Alkor

Alkor
g UMa
Ilustracja
Alkor (z lewej) i Mizar widziane przez teleskop; składniki nie są rozdzielone
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór

Wielka Niedźwiedzica

Rektascensja

13h 25m 13,543s[1]

Deklinacja

+54° 59′ 16,70″[1]

Paralaksa (π)

0,04047 ± 0,00022″[1]

Odległość

80,60 ± 0,44 ly
24,71 ± 0,14 pc

Wielkość obserwowana

3,99m[2]

Ruch własny (RA)

113,30 ± 0,38 mas/rok[1]

Ruch własny (DEC)

−28,56 ± 0,32 mas/rok[1]

Prędkość radialna

−8,90 ± 0,90 km/s[1]

Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy

gwiazda podwójna

Typ widmowy

A: A5 V
B: M3–4 V[1][3]

Masa

A: 1,8 M☉
B: 0,25[3] M☉

Wielkość absolutna

2,00m[2]

Jasność

12 L☉[4]

Prędkość obrotu

218 km/s[4]

Temperatura

8000 K[4]

Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół

Centrum Galaktyki

Półoś wielka

9145[2] pc

Mimośród

0,2244[2]

Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 80 UMa
2MASS: J13251353+5459165
Bonner Durchmusterung: BD+55°1603
Boss General Catalogue: GC 18155
Katalog Gliesego: GJ 3785
Katalog Henry’ego Drapera: HD 116842
Katalog Hipparcosa: HIP 65477
Katalog jasnych gwiazd: HR 5062
SAO Star Catalog: SAO 28751

Alkor (80 Ursae Majoris, 80 UMa) – gwiazda w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy. Jest oddalona o około 81 lat świetlnych od Słońca.

Nazwa

Tradycyjna nazwa gwiazdy, Alkor, pochodzi od zniekształconego arabskiego słowa ‏الجون‎ al ǧaūn, oznaczającego „czarny koń”[4][5][6] lub „byk”[5]. To samo pochodzenie ma nazwa gwiazdy Alioth[4][5]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 formalnie zatwierdziła użycie nazwy Alkor dla określenia tej gwiazdy (ściśle – jej jaśniejszego składnika 80 UMa A)[7].

Charakterystyka obserwacyjna

Wielki Wóz

Jest to gwiazda słabo widoczna gołym okiem w sąsiedztwie dużo jaśniejszego Mizara w załamaniu „dyszla” Wielkiego Wozu. Gwiazdy te dzieli na niebie 11,8 minuty kątowej. Dla Arabów para ta była „jeźdźcem i koniem”, a rozróżnienie gwiazd stanowiło test dobrego wzroku[4][6].

Charakterystyka fizyczna

Składniki

Alkor to biała gwiazda ciągu głównego należąca do typu widmowego A5 o temperaturze około 8000 K i jasności 12 razy większej niż jasność Słońca. Gwiazda ta ma masę 1,8 razy większą niż Słońce i szybko obraca się wokół osi (ponad 100 razy szybciej niż Słońce), przez co w jej atmosferze zachodzi mieszanie materii i nie jest ona osobliwa chemicznie. Alkor wykazuje niewielkie pulsacje. Towarzyszy jej czerwony karzeł, reprezentant typu M3–M4 o masie 0,25 razy mniejszej od Słońca[4][3].

Układ

Alkor i Mizar, będący gwiazdą poczwórną, razem tworzą układ sześciokrotny[4][8]. To, czy Alkor i Mizar są związane grawitacyjnie, długo stanowiło przedmiot kontrowersji; wykazują one taki sam ruch własny, ale pomiary paralaksy z sondy Hipparcos nie pozwalały wykluczyć możliwości, że są one położone w różnych odległościach od Słońca i wspólny ruch wynika tylko z przynależności do luźnej Gromady Wielkiej Niedźwiedzicy[4]. Według najnowszych pomiarów sondy Gaia gwiazdy te mają jednakową paralaksę, z dokładnością do niepewności[1][9]. Tak duża odległość sprawia, że jeden obieg Alkora wokół centralnej czwórki gwiazd trwa co najmniej 750 tysięcy lat[4].

Układ ten ma także wiele optycznych towarzyszek[10]. Jedna z nich, gwiazda o wielkości 7,6m, która oglądana przez teleskop zdaje się leżeć bliżej Mizara niż Alkor, zyskała nazwę Sidus Ludoviciana lub Stella Ludoviciana („Gwiazda Ludwika”); ma ona jednak inny ruch własny i znajduje się w znacznie większej odległości od Słońca[6][4][11].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h Alkor w bazie SIMBAD (ang.)
  2. ↑ a b c d Anderson E., Francis C.: HIP 65477. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-08-09]. (ang.).
  3. ↑ a b c Neil Zimmerman, Ben R. Oppenheimer, et al.. Parallactic motion for companion discovery: an M-dwarf orbiting Alcor. „The Astrophysical Journal”. 709, s. 733–740, 2010-02-01. The American Astronomical Society. DOI: 10.1088/0004-637X/709/2/733. 
  4. ↑ a b c d e f g h i j k Jim Kaler: ALCOR (80 Ursae Majoris). [w:] STARS [on-line]. [dostęp 2018-08-09]. (ang.).
  5. ↑ a b c Ursa Major, the great bear. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.
  6. ↑ a b c Ursa Major, the Greater Bear. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 445–446. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
  7. ↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2018-06-01. [dostęp 2018-08-08].
  8. ↑ First Known Binary Star is Discovered to be a Triplet, Quadruplet, Quintuplet, Sextuplet System. University of Rochester, 2009-12-10. [dostęp 2018-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-03)]. (ang.).
  9. ↑ zet UMa B w bazie SIMBAD (ang.)
  10. ↑ Mason et al.: WDS J13239+5456AB. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  11. ↑ Stella Ludoviciana w bazie SIMBAD (ang.)

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.