CSS „Fanny”

Typ	kanonierka/balonowiec
Historia
Stany Zjednoczone
Nazwa	„Fanny”
Wejście do służby	1861
CS Navy
Nazwa	CSS „Fanny”
Wejście do służby	1861
Wycofanie ze służby	1862
Los okrętu	wysadzony w powietrze
Dane taktyczno-techniczne
Napęd
maszyna parowa, jedna śruba
Uzbrojenie
armata 32-funtowa, armata 8-funtowa
Wyposażenie lotnicze
1 balon na uwięzi (jako „Fanny”)
Załoga	49
Multimedia w Wikimedia Commons

CSS „Fanny” – kanonierka Confederate States Navy, a wcześniej okręt balonowy należący do Armii Unii.

Statek „Fanny”^[a]wszedł do służby w Armii Unii w 1861 w roli kanonierki i transportowca^[1].

3^{[b][1][5][6][7][8]} sierpnia 1861 z pokładu „Fanny” zniósł się balon na wodór cywilnego aeronauty Johna LaMountaina. Balon wzniósł się na wysokość ponad 600 metrów^[7] i z tej wysokości LaMountain dokonał obserwacji pozycji Armii Konfederatów przy Hampton Roads^[1], w okolicach Sewall's Point^[4][5]. Tydzień później, 10 sierpnia, z pokładu holownika „Adriatic”, LaMountain ponownie dokonał powietrznego rekonesansu pozycji Konfederatów^[7], tym razem wzbijając się na wysokość ponad tysiąca metrów^[9]

Przez niektóre źródła „Fanny” uznawany jest za pierwszy okręt lotniczy^[6][10][8], choć technicznie nie był to „okręt”, ale statek i nie był to „statek lotniczy” w pełnym znaczeniu tego słowa (jednostka nie była na stałe przebudowana jako statek lotniczy)^[11]. Pierwszym prawdziwym, w pełnym znaczeniu tych słów, okrętem lotniczym był należący do United States Navy USS „George Washington Parke Custis”, z którego pokładu pierwszy balon wzbił się w powietrze 11 listopada^[11].

26 sierpnia „Fanny” przechwycił i zdobył konfederacki slup „Emma”^[12].

1 października 1861, w czasie misji zaopatrzeniowej dla 20th Indiana Regiment^[13], „Fanny” został zdobyty przez kanonierki Konfederatów CSS Raleigh, CSS Junaluska i CSS Curlew^{[14][15][16][17]}, i wszedł do służby Confederate States Navy jako CSS „Fanny” pod dowództwem midszypmena J. L. Tayloe'a^[18].

Okręt brał udział w bitwie pod Roanoke (7/8 lutego 1862) i bitwie pod Elizabeth City (10 lutego), gdzie wszedł na mieliznę i został wysadzony w powietrze, aby nie został zdobyty przez nieprzyjaciela^[16][18][19].

• USS „George Washington Parke Custis” - pierwszy okręt balonowy
• „Fanny” - holownik Armii o tej samej nazwie, który wszedł do służby w 1863

• R.D. Layman: Before the Aircraft Carrier: The Development of Aviation Vessels, 1849-1922. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1989. ISBN 978-0-87021-210-9.
• John V. Quarstein: A History of Ironclads : The Power of Iron Over Wood. Charleston, SC: History Press, 2006. ISBN 978-1-59629-118-8.
• Clint Johnson: Touring the Carolinas' Civil War Sites. Winston-Salem, NC: John F. Blair, 2011. ISBN 978-0-89587-475-7.
• Bud Hannings: Every Day of the Civil War : A Chronological Encyclopedia. Jefferson, N.C.: McFarland Co., 2010. ISBN 978-0-7864-4464-9.
• John V. Quarstein: The CSS Virginia : Sink Before Surrender. Charleston, SC: History Press, 2012. ISBN 978-1-60949-580-0.
• John C. Fredriksen: Civil War Almanac (Almanacs of American Wars). Checkmark Books. ISBN 978-0-8160-7554-6.
• Herman Hattaway: Reflections of a Civil War Historian : Essays On Leadership, Society, And the Art of War. Colombia: University of Missouri Press, 2004. ISBN 978-0-8262-1487-4.
• John V. Quarstein, J. Michael Moore: Yorktown's Civil War Siege : Drums Along the Warwick. ISBN 978-1-60949-656-2.
• Frederick Stansbury Haydon: Military Ballooning During the Early Civil War. Baltimore Johns Hopkins University Press, 2000. ISBN 978-0-8018-6442-1.
• Cindy Barden: Slavery, Civil War, and Reconstruction. Mark Twain Media. ISBN 978-1-58037-585-6.