Color Graphics Adapter

CGA (ang. Color Graphics Adapter; także Color/Graphics Monitor Adapter) – jeden ze standardów kart graficznych dla komputerów z rodziny IBM PC[1][2], wprowadzony obok MDA wraz z pierwszym komputerem rodziny IBM PC w 1981 roku[2][3][4].

Oryginalna karta IBM CGA została zbudowana na kontrolerze Motorola 6845[1][2] i zawiera 16 kB pamięci obrazu[3] (display buffer) mapowanej w przestrzeni adresowej od B8000 (16 kB, bez parzystości)[5]. Adapter obsługuje dwa podstawowe tryby pracy: alfanumeryczny (A/N) oraz graficzny all points addressable (APA)[6.1].

Karta udostępnia wyjście bezpośrednie (direct drive) w standardzie TTL (złącze 9-pin D-Sub: sygnały R, G, B, bit intensywności oraz synchronizacje pozioma i pionowa) oraz wyjście kompozytowe (gniazdo typu phono/RCA; sygnał wideo o amplitudzie ok. 1,5 Vpp)[6.2]. Przewidziano także złącze dla zewnętrznego modulatora RF (do podłączenia telewizora) oraz interfejs pióra świetlnego[6.2].

W trybie alfanumerycznym karta pracuje w rozdzielczościach 40×25 (dla telewizorów i monitorów o niższej rozdzielczości) oraz 80×25 (dla monitorów o wyższej rozdzielczości); znaki są definiowane w polu 8×8 punktów i przechowywane w generatorze znaków w pamięci ROM (8 kB), a wybór jednego z fontów realizowany jest sprzętowo zworką (jumper)[6.1]. W trybie barwnym dostępnych jest 16 kolorów pierwszego planu i 8 kolorów tła na znak oraz miganie na poziomie pojedynczego znaku[6.1]. Każda pozycja znaku na ekranie zajmuje dwa bajty (kod znaku i bajt atrybutu), co umożliwia przechowywanie do 8 stron ekranu w trybie 40×25 oraz do 4 stron w trybie 80×25 w pamięci adaptera[6.1][5].

Źródła polskojęzyczne z lat 80. i 90. opisywały CGA jako jeden z podstawowych standardów kart graficznych w komputerach zgodnych z IBM-PC[3][7].

Tryby graficzne

Pac-Man w rozdzielczości 160 × 100 z 16 kolorami

Może pracować w dwóch podstawowych trybach:[3]

  • Znakowym (alfanumerycznym, A/N) w rozdzielczościach:
    • 40×25 znaków (łącznie 2000 bajtów na stronę: 1000 bajtów kodów znaków i 1000 bajtów atrybutów)[6.1][8],
    • 80×25 znaków (łącznie 4000 bajtów na stronę; do 4 stron w pamięci adaptera)[6.1][8].
  • Graficznym (APA), obejmującym m.in.:
    • 160×100, do 16 kolorów (tryb niskiej rozdzielczości; wymaga 8000 bajtów pamięci i nie jest wspierany przez ROM/BIOS – wymaga specjalnego programowania i jest zestawiany na bazie trybu A/N 40×25)[6.3],
    • 320×200, 4 kolory jednocześnie (wymaga 16000 bajtów pamięci; 4 piksele na bajt, wybór zestawu barw jest kontrolowany rejestrami wyboru koloru)[6.3][6.4][9],
    • 640×200, czarno-biały (wymaga 16000 bajtów pamięci)[6.3][7][8].

W trybie A/N znaki są pobierane z generatora znaków w ROM i mają pole 8×8 punktów; w trybie graficznym (APA) obraz jest pobierany bezpośrednio z pamięci obrazu mapowanej w przestrzeni adresowej od B8000[6.1][5]. Rejestry trybów i wyboru koloru są dostępne m.in. pod adresami portów 3D8 (mode control), 3D9 (color select) oraz 3DA (status), a programowanie kontrolera 6845 odbywa się przez porty 3D4 (indeks) i 3D5 (dane)[6.5].

Karty CGA zostały zastąpione kartami EGA (IBM EGA: 2 sierpnia 1984), przy czym aplikacje korzystające z interfejsu BIOS były co do zasady zgodne z EGA[10].

  • Porównanie trybów graficznych CGA
  • 320 × 200 w palecie 4 kolorów 0
    320 × 200 w palecie 4 kolorów 0
  • 320 × 200 w palecie 4 kolorów 0 niska intensywność
    320 × 200 w palecie 4 kolorów 0 niska intensywność
  • 320 × 200 w palecie 4 kolorów 1
    320 × 200 w palecie 4 kolorów 1
  • 320 × 200 w palecie 4 kolorów 1 niska intensywność
    320 × 200 w palecie 4 kolorów 1 niska intensywność
  • 320 × 200 w palecie 4 kolorów 3
    320 × 200 w palecie 4 kolorów 3
  • 320 × 200 w palecie 4 kolorów 3 niska intensywność
    320 × 200 w palecie 4 kolorów 3 niska intensywność
  • 640 × 200 w palecie 2 kolorów
    640 × 200 w palecie 2 kolorów
  • 160 × 100 w palecie 16 kolorów
    160 × 100 w palecie 16 kolorów
  • Kolory kompozytowe (640 × 200)
    Kolory kompozytowe (640 × 200)
  • Kolory kompozytowe (320 × 200)
    Kolory kompozytowe (320 × 200)
  • Kolory kompozytowe (320 × 200)
    Kolory kompozytowe (320 × 200)

Palety kolorów

Wszystkie 16 kolorów możliwe
do wyświetlenia w trybie znakowym
0 – czarny
#000000 		8 – (ciemny) szary
#555555
1 – niebieski
#0000AA 		9 – jasny niebieski
#5555FF
2 – zielony
#00AA00 		10 – jasny zielony
#55FF55
3 – niebiesko-zielony
#00AAAA 		11 – jasny niebiesko-zielony
#55FFFF
4 – czerwony
#AA0000 		12 – jasny czerwony
#FF5555
5 – fioletowy
#AA00AA 		13 – różowy
#FF55FF
6 – brąz (pomarańcz)
#AA5500 		14 – żółty
#FFFF55
7 – biały (jasny szary)
#AAAAAA 		15 – jasny biały
#FFFFFF
4-kolorowa paleta trybu graficznego #1
podstawowy 5 – fioletowy
3 – niebiesko-zielony 7 – biały (jasny szary)
4 kolorowa paleta trybu graficznego #2
podstawowy 4 – czerwony
2 – zielony 6 – brąz (pomarańcz)

Przypisy

  1. ↑ a b IBM Color/Graphics Monitor Adapter [online] [dostęp 2024-02-08] (ang.).
  2. ↑ a b c International Business Machines Corporation 1981-08 ↓, s. 2-46.
  3. ↑ a b c d Zenon Rudak. Kolorowa karta graficzna (CGA). „Komputer”. 7/87 (16), s. 34-35, lipiec 1987. ISSN 0860-2514. [dostęp 2026-03-08]. 
  4. ↑ Paweł Pilarczyk. Od MDA do trójwymiaru. „Enter”. 2/2001, s. 34-35, luty 2001. [dostęp 2026-04-03]. 
  5. ↑ a b c International Business Machines Corporation 1981-08 ↓, s. 2-60 – 2-61.
  6. ↑ International Business Machines Corporation, IBM Personal Computer: Technical Reference (publication 6025008), International Business Machines Corporation, sierpień 1981 [dostęp 2026-03-02] (ang.).
    1. ↑ a b c d e f g S. 2-49.
    2. ↑ a b S. 2-62–2-63.
    3. ↑ a b c S. 2-51; 2-59.
    4. ↑ S. 2-56–2-57.
    5. ↑ S. 2-55–2-59.
  7. ↑ a b Paweł Borkowski. Gra w karty (graficzne). „Bajtek”, s. 24–25, 1992-01. Spółdzielnia „Bajtek”. ISSN 0860-1674. [dostęp 2025-11-14]. (pol.). 
  8. ↑ a b c Podręcznik: Karty graficzne | eSezam [online], esezam.okno.pw.edu.pl [dostęp 2024-02-08].
  9. ↑ Historia [online], gpu-prezentacja.prv.pl [dostęp 2024-02-08].
  10. ↑ International Business Machines Corporation, Technical Reference: Options and Adapters, Volume 2, International Business Machines Corporation, kwiecień 1984, 10 (IBM Enhanced Graphics Adapter, August 2, 1984); 75 [dostęp 2026-03-02] (ang.).

Bibliografia

Standardy kart graficznych

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.