Arthur Rhode
| pastor | |
| Data i miejsce urodzenia |
13 grudnia 1868 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
Arthur Carl Theodor Rhode (ur. 13 grudnia 1868 w Podzamczu, ob. Wieruszów, zm. 23 czerwca 1967 w Woltorf w Dolnej Saksonii) – ksiądz ewangelicki, niemiecki historyk Ewangelickiego Kościoła Unijnego w Polsce, działacz społeczny.
Ojciec historyka niemieckiego, znawcy dziejów Polski, Gottholda Rhode.
Rys biograficzny
W młodości doskonale opanował język polski. Ukończył progimnazjum w Kępnie oraz Królewskie Gimnazjum w Ostrowie (matura 1886).
Od 1886 studiował teologię na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1890 zdał egzamin kościelny I stopnia i został skierowany na wikariat do parafii w Nowych Skalmierzycach. W latach 1890–1892 pracował w Sycowie oraz w Klingenbergu (Westfalia) jako prywatny nauczyciel religii. W 1892 roku zdał egzamin kościelny II stopnia, a w 1893 został ordynowany na pastora ewangelickiego. W latach 1893–1895 pełnił posługę kolejno w Ostrowie u pastora Bertholda Harhausena i w Odolanowie. W latach 1895–1920 był pastorem w Ostrzeszowie. Podczas pobytu w południowej Wielkopolsce udzielał się społecznie. Zakładał wraz z pastorem Harhausenem w 1905 roku Ostrowski Komitet Pomocy dla Niemców Powracających z Ziem Polskich Zaboru Rosyjskiego, który wspomagał niemieckich osadników porzucających gospodarki na terenie d. Królestwa Polskiego i wracających do Niemiec. Współpracował z czasopismem „Posener Heimatgrüße”, w którym publikował artykuły poświęcone historii protestantyzmu w południowej Wielkopolsce. W 1916 został wybrany na superintendenta (zwierzchnika) superintendentury ostrzeszowskiej Kościoła Ewangelicko-Unijnego w Poznańskiem.
Po I wojnie światowej był przejściowo internowany ze względu na swoją współpracę z Ostmarkverein (Towarzystwo dla Wspierania Niemczyzny na Wschodzie). Po uwolnieniu pozostał w Polsce. W 1920 roku został obrany pastorem parafii Chrystusa w Poznaniu oraz zwierzchnikiem superintendentury poznańskiej Kościoła Ewangelicko-Unijnego. W 1921 został wykładowcą Ewangelickiego Seminarium Kaznodziejskiego i Szkoły Teologicznej w Poznaniu[1]. Wykładał język hebrajski, dzieje starotestamentowe oraz historię Kościoła ewangelickiego w Wielkopolsce. W 1922 był współzałożycielem (z wydawcą Richardem Kammelem i pastorem Adolfem Schneiderem) miesięcznika „Posener Evangelische Kirchenblatt” („Poznańska Ewangelicka Gazeta Kościelna”). W tamtym okresie trzykrotnie zdobywał mistrzostwo Poznańskiego Klubu Szachowego. W latach 1929–1933 zasiadał w Radzie Miasta Poznania jako reprezentant mniejszości niemieckiej. W latach 1930–1939 współpracował z wydawanym w Lipsku „Theologisches Literaturblatt” („Czasopismo Teologiczno-Literackie”), publikując artykuły dotyczące ewangelików w Polsce. Był też wówczas Wiceprezesem Krajowego Synodu Ewangelickiego Kościoła Unijnego w Polsce oraz przewodniczącym Ewangelickiego Związku Prasowego. W 1931 roku otrzymał doktorat honoris causa ewangelickiego fakultetu teologicznego Uniwersytetu Eberharda-Karola w Tybindze.
Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939, jako czołowy przedstawiciel mniejszości niemieckiej został internowany przez władze polskie. Jego synowie walczyli w tym czasie na frontach, jeden w armii niemieckiej, drugi w polskiej. Wojnę spędził w większości w Poznaniu, gdzie w 1942 przeszedł na emeryturę i poświęcił się pracy pisarskiej oraz studiowaniu archiwów.
W 1945 roku wyjechał z Poznania na teren Niemiec. Początkowo przebywał w Dungelbeck w Dolnej Saksonii, w latach 1949–1953 mieszkał w Osnabrück, następnie do 1961 w Berlinie Zachodnim oraz od 1961 w Woltorf w Dolnej Saksonii. Po wojnie kontynuował badania nad historią protestantyzmu.
W 1958 wydano książkę Gestalten und Wege der Kirche im Osten (Oblicza i drogi Kościoła na Wschodzie). Autorami artykułów w niej zawartych byli przyjaciele, współpracownicy i uczniowie Arthura Rhode, którzy (z okazji 90 rocznicy jego urodzin) zadedykowali publikację pastorowi.
Po śmierci pochowany na cmentarzu w Peine.
Wybrane publikacje
- Geschichte der evangelischen Kirche im Posener Lande
- Die Evangelische Kirche in Posen und Pommerellen. Erfahrungen und Ergebnisse in drei Jahrzehnten 1914-1945
- Geschichte der evangelischen Kirchengemeinde Schildberg (historia gminy ewangelickiej w Ostrzeszowie)
- Die Religion in Geschichte und Gegenwart
- Schildberger Einnerungen
Przypisy
- ↑ Olgierd Kiec, Die evangelischen Kirchen in der Wojewodschaft Posen (Poznań) 1918-1939, Wiesbaden 1998, s. 175.
Bibliografia
- Jarosław Biernaczyk, Arthur Rhode, w: Alma Mater Ostroviensis – Księga Pamięci – Non Omnis Moriar, Ostrów Wielkopolski, 2003.
Linki zewnętrzne
- Christof Dahm: RHODE, Arthur Carl Theodor. W: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). T. VIII. Herzberg: 1994. ISBN 978-3-88309-053-5. [dostęp 2011-06-15]. (niem.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.