Ganges
| |
| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Rzeka | |
| Długość | 2510 km |
| Źródło | |
| Miejsce | Himalaje |
| Współrzędne | |
| Ujście | |
| Recypient | Zatoka Bengalska |
| Współrzędne | |
| Mapa | |
| |
Położenie na mapie Indii  | |
Położenie na mapie Azji  | |
Ganges (hindi गंगा IPA: [ˈɡəŋɡa:], sanskryt गङ्गा) – rzeka w południowej Azji, przepływająca przez Indie i Bangladesz. Jej długość wynosi 2510[1][2] (wg innych danych 2700[1]) km, a powierzchnia dorzecza ponad 1 mln km² (z Brahmaputrą 1,7 mln km²). Ganges uchodzi do Zatoki Bengalskiej będącej częścią Oceanu Indyjskiego[1].
Nad Gangesem leżą m.in. Kanpur, Prajagradź, Waranasi, Patna, Kolkata, Mirzapur i Bhagalpur[1].
Ganges przepływa przez jeden z najżyźniejszych i najgęściej zaludnionych regionów świata[3]. Źródła Gangesu znajdują się w lodowcach górskich w Himalajach[1]. Główne źródła Gangesu to znajdujące się w stanie Uttarakhand Bhagirathi, wypływające z lodowca Gangotri na wysokości 4600 m, oraz Alaknanda[1][3]. Innymi źródłami Gangesu są Mandakini, Dhauliganga i Pindar. Według innej hipotezy faktycznym źródłem Gangesu jest lodowiec Gaumukh, znajdujący się ok. 21 km na południowy wschód od Gangotri[3]. W górnym biegu Ganges płynie przez odgałęzienia Himalajów w wąskiej dolinie, w środkowym i dolnym przez Nizinę Hindustańską[1]. W pobliżu Haridwaru rzeka wpływa na rozległą dolinę o powierzchni 1 mln km². Ganges przepływa subkontynent indyjski z niewielką prędkością w kierunku wschodnim, tworząc liczne meandry[2]. Wraz z Brahmaputrą tworzy największą deltę na Ziemi o powierzchni ok. 80 tys. km²[1][2] (według innych źródeł ok. 100 tys. km²)[1]. Rzeka uchodzi do Zatoki Bengalskiej. Główne dopływy Gangesu to: Gomati, Ghaghra, Kali Gandaki, Kosi (lewe), Jamuna, Son, Damodar (prawe)[1].
Rzeka odwadnia jedną czwartą subkontynentu indyjskiego[2]. Wody Gangesu są wykorzystywane przez szeroko rozbudowaną sieć kanałów i urządzeń nawadniających. Chociaż Ganges leży w Indiach, przeważająca część jego rozległej delty znajduje się w Bangladeszu, gdzie rzeka łączy się z Brahmaputrą, tworząc największą na świecie wieloramienną deltę o powierzchni ok. 86 tys. km²[4]. Ganges charakteryzuje się dużymi wahaniami poziomu wód do 10 m[1].
Wody obu rzek niosą wielkie ilości materiału (rocznie ok. 200 mln t), który osadzając się w ujściu, cały czas powiększa obszar delty. Miąższość osadów delty jest jednak stosunkowo niewielka w porównaniu z innymi wielkimi deltami świata, bo wynosi tylko ok. 18 m[4]. W regionie delty rzeka jest narażona na zmiany biegu rzeki. W 1785 roku rzeka przepływała w pobliżu Mojmonszinho, w latach późniejszych rzeka zaczęła płynąć 65 km na zachód od miasta[3]. Regularne deszcze monsunowe powodują rozległe powodzie[3].
Ganges jest uważany przez wyznawców hinduizmu za rzekę świętą. Rzeka jest wykorzystywana przez Hindusów jako miejsce kremacji zwłok oraz obrzędowych kąpieli[1].
Wody Gangesu zamieszkuje m.in. suzu gangesowy[5]. W delcie Gangesu oraz w Zatoce Bengalskiej rozciąga się Park Narodowy Sundarbanów, gdzie żyją m.in. tygrysy bengalskie, jeleniaki bagienne. krokodyle, barasinga, jelenie aksis, waran paskowany, pyton tygrysi, brodźce, czaple, kormorany, bociany[3][6]. Na terenie parku rozwinął się największy na świecie jednorodny las namorzynowy[6].
Rzeka jest silnie zanieczyszczona. W 1985 roku przygotowano międzynarodowy 10-letni plan oczyszczenia Gangesu. W 2000 roku plan zakończono niepowodzeniem[1]. W 2014 roku premier Indii Narendra Modi ogłosił program oczyszczenia Gangesu, obejmujący budowę oczyszczalni ścieków, ochronę i odnowę ekologiczną oraz podnoszenie świadomości społecznej[3].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Ganges [online], encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2026-05-23] [zarchiwizowane z adresu 2024-03-08].
- ↑ a b c d Oxford. Wielka Encyklopedia Geografii., t. Tom 12: Krajobrazy Ziemi i cuda przyrody, Oxford Educational, 2001, s. 42, ISBN 83-7425-146-8.
- ↑ a b c d e f g Ganges River [online], britannica.com [dostęp 2026-06-03] (ang.).
- ↑ a b Edward Schnayder, Delty i estuaria, „Poznaj Świat”, nr 5 (66), R. VI, Polskie Towarzystwo Geograficzne, maj 1958, s. 20–22.
- ↑ G. Braulik, Family Platanistidae (South Asian River Dolphin), [w:] D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (red.), Handbook of the Mammals of the World, cz. 4 Sea Mammals, Barcelona: Lynx Edicions, 2014, s. 358–363, ISBN 978-84-96553-93-4 (ang.).
- ↑ a b Oxford. Wielka Encyklopedia Geografii., t. Tom 9. Skarby świata: Azja, Oxford Educational, 2005, s. 38, ISBN 83-7425-143-3.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.