Andevo

Rycina przedstawiająca Andevo niosących królową Ranavalonę I

Andevo, również Mainty – grupa społeczna utożsamiana z niewolnikami, stanowiąca jedną z trzech głównych kast historycznych w społeczeństwie ludu Merina na Madagaskarze, obok kast Andriana (utożsamianej z arystokracją) oraz Hova (wolni chłopi)[1][2][3]. Podobna struktura kastowa, obejmująca warstwę Andevo, występowała również w innych dużych grupach etnicznych Malgaszów, takich jak lud Betsileo[4].

Od XVI wieku i później niewolnicy byli sprowadzani do różnych królestw Madagaskaru, aby pracowali na plantacjach. Malgasze, Suahili oraz europejscy kupcy i arystokraci rozwijali swoje możliwości produkcji i handlu. Przedsięwzięcia te i plantacje opierały się na przymusowej pracy sprowadzanych niewolników. Największy napływ niewolników miał miejsce za pośrednictwem Arabów z Omanu, w ramach indyjskiego handlu niewolnikami, oraz Francuzów. Mieszkańcy Mozambiku byli jednymi z głównych ofiar tego zapotrzebowania, pochwyceń i wywozu niewolników, które miały zaspokoić ten popyt. Niewolnicy ci pochodzili głównie z Afryki Wschodniej i Mozambiku[5][6]. Nazywano ich Andevo. Niewolnictwo zostało zniesione przez francuską administrację w 1896 roku, co negatywnie wpłynęło na majątki prowadzących plantacje Merina oraz innych grup spoza Merina, które opierały się na pracy niewolników[7][8].

Warstwa Andevo w społeczeństwie Merina obejmowała pracowników domowych i rolnych. Ich tradycyjnym dziedzicznym zajęciem była praca fizyczna oraz rzemiosło, a stanowili oni znaczną część społeczeństwa. Kastę Andevo nazywano również Mainty, a jej członkom odmawiano prawa do posiadania ziemi[2][9][10]. Osoba z warstwy Hova mogła zostać zdegradowana do statusu niewolnika za przestępstwo lub niespłacony dług, ale w takim przypadku nie byli określana mianem Andevo, lecz określano ją jako Zaza-hova[11].

Andevo, podobnie jak inne warstwy społeczne, byli endogamiczni w społeczeństwach Merina i Betsileo. Według wspomnień Williama Ellisa z 1838 roku, niewolnik w społeczeństwie malgaskim miał zakaz zawierania małżeństw z osobą z arystokracji lub Hova[12]. Andevo byli uważani za olana maloto, czyli „nieczystych ludzi”, w przeciwieństwie do Hova i Andriana, którzy byli olana madio – „czyści ludzie”[4]. Ta domniemana „nieczystość” i „czystość” była powodem historycznego tabu społecznego przeciwko małżeństwom między Andevo a przedstawicielami innych warstw społecznych w malgaskim społeczeństwie[13][14].

Przypisy

  1. ↑ Janice Harper, Endangered Species: Health, Illness, and Death Among Madagascar’s People of the Forest., Carolina Academic Press, 2002, s. 30, 106–107, 127–129, ISBN 978-0-89089-238-1 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  2. ↑ a b Giulio Cipollone, Christianisme et droits de l’homme à Madagascar, Paryż: KARTHALA Editions, 1 grudnia 2008, s. 53–54, ISBN 978-2-8111-5087-7 [dostęp 2025-04-04] (fr.).
  3. ↑ Steven L. Danver, Native Peoples of the World: An Encyclopedia of Groups, Cultures and Contemporary Issues, Routledge, 10 marca 2015, s. 61, ISBN 978-1-317-46400-6 [dostęp 2025-04-04], Cytat: ang. „Historically, Merina had the most stratified caste system in Africa, divided into three distinct categories: nobles (Andriana), freemen (Hova), and slaves (Andevo). These three castes were further divided into subclasses.” (ang.).
  4. ↑ a b Sandra Evers, Constructing History, Culture and Inequality: The Betsileo in the Extreme Southern Highlands of Madagascar, BRILL Academic, 2002, s. 2, 40–42, ISBN 978-90-04-12460-8 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  5. ↑ Edward Alter Alpers, Ivory and Slaves: Changing Pattern of International Trade in East Central Africa to the Later Nineteenth Century, University of California Press, 1975, s. 94–97, 126–129, ISBN 978-0-520-02689-6 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  6. ↑ Hilary C. Palmer, Malyn D.D. Newitt, Northern Mozambique in the Nineteenth Century: The Travels and Explorations of H.E. O’Neill, BRILL Academic, 12 stycznia 2016, s. 5–6, 61–66, 72–75, 123–124, ISBN 978-90-04-29368-7 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  7. ↑ Gwyn Campbell, Resisting Bondage in Indian Ocean Africa and Asia, Alpers, Campbell, Salman (red.), Taylor & Francis, 2007, s. 49–59 [dostęp 2025-04-05] (ang.).
  8. ↑ Esterhuysen Pieter, Africa A to Z: Continental and Country Profiles: Third Edition, Africa Institute of South Africa, 7 grudnia 2013, s. 247, ISBN 978-0-7983-0344-6 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  9. ↑ Gwyn Campbell, David Griffiths and the Missionary „History of Madagascar”, BRILL Academic, 3 kwietnia 2012, s. 63–67, ISBN 978-90-04-19518-9 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  10. ↑ Janice Harpe, Endangered species. Health, illness, and death among Madagascar’s people of the forest, Carolina Academic Press, 2002, s. 105–107, ISBN 978-0-89089-238-1 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  11. ↑ Conrad Keller, Madagascar, Mauritius and other east-African islands, Londyn: S. Sonnenschein, 1901, s. 90–91 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  12. ↑ William Ellis, Joseph John Freeman, History of Madagascar., Londyn: Fisher, son, & co, 1838, s. 164 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  13. ↑ Sandra Evers, Constructing History, Culture and Inequality: The Betsileo in the Extreme Southern Highlands of Madagascar, BRILL, 2002, s. 59, 53–54, 85–90, ISBN 978-90-04-12460-8 [dostęp 2025-04-04] (ang.).
  14. ↑ Karen Middleton, Ancestors, Power, and History in Madagascar, BRILL Academic, 1999, s. 275–277, ISBN 978-90-04-11289-6 [dostęp 2025-04-04] (ang.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.