Callipodida

Callipodida
Pocock, 1894
Ilustracja
Callipus foetidissimus z rodziny Callipodidae
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Podtyp

wije

Gromada

dwuparce

Podgromada

Chilognatha

Infragromada

Helminthomorpha

(bez rangi) Eugnatha
Nadrząd

Nematophora

Rząd

Callipodida

Synonimy
  • Lysiopetalida Chamberlin, 1943
Multimedia w Wikimedia Commons
Eurygyrus ochraceus z rodziny Schizopetalidae.

Callipodida – rząd wijów z gromady dwuparców i nadrzędu Nematophora. Obejmuje 135 opisanych gatunków.

Opis

Dorosłe formy tych dwuparców osiągają od 15 do 100 mm długości ciała i mają od 40 do 75 pierścieni zagłowowych. Kształt ciała jest wydłużony i walcowaty[1]. Oczy proste są u nich ciasno upakowane na trójkątnych polach ocznych. Narządy Tömösváry’ego mają postać niewielkich dołeczków. U większości gatunków na tergitach występują poprzeczne rządki szczecinek i podłużne listewki. Przez środek tergitów biegnie podłużna bruzda. Czułki i odnóża są długie i smukłe. U samca dziewiąta para odnóży jest niezmodyfikowana[2], natomiast ósma tworzy osadzone głęboko w inwaginacjach ściany ciała gonopody o dużych elementach koksosternalnych. Podzielony na trzy skleryty hipoprokt oraz podzielone walwy analne uchodzą za apomorfie grupy. Dla samic charakterystyczne są m.in. wynicowywalne walwule[1][2]. Telson wyposażony jest w parę kądziołków przędnych[1].

U Callipodida, w przeciwieństwie do pokrewnych Chordeumatida, występują ozopory. Wydostająca się przez nie wydzielina gruczołów obronnych ma odstraszający zapach[3][2].

Biologia i występowanie

Callipodida tolerują suchsze siedliska[2]. Większość zamieszkuje szczeliny skalne, rumowiska i jaskinie[1]. Powszechna w grupie jest padlinożerność[3][2], a niektóre gatunki mogą być drapieżne[2].

Przedstawiciele rzędu występują głównie w cieplejszych rejonach Holarktyki[3]. W Ameryce Północnej zasiedlają Stany Zjednoczone i północny Meksyk. W Europie występują na Półwyspie Iberyjskim, krajach basenu Morza Śródziemnego i na Bałkanach. W Azji zasiedlają zachodnią Turcję, Lewant, góry Zagros w Iranie, Azję Środkową oraz Chiny i Azję Południowo-Wschodnią, przekraczając w tych dwóch ostatnich Zwrotnik Raka[4].

Systematyka

Takson ten wprowadzony został w 1894 przez Reginalda Innesa Pococka[5]. Według analiz filogenetycznych Enghoffa z 1984, Regiera i Shultza z 2001 oraz Regiera i innych z 2005: morfologicznej i metodą największej parsymonii Chordeumatoida zajmują pozycję siostrzaną względem Chordeumatida[6][7][8].

Do 2011 roku opisano 135 gatunków. Klasyfikuje się je w 3 podrzędach[9]:

W obrębie rzędu pozycję bazalną zajmują Sinocallipodidea[10].

Przypisy

  1. ↑ a b c d P. Stoev, P. Sierwald, A. Billey. An annotated world catalogue of the millipede order Callipodida (Arthropoda: Diplopoda). „Zootaxa”. 1706, s. 1–50, 2008. 
  2. ↑ a b c d e f Descriptions and putative apomorphies of millipede clades. [w:] Milli-PEET: Millipede Systematics [on-line]. Field Museum of Natural History, 26 września 2006. [dostęp 2017-10-10].
  3. ↑ a b c Jolanta Wytwer: gromada: dwuparce – Diplopoda. W: Zoologia t. 2 Stawonogi cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red.). Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 29–52.
  4. ↑ Rowland M. Shelley, Sergei I. Golovatch. Atlas of myriapod biogeography. I. Indigenous ordinal and supra-ordinal distributions in the Diplopoda: Perspectives on taxon origins and ages, and a hypothesis on the origin and early evolution of the class. „Insecta Mundi”. 158, s. 1–134, 2011. 
  5. ↑ M. Weber Chilopoda, Symphyla and Diplopoda from the Malay Archipelago: Zoologische Ergebnisse einer Reise in Niederländisch Ost-Indien, Band 3. Leiden: 1894, s. 307-404.
  6. ↑ H. Enghoff. Phylogeny of millipedes-a cladistic analysis. „Zeitschrift für Zoologische Systematik und Evolutionsforschung”. 22 (1), s. 8-26, 1984. 
  7. ↑ J.C. Regier, J.W. Shultz. A phylogenetic analysis of the Myriapoda (Arthropoda) using two nuclear protein-encoding genes. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 132 (4), s. 469-486, 2001. 
  8. ↑ J.C. Regier, H.M. Wilson, J.W. Shultz. Phylogenetic analysis of Myriapoda using three nuclear protein-coding genes. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 34, s. 147-158, 2005. 
  9. ↑ William Shear, Class Diplopoda de Blainville in Gervais, 1844, [w:] Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness, „Zootaxa”, 3148, 2011, s. 159–164 [dostęp 2017-10-08].
  10. ↑ Pavel Stoev, Henrik Enghoff. A review of the millipede genus Sinocallipus Zhang, 1993 (Diplopoda: Callipodida: Sinocallipodidae), with notes on gonopods monotony vs. peripheral diversity in millipedes. „ZooKeys”. 90, s. 13–34, 2011). DOI: 10.3897/zookeys.90.1291. 

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.