AwtoWAZ

АО «АвтоВАЗ»

Państwo	Rosja
Siedziba	Togliatti
Adres	Jużnoje szosse 36 445024 Togliatti
Data powstania	1966
Forma prawna	Spółka akcyjna
Zatrudnienie	52 tys. (styczeń 2015)
brak współrzędnych
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

AwtoWAZ (ros. АвтоВАЗ) – rosyjski producent samochodów, noszący dawniej nazwę WAZ (Wołżskij awtomobilnyj zawod – Wołżańska Fabryka Samochodów, ros. ВАЗ, Волжский автомобильный завод)^[1].

Fabrykę WAZ założono w 1966 roku, po zawarciu umowy licencyjnej między władzami ZSRR, a włoskim Fiatem^[2]. Na podstawie umowy WAZ otrzymało prawa i osprzęt potrzebny do produkcji kilku wariantów Fiata 124^[3]. Pojazd ten jednak wyraźnie zmodyfikowano z myślą o potrzebach lokalnego rynku^[3]. Na pierwszego prezesa spółki wybrano natomiast Wiktora Poljakowa^[4]. Pierwszym samochodem produkowanym w fabryce stał się wariant sedan Fiata 124, który otrzymał oznaczenie WAZ 2101 Żyguli^[5]. Rok później dołączył do niego wariant kombi o oznaczeniu 2102, a oba modele trafiły do eksportu na rynki zewnętrzne pod marką Łada^[6][7]. W 1972 roku uruchomiono produkcję usytuowanego wyżej sedana o oznaczeniach WAZ 2103 Żyguli i Łada 1500^[8]. W 1975 roku AwtoWAZ uruchomiło produkcję swojego pierwszego auta, które nie powstał w pełni z użyciem licencji Fiata. Był to model WAZ 2106 Żyguli/Łada 1600, będący następcą modelu 2103^[9]. W 1977 roku gamę poszerzyła terenówka o nazwie Niva^[10]. W 1980 roku AwtoWAZ stopniowo zaczęło zastępować rodzinę modeli 2101, serią 2104/2105/2107^[11]. W 1984 roku zadebiutował powstały we współpracy z Porsche kompakt o nazwie Samara^[12]. Pod koniec lat 80. zakłady zaczęły wytwarzanie auta miejskiego o nazwie Oka, które wytwarzano też w zakładach KAMAZ i SeAZ^[13].

Po upadku ZSRR, zakłady popadły w problemy finansowe, co opóźniło premierę nowych modeli. W 1993 roku dokonano prywatyzacji zakładów^[14]. Ostatecznie seryjne wytwarzanie kolejnych aut rozpoczęto w drugiej połowie tej samej dekady^[15]. Pierwszym z nich był kompaktowy model 110 (WAZ 2110), do którego dołączył niedługo później minivan Nadieżda oraz druga generacja terenówki Niva^[16][17][18].

W 2000 roku poprzez grupę SOK, fabryka przejęła zakłady IżAwto w Iżewsku^[19]. W 2001 roku natomiast rosyjska firma nawiązała współpracę z amerykańskim koncernem General Motors. Obie firmy wspólnie utworzyły spółkę joint venture, która zajmowała się produkcją aut marki Chevrolet na lokalny rynek^[20]. W 2004 roku uruchomiono produkcję subkompaktowego modelu Kalina^[21]. Wraz z debiutem Kaliny, koncern wycofał markę WAZ z rynku rosyjskiego, zastępując ją jednocześnie marką Łada. Trzy lata później gamę modelową poszerzył model Priora^[22]. W 2008 roku 25% akcji AwtoWAZ kupiło francuskie Renault^[23]. Głównym udziałowcem pozostało przedsiębiorstwo Rostiec.

W 2011 roku zadebiutował następca Kaliny, czyli Łada Granta^[24]. Rok później koncern wygasił markę Iż, natomiast w jej miejsce wprowadzono powstały we współpracy z Renault kombivan o nazwie Łada Largus^[25]. Na przełomie 2014 i 2015 roku w fabryce rozpoczęto produkcję aut marki Datsun^[26]. W 2015 roku premierę miał kompaktowy model Vesta oraz crossover o nazwie XRAY^[27][28]. W 2019 roku zlikwidowano joint venture z GM, zaś prawa do produkcji drugiej generacji Nivy, trafił ponownie w ręce firmy z Togliatti^[29].

W 2020 roku fabryka zakończyła produkcję samochodów marki Datsun^[30]. Jednocześnie straciła możliwość sprzedaży swoich samochodów na rynku europejskim, ze względu na przepisy dotyczące emisji spalin^[31]. W 2022 roku na AwtoWAZ nałożono międzynarodowe sankcje, ze względu na rosyjską agresję na Ukrainę^[32]. W związku z tym swoje udziały w fabryce sprzedało Renault^[33]. W 2023 roku WAZ przejęło fabrykę samochodów w Sankt Petersburgu i rozpoczęło tam produkcję licencyjnej Łady X-Cross 5^[34]. Po kilku miesiącach auto wycofano z produkcji, natomiast w fabryce rozpoczęto produkcję aut pod nową marką Xcite^[35]. Rok później w ofercie Łady zadebiutował kompaktowy model Aura^[36]. W 2025 roku markę zlikwidowano, a w jej miejsce utworzono nową markę wyspecjalizowaną w produkcji aut dostawczych o nazwie SKM^[37], której pierwszym modelem był licencyjny wariant SRM Jinhaishi o nazwie SKM M7. Równocześnie do produkcji wprowadzono nowy subkompatkowy model o nazwie Iskra^[38]. W 2026 roku premierę miał natomiast SUV o nazwie Azimut^[39]. W tym samym roku zadebiutował drugi model marki SKM o oznaczeniu M9, który jest licencyjnym wariantem samochodu Maxus V70^[40].

• Łada – rosyjska marka samochodów osobowych działająca od 1971 roku,
• SKM – rosyjska marka samochodów dostawczych działająca od 2025 roku,

• Xcite – rosyjska marka samochodów osobowych działająca w latach 2023–2025,
• Iż – rosyjska marka samochodów osobowych działająca w latach 1972–2012,
• WAZ – rosyjska marka samochodów osobowych działająca w latach 1970–2004

• GM-AwtoWAZ – rosyjsko-amerykańskie joint venture istniejące w latach 2001–2019,

• Azimut (od 2026)
• Iskra (od 2025)
• Aura (od 2024)
• Vesta (od 2015)
• Largus (od 2012)
• Granta (od 2011)
• Niva Travel (od 1998)
• Niva Legend (od 1977)

• 2101 (1970–1988)
• 2102 (1971–1985)
• 1500 (1972–1984)
• 1600 (1975–2006)
• 2105 (1980–2010)
• 2107 (1982–2014)
• 2104 (1984–2012)
• Samara (1984–2013)
• Oka (1988–2008)
• 110 (1995–2010)
• Nadieżda (1998–2006)
• Kalina (2004–2018)
• Priora (2007–2018)
• XRAY (2015–2022)
• X-Cross 5 (2023)

• M7 (od 2025)
• M9 (od 2026)

• Niva (2002–2020)
• Viva (2004–2005)

• on-Do (2014–2020)
• mi-Do (2015–2020)

• X-Cross 7 (2024–2025)
• X-Cross 8 (2024–2025)

• Oda (1991–2005)
• 2717 (1997–2005)
• 27175 (2005–2012)

• 
  WAZ 2101 Żiguli/Łada 2101
• 
  Łada Niva Legend
• 
  WAZ 2107/Łada 2107
• 
  WAZ 2109/Łada Samara
• 
  WAZ 2110/Łada 110
• 
  WAZ 2120/Łada Nadieżda
• 
  Łada Niva Travel
• 
  Chevrolet Viva
• 
  IŻ 27175
• 
  WAZ 1118/Łada Kalina
• 
  WAZ 2191/Łada Granta
• 
  Łada Vesta
• 
  Datsun mi-Do
• 
  Xcite X-Cross 7
• 
  Łada Aura
• 
  Łada Iskra
• 
  Łada Azimut