Flet

Różne rodzaje fletów
Klasyfikacja naukowa	421 Aerofon piszczałkowy (instrument dęty właściwy)
Klasyfikacja praktyczna	dęty drewniany
Multimedia w Wikimedia Commons

Informacje w projektach siostrzanych

Cytaty w Wikicytatach

Definicje słownikowe w Wikisłowniku

Flet – instrument muzyczny z grupy aerofonów, z rodziny instrumentów dętych drewnianych^[1][2].

Flety występują w wielu odmianach wykształconych w różnych kulturach i epokach, tworząc szeroką podgrupę instrumentów dętych. Do podgrupy tej należą zarówno instrumenty historyczne, ludowe, jak i współczesne, funkcjonujące w różnych praktykach muzycznych^{[3][4][5][6][7]}. Wszystkie te odmiany są klasyfikowane jako aerofony w obrębie rodziny instrumentów dętych drewnianych^[3][6][7]. Wyróżnia się m.in. flety podłużne (proste/blokowe), poprzeczne^[3][4][6][7], flety naczyniowe(inne języki), zestawy fletów (np. fletnię Pana)^[3][6][7] oraz organowe piszczałki wargowe^[1][2].

Flety pełnią przede wszystkim funkcję instrumentów melodycznych, zdolnych do prowadzenia wyraźnej linii muzycznej^[3][4][6][7]. W muzyce różnych kultur flety wykorzystywane są zarówno w repertuarze solowym, jak i zespołowym^[3][5][6][7]. Instrumenty te odgrywają istotną rolę w muzyce ludowej, gdzie często należą do podstawowych środków wykonawczych^[3][6][7]. Flety są również obecne w muzyce artystycznej, gdzie funkcjonują jako ważny składnik zespołów kameralnych i orkiestry. W orkiestrze flety pełnią rolę kolorystyczną, wzbogacając brzmienie zespołu charakterystyczną barwą^[4][6][7]. Dzięki swojej technicznej sprawności flety wykorzystywane są do wykonywania figur ozdobnych i pasaży^[4][5]. Instrument ten bywa także stosowany do naśladowania zjawisk przyrody oraz efektów ilustracyjnych w muzyce programowej^[4][7]. W różnych tradycjach muzycznych flety pełnią funkcje ceremonialne, obrzędowe i symboliczne^[3][6][7]. Flety wykorzystywane są również w edukacji muzycznej(inne języki) jako instrumenty wprowadzające do praktyki wykonawczej^[5][6]. Ich powszechność sprawia, że należą do najbardziej uniwersalnych instrumentów obecnych w historii muzyki^[3][6][7].

Wszystkie flety są instrumentami, w których dźwięk powstaje dzięki drganiom słupa powietrza wprawionego w ruch przez strumień powietrza skierowany na krawędź. We wszystkich odmianach brak jest stroika, a źródłem dźwięku jest bezpośrednio powietrze pobudzane przez wykonawcę. Każdy flet posiada rezonator, zazwyczaj w postaci rury (piszczałka), w której zachodzi zjawisko akustyczne odpowiedzialne za powstawanie dźwięku^[3][4][6][7]. Większość fletów wykorzystuje system otworów, które umożliwiają zmianę długości czynnej słupa powietrza i tym samym wysokości dźwięku^[4][5][6][7]. Flety są instrumentami zdolnymi do realizowania uporządkowanych systemów dźwiękowych, co pozwala na wykonywanie melodii^[3][4][6][7].

Flety należą do najstarszych instrumentów muzycznych, a ich początki sięgają prehistorii^[3][6][7]. W starożytności flety były szeroko rozpowszechnione w różnych kulturach, m.in. w Egipcie, Grecji i Rzymie^[3][6][7]. W kulturze greckiej instrumenty tego typu wiązano z postacią Pana, co wskazuje na ich znaczenie symboliczne i mitologiczne^[6][7]. W średniowieczu flety funkcjonowały zarówno w muzyce ludowej, jak i dworskiej, stopniowo rozwijając swoją formę^[3][6]. W okresie renesansu nastąpił rozwój zespołowego muzykowania na fletach, a instrumenty te były wykorzystywane w różnych składach^[4][6].

W epoce baroku flet zyskał szczególne znaczenie jako instrument solowy i kameralny, co znalazło odzwierciedlenie w twórczości takich kompozytorów jak Johann Sebastian Bach, Georg Friedrich Händel i Antonio Vivaldi. W XVIII wieku nastąpiły istotne przemiany konstrukcyjne instrumentu, związane m.in. z działalnością budowniczego Theobalda Böhma. System opracowany przez Böhma stał się podstawą współczesnej konstrukcji fletu poprzecznego. W XIX i XX wieku flet ugruntował swoją pozycję w orkiestrze symfonicznej oraz muzyce kameralnej^[4][6][7]. W tym okresie instrument był wykorzystywany przez licznych kompozytorów, rozwijających jego możliwości brzmieniowe i techniczne (m.in. Carl Reinecke, Camille Saint-Saëns, Gabriel Fauré, Claude Debussy, Maurice Ravel, Igor Strawinski, Edgar Varèse oraz Pierre Boulez)^[4][5][7]. W muzyce XX wieku pojawiły się nowe techniki wykonawcze oraz rozszerzone środki artykulacyjne, które poszerzyły zakres ekspresji instrumentu^[4][7]. Flety zachowały jednocześnie swoją obecność w tradycjach ludowych i pozaeuropejskich^[3][6][7].