Billy Crystal
Billy Crystal (2018) | |
| Imię i nazwisko |
William Edward Crystal |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
14 marca 1948 |
| Zawód |
aktor, pisarz, komik, reżyser, producent filmowy |
| Współmałżonek |
Janice Crystal (od 1970) |
| Lata aktywności |
od 1970 |
William Edward (Billy) Crystal (ur. 14 marca 1948 w Long Beach) – amerykański aktor, pisarz, komik i producent filmowy.
Dostał nominację do nagrody Emmy za udział w programie Saturday Night Live. Dziewięciokrotny gospodarz gali oskarowej.
Młodość
Urodził się na Manhattanie w rodzinie żydowskiej[1][2]. Dorastał na Long Beach w stanie Nowy Jork. Matka Helen była gospodynią domową, a ojciec Jack Crystal kierownikiem wytwórni płytowej i producentem muzycznym[3]. Jego wujek, Milt Gabler także zajmował się muzyką, a brat, Richard „Rip” Crystal został producentem telewizyjnym. Crystal dorastał w żydowskiej rodzinie, którą opisał jako „dużą” i „kochającą”[1].
Po skończeniu szkoły średniej, dzięki stypendium sportowemu dostał się na Marshall University w Huntington w Wirginii Zachodniej. Nigdy jednak nie grał, ponieważ program został zawieszony podczas pierwszego roku. Z drugiego roku zrezygnował i wrócił do Nowego Jorku ze swoją przyszłą żoną, Janice Goldfinger. Tam rozpoczął naukę w Nassau Community College, a później na Uniwersytecie nowojorskim, który ukończył w 1970[4].
Kariera
Telewizja
Studiując na Uniwersytecie Nowojorskim film i reżyserię, kształcił się pod okiem Martina Scorsese. W tym czasie zaczął się już regularnie pojawiać w różnych programach telewizyjnych. W 1976 r. wystąpił w jednym z odcinków serialu All in the Family. Rok wcześniej miał się pojawić w pierwszym odcinku programu NBC Saturday Night (później przemianowanego na Saturday Night Live), ale jego skecz został wycięty. Pojawił się w nim za to kilka miesięcy później, jako komik[5].
W 1977 otrzymał swoją pierwszą znaczącą rolę w serialu Soap, gdzie grał Jodiego Dallasa. Był to pierwszy homoseksualny bohater tak jednoznacznie przedstawiony w amerykańskim serialu telewizyjnym. Jego produkcja trwała do 1981 roku.
W 1982 Crystal został gospodarzem własnego programu pt. The Billy Crystal Comedy Hour w telewizji NBC, ale powstało tylko pięć odcinków.
Film
W 1978 r. zadebiutował na dużym ekranie w filmie Test królika. We wczesnych latach 80. pojawiał też w takich teleturniejach jak: The Hollywood Squares, All Star Secrets i Piramida. W 1984 r. wystąpił gościnnie w filmie Roba Reinera, Oto Spinal Tap jako mim Morty. Ten sam reżyser zaangażował go później do występów w Narzeczonej dla księcia (1987) oraz w Kiedy Harry poznał Sally (1989), za który Crystal otrzymał nominację do Złotego Globu.
W 1991 r. dostał główną rolę w przebojowej komedii, Sułtani westernu. Film odniósł komercyjny sukces i zdobył przychylność krytyków, a Crystalowi dał drugą nominację do Złotego Globu. Trzy lata później powstała jego kontynuacja pt. Złoto dla naiwnych: Z powrotem w siodle.
Po tych sukcesach Crystal zabrał się za reżyserię i nakręcił według własnego scenariusza Komika na sobotę (1992) oraz Zapomnij o Paryżu (1995). Otrzymał też propozycję podłożenia głosu pod Buzza Astrala z filmu animowanego Toy Story (1995) ale ją odrzucił, czego później żałował[5]. W 1999 r. wystąpił w popularnej komedii Depresja gangstera, a w 2002 r. w jej drugiej części.
W 2001 r. ponownie zabrał się za reżyserię i nakręcił telewizyjny film 61*, za który otrzymał nominację do Nagrody Emmy.
W 1990 r. po raz pierwszy został gospodarzem oscarowej gali, a ponieważ bardzo dobrze sprawdził się w tej roli poprowadził ją jeszcze w latach 1990–1993, 1997, 1998, 2000 i 2004. Podobno w 2006 r. odrzucił propozycję przewodniczenia uroczystości, by skupić się na swoim programie 700 Sundays. 10 listopada 2011 r. ogłoszono, że Crystal powróci jako gospodarz Oscarów w 2012 r. po tym, jak Eddie Murphy wycofał się z jej prowadzenia.
Działalność charytatywna
W 1986 r. wspólnie z Robinem Williamsem i Whoopi Goldberg prowadził program Comic Relief w telewizji HBO, który zbierał pieniądze dla bezdomnych w Stanach Zjednoczonych[5].
6 września 2005 r. w programie The Tonight Show with Jay Leno, wspólnie z Jayem Leno podpisał motocykl Harley-Davidson, który został sprzedany na aukcji charytatywnej[6].
Na potrzeby Muzeum Tolerancji prowadzonego przez Centrum Szymona Wiesenthala w Los Angeles, nagrał wideo przedstawiające gościom część genealogiczną muzeum.
Życie prywatne
W czerwcu 1970 r. poślubił Janice Goldfinger, z którą ma dwie córki. Jennifer jest aktorką, a Lindsay producentką. Mieszkają w Pacific Palisades w Kalifornii[7].
Filmografia
Scenarzysta
- 2005: Have a Nice Day
- 2001: Ulubieńcy Ameryki (America’s Sweethearts)
- 1998: Mój olbrzym (My Giant)
- 1995: Zapomnij o Paryżu (Forget Paris)
- 1994: Złoto dla naiwnych: Z powrotem w siodle (City Slickers II)
- 1992: Komik na sobotę (Mr. Saturday Night)
- 1991: Sessions
- 1988: Memories of Me
- 1988: An All-Star Toast to the Improv
- 1977–1986: Statek miłości (The Love Boat)
Reżyser
- 2005: Have a Nice Day
- 2001: 61*
- 1995: Zapomnij o Paryżu (Forget Paris)
- 1992: Komik na sobotę (Mr. Saturday Night)
Aktor
- 2012: Small Apartments jako Burt Walnut
- 2012: Wspólna chata (Parental Guidance) jako Artie Decker
- 2004: Ruchomy zamek Hauru (Hauru no ugoku shiro) jako Kalcyfer (głos, amerykański dubbing)
- 2002: Nowy samochód Mike’a (Mike’s New Car) jako Mike (głos)
- 2002: Nawrót depresji gangstera (Analyze That) jako dr Ben Sobel
- 2001: Potwory i spółka (Monsters, Inc.) jako Mike Wazowski (głos)
- 2001: Ulubieńcy Ameryki (America’s Sweethearts) jako Lee
- 1999: Depresja gangstera (Analyze This) jako Ben Sobel
- 1998: Mój przyjaciel olbrzym (My Giant) jako Sam Kamin
- 1997: Przejrzeć Harry’ego (Deconstructing Harry) jako Larry
- 1997: Jestem twym dzieckiem (I Am Your Child)
- 1997: Dzień ojca (Father's Day) jako Jack Lawrence
- 1996: Hamlet jako Grabarz
- 1995: Zapomnij o Paryżu (Forget Paris) jako Mickey Gordon
- 1994: Złoto dla naiwnych: Z powrotem w siodle (City Slickers II) jako Mitch Robbins
- 1992: Komik na sobotę (Mr. Saturday Night) jako Buddy Young Jr.
- 1991: Głosy, którym zależy (Voices that Care) jako członek chóru
- 1991: Sułtani westernu (City Slickers) jako Mitch Robbins
- 1989: Kiedy Harry poznał Sally (When Harry Met Sally...) jako Harry Burns
- 1988: Memories of Me jako Abbie
- 1987: Narzeczona dla księcia (The Princess Bride) jako Miracle Max
- 1987: Wyrzuć mamę z pociągu (Throw Momma from the Train) jako Larry
- 1986: Zapomnieć o strachu jako Danny Costanzo
- 1984: Oto Spinal Tap (This Is Spinal Tap) jako Morty the Mime
- 1980: Enola Gay: The Men, the Mission, the Atomic Bomb jako porucznik Jacob „Jake” Beser
- 1979: Olimpiada zwierząt (Animalympics) jako Rugs Turkell / Joey Gongolong / Art Antica (głos)
- 1979: Breaking Up Is Hard to Do
- 1978: Ludzkie uczucia (Human Feelings)
- 1978: Test królika (Rabbit Test) jako Lionel
- 1977: SST: Death Flight jako David
- 1977–1981: Soap jako Jodie Dallas
Występy gościnne
- 2009–2020: Modern Family (Modern Family) jako on sam
- 1994–2004: Przyjaciele (Friends) jako Tim
- 1993–2004: Frasier jako Jack (głos)
- 1981–1982: Darkroom jako Paddy
- 1977–1986: Statek miłości (The Love Boat) jako Nieśmiały młodzieniec
Producent
- 2001: 61*
- 2001: Ulubieńcy Ameryki (America’s Sweethearts)
- 1998: Mój olbrzym (My Giant)
- 1995: Zapomnij o Paryżu (Forget Paris)
- 1994: Złoto dla naiwnych: Z powrotem w siodle (City Slickers II)
- 1992: Komik na sobotę (Mr. Saturday Night)
- 1991: Sessions
- 1988: Memories of Me
Producent wykonawczy
- 1999: Depresja gangstera (Analyze This)
- 1991: Sułtani westernu (City Slickers)
- 1986: Billy Crystal: Don't Get Me Started
Przypisy
- ↑ a b Sean Alfano (2005-11-06): Life Is Short, Laugh Hard. CBS News. [dostęp 2019-10-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-10-13)]. (ang.).
- ↑ Billy is crystal clear. Womans Day. [dostęp 2019-10-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-10-13)]. (ang.).
- ↑ Billy Crystal Biography (1948-). Film Reference. [dostęp 2019-10-13]. (ang.).
- ↑ Billy Crystal Biography. Yahoo!. [dostęp 2012-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-03)]. (ang.).
- ↑ a b c Billy Crystal, 2nd Visit. BravoTV.com. [dostęp 2012-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-11)]. (ang.).
- ↑ Leno's autographed bike raises $500,000. „USA Today”. [dostęp 2019-10-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-10-13)]. (ang.).
- ↑ Having Struggled From Warm-Up Act to Headliner: Billy Crystal. „Time”. [dostęp 2019-10-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-29)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Billy Crystal w bazie IMDb (ang.)
- Billy Crystal w bazie Filmweb
- Billy Crystal w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 0000000116349555
- VIAF: 46958078
- LCCN: n85352622
- GND: 13157552X
- BnF: 14011273x
- SUDOC: 051638738
- NLA: 35487134
- NKC: xx0014400
- BNE: XX1354524, XX1126270
- NTA: 073778478
- BIBSYS: 99027965
- CiNii: DA1269541X
- Open Library: OL1190435A
- PLWABN: 9810688093705606
- NUKAT: n2010153577
- J9U: 987007428888005171
- LNB: 000220369
- CONOR: 27746403
- ΕΒΕ: 136770
- KRNLK: KAC201619788
- WorldCat: E39PBJfx4DF9ydbkJ3dHwJHBfq
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.