Gekko

Gekko
Laurenti, 1768[1]
Ilustracja
Gekko japonicus
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

zauropsydy

Rząd

łuskonośne

Infrarząd

Gekkota

Rodzina

gekonowate

Rodzaj

Gekko

Typ nomenklatoryczny

Gekko verticillatus Laurenti, 1768 (= Lacerta gecko Linnaeus, 1758)

Gatunki

92 gatunki – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Gekko – rodzaj jaszczurek z rodziny gekonowatych (Gekkonidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące we wschodniej i południowo-wschodniej Azji (Chińska Republika Ludowa, Indie, Nepal, Bhutan, Bangladesz, Mjanma, Laos, Wietnam, Kambodża, Tajlandia, Malezja, Singapur, Tajwan, Korea Południowa, Japonia, Filipiny, Brunei, Indonezja i Timor Wschodni) oraz w zachodniej Oceanii (Palau, Papua-Nowa Gwinea, Wyspy Salomona i Vanuatu)[13][14].

Systematyka

Etymologia

  • Gekko (Geeko, Gecko, Gecus, Geko, Gecco): nowołac. gecco, gecko lub gekko, nazwa stosowana do rodzaju jaszczurek, wśród których niektóre gatunki kraczą lub ćwierkają, stąd nazwa „gecko”, od mal. gēkok[15].
  • Platydactylus: gr. πλατυς platus ‘szeroki’[16]; δακτυλος daktulos ‘palec’[17]. Gatunek typowy: Gecko guttatus Daudin, 1802 (= Lacerta gecko Linnaeus, 1758).
  • Ptychozoon (Ptyxozoon, Ptychozoon): gr. πτυξ ptux, πτυχος ptukhos ‘warstwa, fałda’, od πτυσσω ptussō ‘sfałdować’[18]; ζωον zōon ‘zwierzę’[19]. Gatunek typowy: Lacerta homalocephala Creveldt, 1809 (= Ptychozoon kuhli Stejneger, 1902).
  • Pteropleura: gr. πτερον pteron ‘skrzydło, wiosło’[20]; πλευρα pleura ‘bok’[21]. Gatunek typowwy: Pteropleura horsfieldii Gray, 1827.
  • Lomatodactylus: gr. λωμα lōma, λωματος lōmatos ‘brzeg, granica, rąbek szaty’[22]; δακτυλος daktulos ‘palec’[17]. Gatunek typowy: Gekko vittatus Houttuyn, 1782.
  • Scelotretus: gr. σκελος skelos, σκελεος skeleos ‘noga’[23]; τρητος trētos ‘przebity, dziurkowany’[24]. Gatunek typowy: Gekko vittatus Houttuyn, 1782.

Podział systematyczny

Z analiz filogenetycznych przeprowadzonych przez Browna i współpracowników (2012) oraz Pyrona, Burbrinka i Wiensa (2013) wynika, że rodzaj Gekko jest parafiletyczny; z analiz tych wynika, że gatunki zaliczane do tego rodzaju nie tworzą kladu, do którego nie należałyby także wszystkie gatunki zaliczane do rodzaju Ptychozoon, a także gatunek Luperosaurus iskandari i (według Browna i współpracowników) być może również Luperosaurus gulat[25][26]. Zdaniem Browna i współpracowników w tej sytuacji konieczny jest podział rodzaju Gekko na mniejsze, monofiletyczne rodzaje, albo włączenie do tego rodzaju gatunków Luperosaurus gulat i L. iskandari oraz wszystkich gatunków z rodzaju Ptychozoon[25]; w takim ujęciu do rodzaju należą następujące gatunki[13]:

Uwagi

  1. ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Gekko Laurenti, 1768.
  2. ↑ a b c d Wariant pisowni Gekko Laurenti, 1768.
  3. ↑ Wariant pisowni Ptychozoon Kuhl & van Hasselt, 1822.
  4. ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Ptychozoon Kuhl & van Hasselt, 1822.

Przypisy

  1. ↑ J.N. Laurenti: Specimen medicum, exhibens synopsin reptilium emendatam cum experimentis circa venena et antidota reptilium austracorum, quod authoritate et consensu. Viennae: Joan. Thomae, 1798, s. 43. (łac.).
  2. ↑ R. Pulteney: A general view of the writings of Linnaeus. London: T. Payne and B. White, 1781, s. 85. (ang.).
  3. ↑ A. Brongniart. Essai d’une classification naturelle des reptiles, par le citoyen. „Bulletin des Sciences, par la Société Philomathique de Paris”. 2, s. 90, 1800. (fr.). 
  4. ↑ C.S. Rafinesque: Caratteri di alcuni nuovi generi e nuove specie di animali e piante della Sicilia: con varie osservazioni sopra i medesimi. Palerme: Per le stampe di Sanfilippo, 1810, s. 9. (wł.).
  5. ↑ C.S. Rafinseque: Analyse de la nature, or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 76. (fr.).
  6. ↑ G.A. Goldfuss: Handbuch der Zoologie. Cz. 2. Nürnburg: Johann Leonhard Schrag, 1820, s. 157. (niem.).
  7. ↑ a b H. Kuhl & van Hasselt. Pjihorjavor aan den voes van den Pengerango. „Algemeene Konst- en Letterbode”. 1822, s. 102, 1822. (niderl.). 
  8. ↑ H. Kuhl. Aus einem Schreiben von Dr. Kuhl und Dr. Van Hasselt aus Java, an Professor Th. van Swinberen zu Gronigen. „Isis von Oken”. 15, s. 475, 1822. (niem.). 
  9. ↑ J.E. Gray. A Synopsis of the Genera of Saurian Reptiles, in which some new Genera are indicated, and the others reviewed by actual Examination. „The Philosophical magazine”. New and united series. 2 (7), s. 56, 1827. (ang.). 
  10. ↑ F. von Ritgen. Versuch einer natürlichen eintheilung der amphibien. „Nova Acta physico-medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosum”. 14 (1), s. 275, 1828. (niem.). 
  11. ↑ J. van der Hoeven: Handboek der dierkunde, of Grondbeginsels der Natuurlijke Geschiedenis van het Dierenrijk. Amsterdam: C. G. Sulpke, 1833, s. 342. (niderl.).
  12. ↑ L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 19, 101. (łac.).
  13. ↑ a b P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Gekko. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-23]. (ang.).
  14. ↑ R. Midtgaard: Gekko. RepFocus. [dostęp 2025-07-23]. (ang.).
  15. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 108.
  16. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 200.
  17. ↑ a b Jaeger 1959 ↓, s. 75.
  18. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 212.
  19. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 286.
  20. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 211.
  21. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 201.
  22. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 143.
  23. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 230.
  24. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 270.
  25. ↑ a b Rafe M. Brown, Cameron D. Siler, Indraneil Das i Yong Min. Testing the phylogenetic affinities of Southeast Asia’s rarest geckos: Flap-legged geckos (Luperosaurus), Flying geckos (Ptychozoon) and their relationship to the pan-Asian genus Gekko. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 63 (3), s. 915–921, 2012. DOI: 10.1016/j.ympev.2012.02.019. PMID: 22425705. (ang.). 
  26. ↑ R. Alexander Pyron, Frank T. Burbrink, John J. Wiens, A phylogeny and revised classification of Squamata, including 4161 species of lizards and snakes, „BMC evolutionary biology”, 13, 2013, art. nr 93, DOI: 10.1186/1471-2148-13-93, PMID: 23627680, PMCID: PMC3682911 (ang.).
  27. ↑ a b c Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 381–382. ISBN 83-01-14344-4.

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.