Caldea

Centre Termolúdic Caldea

Państwo	Andora
Miejscowość	les Escaldes
Adres	Parque de la Mola, 10, Escaldes-Engordany AD700
Typ budynku	baseny termalne, spa
Architekt	Jean-Michel Ruols
Wysokość całkowita	80 m
Powierzchnia użytkowa	ponad 30 000 m²
Ukończenie budowy	26 marca 1994
Położenie na mapie Andory Caldea
42°30′42″N 1°32′12″E/42,511667 1,536667
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Caldea – kompleks termalnych basenów leczniczych i rekreacyjnych oraz spa położony w andorskim mieście les Escaldes; jednocześnie największy tego typu obiekt w południowej Europie oraz najwyższy budynek w kraju.

W 1987 roku rada parafii Escaldes-Engordany podjęła decyzję o budowie kompleksu basenów wykorzystujących okoliczne gorące źródła^[1]. Wody termalne wydobywające się na powierzchnię na terenie miasta les Escaldes mają temperaturę dochodzącą do ok. 70 stopni^[2][3][4] i były wykorzystywane do celów leczniczych już w czasach starożytnych (łac. Calidae)^[4].

Sporządzenie projektu obiektu powierzono francuskiemu architektowi Jeanowi-Michelowi Ruolsowi specjalizującemu się w budowie parków wodnych^[1][5]. Pierwotne założenia przewidywały wzniesienie budowli nawiązujących do miejscowej architektury romańskiej, w tym bazyliki Matki Bożej z Meritxell. W projekcie kamienno-drewnianych obiektów dominować miały pionowe linie, odwołania do górskich minerałów i kryształów. Ostatecznie plany te uległy bardzo poważnym zmianom^[1].

Druga, zrealizowana wersja projektu oparta została na wizji nowoczesnej, awangardowej architektury. Fasada i dach ośrodka składają się z 23 załamujących się i ostro odcinających lustrzanych płaszczyzn. Pokrywające je szyby przepuszczają do środka kompleksu część światła dziennego^[2][6], pozwalając na grę wody i światła^[3][6]. Wnętrza wypełniono obłymi futurystycznymi kształtami, stosownie podświetlanymi dla wydobycia dodatkowego efektu wizualnego^[1][7]. Dominantą uczyniono jednak 80-metrową wieżę odwołującą się do strzelistych dachów kościelnych wież. Iglica ma stanowić nawiązanie do drapaczy chmur z Londynu czy San Francisco^[1][2]. Dzięki niej gmach Caldei został najwyższym budynkiem w Andorze^[1][2].

Początkowo projekt obiektu budził spore kontrowersje^[8], krytykowano jego przesadzone rozmiary^[3], jednak wraz z upływem czasu wpisał się na stałe w krajobraz les Escaldes i stał się swoistym symbolem nie tylko miasta, ale i całego kraju^[3][8][9]. Koszt całego przedsięwzięcia wyniósł 250 mln franków^[5], zaś oficjalne otwarcie nastąpiło 26 marca 1994 r.^[1]

W roku 2013 kompleks Caldea rozbudowano, powiększając je o spa Inúu. Za stworzenie nowego skrzydła ponownie odpowiedzialny był Jean-Michel Ruols. Zajmujący teren 12 400 m² obiekt dopasowano pod względem architektonicznym do istniejących już budynków^[10][11]. Nakryto go szklanym dachem o powierzchni 5,5 tys. m² opartym na ważącym 280 ton metalowym szkielecie^[12]. Trzy lata później otwarto spa dla dzieci w wieku 3–8 lat, Likids^[1]. W 2019 roku w miejscu planowanego wcześniej kasyna^[13] wybudowano „zewnętrzną lagunę”. W jej skład wchodzi 25-metrowy basen pływacki z przeszklonym dnem, pod którym widoczne jest koryto rzeki Valiry^[8][14][15]. Po wspomnianych rozbudowach Caldea zyskała miano największego kompleksu wodolecznictwa w południowej Europie^[3][7][16].

Cały kompleks zajmuje teren 44 849 m² (ponad 30 000 m² powierzchni użytkowej)^[16] i może jednorazowo pomieścić 2646 osób^[1]. W pierwszym, niepełnym roku Caldeę odwiedziło 200 tys. osób^[6], a w ciągu pierwszych piętnastu lat – średnio 360 tys. gości rocznie^[17] (w latach 1995–1998 odpowiednio 270 000, 310 513, 348 524 i 366 994)^[6], w kolejnych latach liczba ta przekroczyła 400 tys. osób rocznie (w 2017 – 400 956, w 2018 – 403 008)^[18]. Woda wykorzystywana w ośrodku bogata jest w siarkę, sód i wapń a także plankton termalny^[16][19]. Przed wprowadzeniem do basenów jest filtrowana, poddawana oczyszczaniu, a także schładzana – z 70 do 33–34 stopni Celsjusza^[2][3]. Wskazuje się, że zastosowane technologie pozwalają na przeprowadzanie zabiegów z zakresu talasoterapii, czyli wykorzystujących wodę, piasek i muł morski^[20].

Na potrzeby obiektu ukuto słowo termolúdic – mające oznaczać wykorzystanie naturalnych wód termalnych nie tylko w lecznictwie (balneoterapia, hydroterapia), ale i przy wykorzystaniu wszelkich innych metod do poprawy zdrowia, samopoczucia i urody^[17][21].

Cztery najważniejsze części Caldei to:

• Termolúdic – zasadnicza część rekreacyjna, w której znajduje się wewnętrzna laguna (basen o powierzchni 500 m², wanny z hydromasażem), zewnętrzna laguna (rwąca rzeka, jacuzzi, sztuczne gejzery i wodospady), łaźnie indyjsko-rzymskie, tureckie, islandzkie, łaźnia Sirocco z gorącym powietrzem, zewnętrzne tarasy wypoczynkowe, sauna, strefy hydromasażu^[7][22][23];
• Inúu – mogąca pomieścić 200 osób^[11] przestrzeń przeznaczona wyłącznie dla dorosłych gości z wnętrzami nawiązującymi do form skalnych w tureckim Pamukkale^[1]. W jego skład oprócz basenów z wodą termalną wchodzą m.in. zewnętrzna laguna, jacuzzi na świeżym powietrzu, strefa odpoczynku, sauny, gabinety masażu, strefy prywatne czy licząca 1250 m² siłownia^[24][11];
• Likids – strefa przeznaczona dla dzieci, w której znajdują się: „laguna termalna” z brodzikiem o głębokości 40 cm, łożami wodnymi i strumieniami, a także dostosowane do wieku dzieci sauna, jacuzzi, miniaturowy salon urody czy strefa do gimnastyki^[25][26];
• Space Origins – dodatkowa przestrzeń, w której zlokalizowano m.in. łaźnię z motywami azteckimi, inspirowany kulturą Japonii ogród i basen z pływającymi weń grejpfrutami, strefę do opalania z hamakami czy inspirowany architekturą Gaudíego wewnętrzny taras z restauracją^[27][28].