Codemanipulator (właśc. Mikołaj Dunikowski; ur. 1971) – polski artysta cyfrowy, architekt i projektant. Twórca działający w obszarze sztuki web-specific oraz wczesnego net artu. Od połowy lat 90. XX wieku tworzy prace oparte na kodzie, wykorzystując technologie internetowe jako główne medium artystyczne^[1].

Mikołaj Dunikowski w połowie lat 80. zainteresował się ruchem „Desktop Revolution”, badając związki między komputerami osobistymi, programowaniem i twórczością wizualną. W 1989 roku odbył staż w GMD (National Research Center for Information Technology) w Niemczech. Jest absolwentem Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, gdzie w 1997 roku obronił pracę dyplomową z wyróżnieniem, uzyskując tytuł magistra inżyniera architekta^[2][3][4].

Działalność artystyczną pod pseudonimem Codemanipulator rozpoczął wraz z upowszechnieniem się World Wide Web w połowie lat 90. W latach 1998–2000 rozwijał teorię „Antipixel”, stanowiącą krytykę powierzchownej cyfryzacji, a w latach 2001–2002 angażował się w promowanie standardów sieciowych (Web Standards)^[5][1].

Poza działalnością artystyczną Dunikowski związany jest z branżą mediów cyfrowych. W 1996 roku współzałożył agencję interaktywną Modulus. Był również współtwórcą portalu O.pl Polski Portal Kultury, funkcjonującego w latach 1997–2019. W latach 2000–2002 pełnił funkcję dyrektora artystycznego i project managera w portalu Interia.pl^[6].

Codemanipulator traktuje kod programistyczny jako materiał artystyczny i intelektualny. W swoich projektach przekształca języki takie jak HTML, CSS, JavaScript, SVG czy VRML w narzędzia kompozycji wizualnej i generatywnej. Jego prace zaliczane są do nurtu net artu, ze szczególnym uwzględnieniem sztuki przeglądarkowej (browser art)^[7].

Charakterystyczne dla twórczości artysty są:

• CodeManipulations – metoda polegająca na ingerencji w kod w taki sposób, aby generował nowe konteksty wizualne i semantyczne.
• Relacja kod-obraz – ukazywanie, że identyczny kod źródłowy może być odmiennie interpretowany przez różne silniki przeglądarek (interpretacja maszynowa vs percepcja ludzka).
• Estetyka błędu i struktury – wykorzystanie elementów technicznych (np. tabele HTML, piksele, znaczniki) jako środków wyrazu artystycznego.

Wczesne projekty graficzne Dunikowskiego (np. plakaty dla Bunkra Sztuki w Krakowie z lat 90.) również wykorzystywały estetykę internetową, struktury tabelaryczne i symbole sieciowe^[8][9].

• blue, bleu, blau, niebieski (1995) – instalacja neonowa prezentująca słowo „niebieski” w czterech językach. Znajduje się w stałej kolekcji Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu^[10].
• HTML-Malevich (1996, aktualizacja 2001) – praca z nurtu browser art, odtwarzająca Czarny kwadrat na białym tle Kazimierza Malewicza wyłącznie za pomocą tabel HTML. W wersji z 2001 roku wykorzystanie arkuszy CSS powodowało, że w zależności od przeglądarki obiekt renderował się jako kwadrat lub koło^[11][12].
• CodePainting-Interactive-Painting (1996) – instalacja typu lightbox wyświetlająca kompozycje generowane w czasie rzeczywistym, reagujące na parametry okna przeglądarki. Wczesny przykład responsywności w sztuce.
• [email protected] (2004) – cykl prac demonstrujący różnice w renderowaniu identycznego kodu XHTML/CSS przez różne przeglądarki (np. Internet Explorer vs Opera)^[13].
• CHKEARTH (2007) – projekt internetowy nawiązujący do systemowego narzędzia CHKDSK, generujący sekwencję komunikatów o „odzyskiwaniu” danych dotyczących ludzkich tragedii.^[14]
• Dekalog (2007) – interaktywna instalacja złożona z przestawialnych tabliczek ze słowami, angażująca odbiorcę w refleksję nad moralnością i interpretacją tekstu.^[7]

• 
  Wystawa Codemanipulator, I am code , Galeria Foto-Medium-Art w Krakowie, 2008. Widoczne prace: Dekalog, 2007 (pośrodku), Me, Myself and I, 1996 (na ścianie, na pierwszym planie), Codemanipulator's Toybox, 2007 (na ścianie, dalszy plan). Fot. Zofia Waligóra
• 
  Codemanipulator, blue, bleu, blau, niebieski (1995) – instalacja neonowa na fasadzie budynku MCSW „Elektrownia”, Radom 2008. Fot. Zofia Waligóra
• 
  Codemanipulator, HTML-Malevich (1996) na wystawie „Teraz! Artyści galerii Foto-Medium-Art” (2008). Fot Zofia Waligóra
• 
  Codemanipulator, Interactive-Painting (1996) na wystawie „Teraz! Artyści galerii Foto-Medium-Art” (2008), fot. Zofia Waligóra
• 
  Codemanipulator, Dekalog (2007) na wystawie „Teraz! Artyści galerii Foto-Medium-Art” (2008), fot. Zofia Waligóra

• Tekstylia bis. Słownik młodej polskiej kultury pod redakcją Piotra Mareckiego, Kraków 2006, s. 514-515.
• Krzysztof Siatka, Codemanipulator. Lost in Translation, „Artluk” nr 3/2008.
• Beata Wielgos, Mikołaj Dunikowski, 011101 Miasto w Mieście, [w:] „Rocznik Rzeźba Polska”, t. IX: 1998-1999, s. 105-107.
• CONT3XT.NET, Nürnberg: Verlag für moderne Kunst, 2010, s. 126–127 (dotyczy pracy HTML-Malevich).
• Nagrody Miasta Krakowa, „Gazeta Krakowska”, nr 126 (15246), 30–31 maja 1998, s. 4.
• „O” Magazyn Kultury, nr 1 (VII–IX) 1999, s. 52–53, ISSN 666469197 (artykuł dotyczący pracy strong@image).
• „Fragile” nr 2 (2), październik 2008, ISSN 1899-4261. Artykuł: Agnieszka Kwiecień, Kamienie w Sztuce. Codemanipulator wobec pytań Agnieszki Kwiecień (s. 67–73).
• content | form | im-material — CONT3XT.NET, red. Sabine Hochrieser, Michael Kargl, Birgit Ringal, Franz Thalmair, Nürnberg: Verlag für moderne Kunst, 2011, ISBN 978-3-86984-187-8.

• Oficjalna strona artysty