Moore oficjalnie wycofał się z tworzenia komiksów w połowie 2019^[19]. W 2022 potwierdził tę decyzję, mówiąc:

W 2023 ogłoszono, że Moore pracuje nad nową serią powieści fantasy zatytułowaną The Long London. Pierwszy tom cyklu, The Great When, ukazał się 1 października 2024^[21]. Seria ma składać się z pięciu książek, a druga z nich nosi tytuł I Hear a New World^[22]. W 2024 nakładem wydawnictwa Top Shelf ukazał się również podręcznik okultystyczny The Moon and Serpent Bumper Book of Magic, napisany wspólnie ze Steve’em Moore’em^[23].

Oprócz komiksów Moore jest autorem dramatów, poezji oraz artykułów do prasy. Współpracował z Malcolmem McLarenem nad niezrealizowanym filmem Fashion Beast i nagrywał muzykę do własnych performansów poetyckich^[1][4]. Za swoje osiągnięcia otrzymał m.in. British Eagle Awards for Best Comics Writer (1982 i 1983), Internation Horror Guild Award (1995), Hugo Award (1988), Locus Poll Award (1988), Bram Stoker Award (2000)^[24].

Moore wielokrotnie występował na żywo podczas wydarzeń muzycznych, współpracując z różnymi artystami. W 2011 pojawił się między innymi na festiwalu All Tomorrow’s Parties „I’ll Be Your Mirror” w Londynie, gdzie wystąpił wspólnie z muzykiem Stephenem O’Malleyem^[25].

Moore był żonaty z Phyllis Moore, z którą ma dwie córki: Leah (ur. 1978) i Amber. Od 2007 jego żoną jest artystka Melinda Gebbie^[26], z którą współtworzył Zagubione dziewczęta. Mieszka w Northampton, rzadko opuszczając rodzinne miasto. W 2007 wystąpił gościnnie w serialu The Simpsons (odcinek Husbands and Knives) obok Arta Spiegelmana i Daniela Clowesa^[1][2].

W 1993, w dniu swoich czterdziestych urodzin, Alan Moore otwarcie ogłosił, że poświęca się praktykowaniu magii ceremonialnej, co – jak sam stwierdził – postrzegał jako „logiczny końcowy etap mojej kariery pisarskiej”. Inspiruje się m.in. postacią renesansowego maga Johna Dee, astrologa królowej Elżbiety I^[1][4].

Według wywiadu z 2001, inspiracją do tego kroku była praca nad komiksem Prosto z piekła na początku lat 90., w którym pojawia się wiele symboli masońskich i okultystycznych. Moore wspominał:

Moore bardzo silnie łączy pojęcie magii z twórczością artystyczną:

Podejmując studia nad kabałą i pismami wczesnodwudziestowiecznego okultysty Aleistera Crowleya, Moore przyjął niektóre idee z jego religii Thelemy, w tym przekonanie, że Prawdziwa Wola (ang. True Will) jest powiązana z wolą panteistycznego wszechświata^[29][30][31].

W początkowych etapach swojej praktyki magicznej korzystał ze środków psychodelicznych zmieniających świadomość, jednak później całkowicie z tego zrezygnował, uznając, że są zbędne^[27].

Moore wielokrotnie wyrażał swoje poglądy polityczne, określając się jako anarchista^[32]. Jak sam stwierdził:

Na całym świecie uczestnicy protestów Occupy zaczęli używać maski Guya Fawkesa znanej z komiksu V jak Vendetta^[33][34]. Maska ta została również przyjęta przez grupę Anonymous^[35], rewolucjonistów egipskich^[36] oraz działaczy antyglobalistycznych^[37].

Moore opisał ruch Occupy jako „zwykłych ludzi odzyskujących prawa, które zawsze powinny do nich należeć”^[38], a następnie dodał:

W sierpniu 2016 Moore poparł kampanię Jeremy’ego Corbyna w wyborach na lidera Partii Pracy^[39]. Natomiast w wyborach powszechnych w 2017 wyraził ostrożne poparcie dla Partii Pracy, głównie ze względu na lewicowe poglądy Corbyna, choć sam – z zasady politycznej – zazwyczaj nie głosuje^[40]. W listopadzie 2019 ponownie zadeklarował umiarkowane poparcie dla Partii Pracy, pisząc, że po raz pierwszy od ponad czterdziestu lat odda głos^[41].

W 2022 Alan Moore opublikował list poparcia dla Luiza Inácia Luli da Silvy, kandydata Partii Pracujących w wyborach prezydenckich w Brazylii^[42].

• Alan Moore w bazie Goodreads
• Alan Moore w bazie Lubimyczytać.pl
• Alan Moore. Filmweb. [dostęp 2017-11-18].
• Alan Moore. IMDb. [dostęp 2017-11-18].