Barbus
| Barbus[1] | |||
| Cuvier & Cloquet, 1816 | |||
 Gatunek typowy – Barbus barbus | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj |
Barbus | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Cyprinus barbus Linnaeus, 1758 | |||
| Synonimy | |||
| |||
| Gatunki | |||
| |||
Barbus – rodzaj słodkowodnych ryb karpiokształtnych z rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Gatunki zaliczane do tego rodzaju często określane są w języku polskim nazwą brzana lub brzanka, choć terminy te – znane i stosowane w akwarystyce – obejmują również ryby z rodzajów Puntius i innych.
Występowanie
Zasiedlają słodkie wody Europy, Afryki i Bliskiego Wschodu[3][4].
Cechy charakterystyczne
Ryby zaliczane do tego rodzaju mają wydłużone ciało, zęby gardłowe ustawione w trzech szeregach.
Taksonomia
Gatunkiem typowym rodzaju jest Cyprinus barbus (Barbus barbus)[2].
W rodzaju Barbus sklasyfikowano dawniej liczne gatunki, nawet ponad 800[5][6][4]. Wiele gatunków wydzielono następnie do osobnych rodzajów na podstawie cech morfologicznych[5]. Badania molekularne wykazały parafiletyczność rodzaju Barbus i konieczność przeprowadzenia gruntownej rewizji rodzaju[7]. Seria publikacji filogenetycznych i taksonomicznych doprowadziła do znaczącego okrojenia tego rodzaju[6] i obecnie (2026) zalicza się do niego tylko 41 gatunków, włącznie z nowo opisanymi[2]. Wśród populacji jednego z gatunków (B. petenyi) Kotlik i inni wykazali istnienie trzech odrębnych (B. petenyi, B. carpathicus i B. balcanicus)[8]. Występująca w Polsce brzana karpacka podnoszona jest do rangi nowego gatunku[9][10].
Klasyfikacja
Gatunki zaliczane do tego rodzaju[2]:
- Barbus anatolicus Turan, Kaya, Geiger & Freyhof, 2018
- Barbus balcanicus Kotlík, Tsigenopoulos, Ráb & Berrebi, 2002
- Barbus barbus – brzana pospolita[11], brzana[11]
- Barbus bergi Chichkoff, 1935
- Barbus biharicus Antal, László & Kotlík, 2016
- Barbus borysthenicus Dybowski, 1862
- Barbus caninus Bonaparte, 1839
- Barbus carpathicus Kotlík, Tsigenopoulos, Ráb & Berrebi, 2002
- Barbus ciscaucasicus Kessler 1877
- Barbus cyclolepis Heckel, 1837 – brzana krągłołuska[12]
- Barbus cyri De Filippi 1865
- Barbus ercisianus Karaman, 1971
- Barbus escherichii Steindachner, 1897
- Barbus euboicus Stephanidis, 1950
- Barbus fucini Costa, 1853
- Barbus haasi Mertens, 1925
- Barbus ida Güçlü, Kalayci, Özuluğ, Küçük & Turan, 2021
- Barbus karunensis Khaefi, Esmaeili, Geiger & Eagderi, 2017
- Barbus kubanicus Berg, 1912
- Barbus lacerta Heckel, 1843
- Barbus macedonicus Karaman, 1928
- Barbus meridionalis Risso, 1827 – brzana południowa[12]
- Barbus miliaris De Filippi, 1863
- Barbus niluferensis Turan, Kottelat & Ekmekçi, 2009
- Barbus oligolepis Battalgil, 1941
- Barbus oscensis Rossi & Plazzi, 2023
- Barbus peloponnesius Valenciennes, 1842 – brzana peloponeska[13]
- Barbus pergamonensis Karaman, 1971
- Barbus petenyi Heckel, 1852
- Barbus plebejus Bonaparte, 1839 – brzana włoska[14]
- Barbus prespensis Karaman, 1924
- Barbus rebeli Koller, 1925
- Barbus rionicus Kamensky, 1899
- Barbus samniticus Lorenzoni, Carosi, Quadroni, De Santis, Vanetti, Delmastro & Zaccara, 2021
- Barbus sperchiensis Stephanidis, 1950
- Barbus strumicae Karaman, 1955
- Barbus tauricus Kessler, 1877
- Barbus thessalus Stephanidis, 1971
- Barbus tyberinus Bonaparte, 1839
- Barbus waleckii Rolik, 1970 – brzana karpacka[15]
- Barbus xanthos Güçlü, Kalayci, Küçük & Turan, 2020
Gatunkiem typowym jest Cyprinus barbus (B. barbus).
Przypisy
- ↑ Barbus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c d e Ron Fricke, William Neil Eschmeyer, Richard van der Laan (red.), SEARCH, [w:] Eschmeyer’s Catalog of Fishes, California Academy of Sciences, 14 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-27] (ang.).
- ↑ wynik wyszukiwania: Barbus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2026-04-27] (ang.).
- ↑ a b Giovanni Rossi i inni, Mitochondrial phylogeny and taxonomic revision of Italian and Slovenian fluvio-lacustrine barbels, Barbus sp. (Cypriniformes, Cyprinidae), „BMC Zoology”, 6 (1), 2021, DOI: 10.1186/s40850-021-00073-x, PMID: 37170173, PMCID: PMC10127354 (ang.).
- ↑ a b Lei Yang i inni, Phylogeny and polyploidy: Resolving the classification of cyprinine fishes (Teleostei: Cypriniformes), „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 85, 2015, s. 97–116, DOI: 10.1016/j.ympev.2015.01.014 (ang.).
- ↑ a b Malorie M. Hayes, Jonathan W. Armbruster, The Taxonomy and Relationships of the African Small Barbs (Cypriniformes: Cyprinidae), „Copeia”, 105 (2), 2017, s. 348–362, DOI: 10.1643/CI-15-348 (ang.).
- ↑ P. Berrebi, C.S. Tsigenopoulos, Phylogenetic organization of the genus Barbus sensu stricto: a review based on data obtained using molecular markers, [w:] Banarescu P., Bogutskaya N.G. (red.), The freshwater fishes of Europe, t. 5/II: Cyprinidae 2, Part II: Barbus, Wiebelsheim: Aula-Verlag, 2003, s. 11–22 (ang.).
- ↑ Kotlik et al. Two new Barbus species from the Danube River basin, with redescription of B. petenyi (Teleostei: Cyprinidae). „Folia Zoologica”. 51 (3), s. 227–240, 2002. (ang.).(pdf)
- ↑ Bogutskaya et al. 2004. On Barbus waleckii Rolik, 1970 (Cyprinidae) in Ukraine with brief remarks on species from the genus Barbus Cuvier, 1816, distributed in the Dniestr and Vistula drainages. Vestnik Zoologii, Kiev, 38, 87–92. (format pdf w jęz. rosyjskim)
- ↑ J. Freyhof, M. Kottelat, Barbus waleckii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2009-06-09] (ang.).
- ↑ a b G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
- ↑ a b Eugeniusz Grabda, Tomasz Heese: Polskie nazewnictwo popularne krągłouste i ryby - Cyclostomata et Pisces. Koszalin: Wyższa Szkoła Inżynierska w Koszalinie, 1991.
- ↑ Josef Reichholf, Gunter Steinbach, Claus Militz: Wielka encyklopedia ryb : słodkowodne i morskie ryby Europy. Wiśniewolski Wiesław (tłum.). Warszawa: Muza, 1994. ISBN 83-7079-317-7.
- ↑ Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
- ↑ Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973 (występuje pod synonimiczną nazwą łacińską)
Bibliografia
- Josef Reichholf, Gunter Steinbach, Claus Militz: Wielka encyklopedia ryb : słodkowodne i morskie ryby Europy. Wiśniewolski Wiesław (tłum.). Warszawa: Muza, 1994. ISBN 83-7079-317-7.
- Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.