Grand Final

Mecz Grand Final w rozgrywkach National Rugby League; pomiędzy Brisbane Broncos i Melbourne Storm (2006)

Grand Final (pol. Wielki finał) – termin stosowany w odniesieniu do meczu, w którym wyłaniany jest mistrz rozgrywek. Występujący przede wszystkim w rozgrywkach australijskich oraz nowozelandzkich, a także odnoszący się do kilku dyscyplin rozgrywanych w Europie.

Geneza terminu

Termin grand final wywodzi się z języka anglonormańskiego, w którym to określenie wielki (ang. grand) w kontekście opisania wydarzenia sportowego pojawia się w Anglii w 1836 roku[1]. Następnie określenie wielki pojawia się w odniesieniu do wyścigów konnych rozgrywanych w ramach Grand National w 1839 roku[1].

W Australii termin po raz pierwszy zostaje odnotowany w kontekście spotkania rozgrywanego pomiędzy uczelnianymi, zespołami futbolu australijskiego Melbourne Grammar School i Scotch College w dniu 7 sierpnia 1858 roku na stadionie Yarra Park (wówczas Richmond Park). Spotkanie było anonsowane jako wielki mecz futbolowy (ang. grand football match) w Melbourne Morning Herald i w kilku innych lokalnych gazetach[2]. Kolejne spotkanie, które było obwieszczane jako wielki mecz futbolowy zostało rozegrane w Richmond z okazji Dnia Świętego Patryka 18 marca 1859 roku[3]. W 1861 roku Royal Caledonian Society of Melbourne utworzyła pierwsze rozgrywki w historii futbolu australijskiego – Caledonian Challenge Cup, które w gazecie The Argus wymienione są jako wielki mecz futbolowy[4][5].

Mecz Grand Final w rozgrywkach Victorian Football League (obecnie Australian Football League); pomiędzy Essendon Football Club i Melbourne Football Club (1946)

W Sydney pierwszym wydarzeniem sportowy, które zostało opisane jako wielkie były mecze krykieta rozegrane pomiędzy All-England Eleven i Twenty-Two of New South Wales. Relacje pochodzą z dzienników The Sydney Morning Herald[6][7] oraz z The Argus i The Maitland Mercury and Hunter River General Advertiser ze stycznia i lutego 1862 roku, które określają każde spotkanie jako Grand Cricket Match (pol. Wielki Mecz Krykieta)[8][9]. Do określenia Grand Cricket Match odnosi się również gazeta The Mercury z Hobart, która również tym tytułem określiła mecz pomiędzy All-England Eleven a Twenty-Two of Tasmania w dniu 22 lutego 1862 roku[10]. W listopadzie 1870 roku spotkanie rozgrywane w ramach sezonu krykietowego pomiędzy Melbourno i South Molbourno Clubs zapowiadane było jako wielki mecz (ang. grand match) w The Argus[11].

W 1871 roku w rozgrywkach futbolu australijskiego South Yarra Challenge Cup, dwa najlepsze zespoły sezonu zasadniczego zmierzyły się w meczu finałowy, który miał wyłonić drużynę mistrzowską. Mecz o mistrzostwo zapowiadany był jako wielki mecz (ang. grand match) w The Argus. W finale triumfowała drużyna Carlton Football Club, która pokonała Melbourne Football Club[12].

Określenie grand final po raz pierwszy w artykułach prasowych zostaje odnotowane w kwietniu 1900 roku w dzienniku The West Australian z Perth, pojawiło się w kontekście zawodów regatowych jako Grand Final Regatta[13]. Odnośnie do futbolu australijskiego termin grand final pojawił się we wrześniu 1908 roku w relacjach gazety The Argus[14][15]. Utrwalony został w pierwszych trzech dekadach XX wieku.

Grand Final w rozgrywkach sportowych

Mecz Grand Final w rozgrywkach Australian Football League; pomiędzy Geelong Football Club i Port Adelaide Football Club (2007)

Australia i Nowa Zelandia

W Australii termin jest dość powszechny i stosowany jest w różnych dyscyplinach sportowych. W futbolu australijskim termin używany jest w rozgrywkach Australian Football League oraz w ligach stanowych[16][17]. W rugby league termin stosowany jest w australijsko-nowozelandzkiej lidze National Rugby League[18]. Dodatkowo z terminem Grand Final można spotkać się w rozgrywkach piłkarskich zarówno na szczeblu krajowym (A-League, W-League, National Youth League), jak i stanowym (National Premier Leagues)[19][20]. Ponadto termin stosowany jest również m.in.: w rozgrywkach koszykarskich (National Basketball League, Women's National Basketball League) czy netballu (australijsko-nowozelandzka liga ANZ Championship)[21][22].

Europa

W Europie termin Grand Final stosowany jest m.in. w rozgrywkach rugby league – Super League[23] oraz w turnieju golfowym – Challenge Tour[24].

Przypisy

  1. ↑ a b M. Proffitt: Oxford English Dictionary 2nd. Oxford University Press, 1989.
  2. ↑ Football Carnival. Evolution of Australian game.. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-23]. (ang.).
  3. ↑ Richmond Race. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-23]. (ang.).
  4. ↑ The Argus. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-23]. (ang.).
  5. ↑ M. Kiedrowski: Skąd się wziął futbol. [dostęp 2014-03-23]. (pol.).
  6. ↑ Grand Cricket Game. All-England Eleven v. Twenty-Two of New South Wales. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-23]. (ang.).
  7. ↑ Grand Cricket Game. All-England Eleven v. Twenty-Two of New South Wales. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-23]. (ang.).
  8. ↑ Grand Cricket Game. All-England Eleven v. Twenty-Two of New South Wales. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-29]. (ang.).
  9. ↑ Grand Cricket Game. All-England Eleven v. Twenty-Two of New South Wales. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-23]. (ang.).
  10. ↑ Grand Cricket Game. All-England Eleven v. Tasmania. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-29]. (ang.).
  11. ↑ Saturday, November 19, 1870. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-29]. (ang.).
  12. ↑ Saturday's Amusements: Football. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-29]. (ang.).
  13. ↑ Yachting. Mount's Bay Sailing Club. Grand Final Regatta. Open Race.. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-29]. (ang.).
  14. ↑ Football. Semi-final. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-29]. (ang.).
  15. ↑ Football. Wednesday League. Grand final match. Trove.nla.gov.au. [dostęp 2014-03-29]. (ang.).
  16. ↑ AFL: Grand Finals. Australianfootball.com. [dostęp 2016-03-31]. (ang.).
  17. ↑ AFL: Leagues. Australianfootball.com. [dostęp 2016-03-31]. (ang.).
  18. ↑ History of Rugby League. Nrl.com. [dostęp 2016-03-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-25)]. (ang.).
  19. ↑ Our History. A-league.com.au. [dostęp 2016-03-31]. (ang.).
  20. ↑ Worldfootball.net: National Premier Leagues Finals Series: Champions. [dostęp 2016-03-31]. (ang.).
  21. ↑ NBL: history. Nbl.com.au. [dostęp 2016-03-31]. (ang.).
  22. ↑ League Format. Anz-championship.com. [dostęp 2016-03-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-31)]. (ang.).
  23. ↑ Super League Grand Final 2015. Sportinglife.com. [dostęp 2016-03-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-25)]. (ang.).
  24. ↑ Tournament history. Europeantour.com. [dostęp 2016-03-31]. (ang.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.