Engineering Division TP-1 – amerykański dwumiejscowy samolot myśliwski zaprojektowany dla United States Army Air Service (USAAC) w Engineering Division w 1922. Był to jedyny myśliwiec USAAC noszący oznaczenie „TP” (two seat pursuit - „dwumiejscowy pościgowy”). Powstały tylko dwa egzemplarze, pierwszy samolot (TP-1, później XTP-1) został zbudowany jako myśliwiec, a drugi (CO-5) został znacznie zmodyfikowany i ukończony jako samolot obserwacyjny. Był to ostatni samolot amerykańskich sił powietrznych zaprojektowany przez samych wojskowych.

Samolot został zaprojektowany przez Alfreda Verville'a i Virginiusa Clarka z Engineering Division^[1][2]. Samolot miał nietypową konfigurację skrzydeł, górne skrzydło dwupłatu było krótsze i miało mniejszą cięciwę niż dolne skrzydło^[1][3][4]. Pierwszy samolot (number seryjny 68577) został zbudowany w bazie McCook Field w 1922, w wersji TP-1 napędzany był silnikiem Liberty L-12 o mocy 423 KM^[1][2][4][5]. W tej wersji osiągi samolotu zostały ocenione jako niewystarczające na samolot myśliwski^[4][6], jego prędkość maksymalna na poziomie morza wynosiła tylko 129 mile na godzinę, a na wysokości 6500 stóp jedynie 123 mile na godzinę (207 km/h i 198 km/h na wysokości 1980 metrów)^[1][5].

Po zakończeniu pierwszej serii prób z oryginalną wersją samolotu został on wyposażony w silnik z turbosprężarką i w tej wersji znanej jako XTP-1 („X” oznaczało experimental czyli „eksperymentalny”, „doświadczalny”) osiągnął on prędkość 150 mil na godzinę na wysokości 20 300 stóp (241 km/h na wysokości 6190 metrów)^[2][5]. W tej wersji samolot ustanowił dwa rekordy, 27 marca 1924 wzniósł się na wysokość 29 462 stóp (8980 m) z 250-kilogramowym obciążeniem, a 21 maja z 500-kilogramowym ładunkiem wzbił się na wysokość 28 143 stóp (8578 m)^[3].

Drugi egzemplarz samolotu (number seryjny 68578) jeszcze w czasie konstrukcji został poważnie przebudowany i otrzymał nowe oznaczenie CO-5 (corps observation, dosłownie „obserwacyjny korpuśny”, odpowiednik samolotu towarzyszącego)^{[2][6][4][6][7]}. W tej wersji samolot otrzymał nowe skrzydła o profilu typu Joukowsky StAe-27A charakteryzującym się bardzo grubą krawędzią natarcia i dużą wypukłością, łączna powierzchnia skrzydeł wynosiła 600 stóp kwadratowych (55,74 m^2m)^[8]. Samolot został przygotowany do lotów na dużych wysokościach w niskich temperaturach - kokpit został specjalnie ocieplony i był ogrzewany ciepłem układu wydechowego, a sam kokpit został zasłonięty pokrywą z przeźroczystym panelem pozwalającym pilotowi widzieć instrumenty pokładowe^[8].

19 stycznia 1925 porucznik John A. Macready wzbił się w samolocie na wysokość 35 900 stóp (10 942 metrów) w trakcie próby pobicia ówczesnego rekordu wysokości (12068 m) ale został zmuszony do przerwania lotu z powodu problemów z turbosprężarką^[8]. 29 stycznia Macready ustanowił amerykański rekord wysokości wznosząc się na wysokość 38 704 stóp (11 796 metrów)^[9][10].

16 czerwca 1928 pilotowany przez porucznika Williama H. Bleaklya wzbił się na wysokość 36 509 stóp i pozostał na tej wysokości przez osiemnaście minut^[11].

10 października 1928 Bill Streett i Albert William Stevens ustanowili nieoficjalny rekord wysokości dla samolotów wieloosobowych wznosząc się na wysokość 37.854 stóp (11 538 metrów)^[12]. W czasie lotu najniższa zmierzona temperatura wynosiła −61 °C^[12]. W tak niskiej temperaturze zamarły stery oraz przepustnica silnika i pilot nie mógł wyłączyć silnika ani sterować samolotem^[12]. Po dwudziestu minutach takiego lotu skończyło się paliwo i samolot zaczął obniżać lot^[12]. Po zejściu na niższy pułap odtajały stery i pilot szczęśliwie wylądował^[12].

TP-1, a później XTP-1, był dwuosobowym, jednosilnikowym dwupłatem o nietypowym układzie skrzydeł z górnym skrzydłem mniejszym od dolnego^[1][3][4]. Konstrukcja samolotu była metalowa, kryta płótnem^[2]. Samolot miał podwozie klasyczne, stałe z płozą ogonową^[1][3][4]. W wersji TP-1 samolot był napędzany silnikiem Liberty L-12 o mocy 423 KM^[1][4][5]. W wersji XTP-1 samolot miał silnik z turbosprężarką^[2][5], w wersji XCO-5 samolot był napędzany silnikiem Liberty L-12 o mocy 400 KM również z turbosprężarką^[8].

Załogę samolotu stanowił pilot i obserwator/strzelec siedzący w osobnych, otwartych kokpitach^[1][4][5][2]. W wersji TP-1 samolot był uzbrojony w pięć karabinów maszynowych kalibru 7,62 mm; dwa nieruchome, strzelające do przodu obsługiwane przez pilota, ruchomy, podwójnie sprzężony obsługiwany przez strzelca/obserwatora i jeden, ruchomy strzelający w dół obsługiwany także przez strzelca/obserwatora^[2].

W wersji TP-1 samolot mierzył 25 stóp i 1 cal długości, 10 stóp wysokości a jego rozpiętość skrzydeł wynosiła 36 stóp (7,65 m, 3,05 m, 10,97 m)^{[2][3][4][13]}. Powierzchnia skrzydeł wynosiła 375 stóp kwadratowych (34,8 m²)^{[2][3][4][13]}. Masa własna wynosiła 2748 funtów, a masa startowa 4363 funty (1246 i 1979 kg)^{[2][3][4][13]}. Prędkość maksymalna na poziomie morza wynosiła 129 mil na godzinę (207 km/h), a prędkość przelotowa 117 mil na godzinę (188 km/h)^{[2][3][4][13]}. Pułap praktyczny wynosił 13450 stóp (4100 m), a prędkość wznoszenia 495 stóp na minutę (2,51 m/s)^{[2][3][4][13]}.

• John M. Andrade: United States Military Aircraft Designations and Serials Since 1909. Midland Publishing. ISBN 0-904597-22-9.
• Enzo Angellucci, Peter Bowers: American Fighter: The Definitive Guide to American Fighter Aircraft from 1917 to the Present. Haynes Publishing Group, 1979. ISBN 0-85429-635-2.
• Peter M. Bowers: Forgotten Fighters And Experimental Aircraft 2. New York, Arco Pub. Co.,, 1971. ISBN 0-668-02403-8.
• William A. Green, Gordon Swanborough: The Great Book of Fighters. Motorbooks International. ISBN 0-7603-1194-3.
• Ray Wagner: American Combat Planes of the 20th Century : A Comprehensive Reference. Reno, NV: Jack Bacon Co., 2004. ISBN 0-930083-17-2.
• Andrew W. Waters: All the US Air Force Airplanes, 1907-1983. Hippocrene Books, 1985.

• Ray Wagner: Army Pursuits the Biplane Period, 1920-1932. americancombatplanes.com. [dostęp 2013-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]. (ang.).