Halmahera

Halmahera
Ilustracja
Kontynent

Azja

Państwo

 Indonezja

Akwen

Ocean Spokojny

Archipelag

Moluki

Powierzchnia

17 780 km²

Populacja 
• liczba ludności


180 tys.

Położenie na mapie Indonezji
Mapa konturowa Indonezji, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Halmahera”
Ziemia0°36′N 127°52′E/0,600000 127,866667
Mapa wyspy

Halmahera (dawniej: Djailolo, Jailolo, Jilolo, Gilolo[1][2]) – wyspa w Indonezji, największa w archipelagu Moluki[2][3].

Leży w północnej części Moluków (prowincja Moluki Północne)[3][4]; oblewana przez Morze Moluckie (od zachodu), Morze Seram (od południa), Morze Halmahera (od południowego wschodu) oraz Ocean Spokojny (od wschodu i północy). Oddzielona cieśniną Morotai od wyspy Morotai, cieśniną Patinti od wyspy Bacan i cieśniną Jailolo od wyspy Gebe; otoczona wieloma mniejszymi wyspami.

Halmahera ma nieregularny, rozczłonkowany kształt, na który składają się cztery półwyspy[2][3]. Powierzchnia (według różnych źródeł) wynosi 17 780 km²[3][5][6] lub 18 039,6 km²[7], długość linii brzegowej 1607,2 km; linia brzegowa bardzo dobrze rozwinięta, z trzema wielkimi zatokami (Kao, Buli(inne języki) i Weda(inne języki)) i wieloma mniejszymi; powierzchnia górzysta (Gunung Gamkunoro lub Gamkonora 1635 m n.p.m.), na wybrzeżach wąskie niziny; klimat równikowy wilgotny, roczna suma opadów 2000–2500 mm; porośnięta lasem równikowym, występują także drzewa iglaste.

Populacja wyspy wynosi ok. 180 tys. mieszkańców[5], jest silnie zróżnicowana etnolingwistycznie[8][9]. Część grup etnicznych (m.in. Buli, Patani, Maba) to użytkownicy języków austronezyjskich, inne zaś (np. Galela, Tobelo, Sahu, Ternate) posługują się językami spoza tej rodziny[1][10]. Regionalna lingua franca to malajski Moluków Północnych, w użyciu jest też język indonezyjski[11]. 80% to muzułmanie, 20% chrześcijanie[5]; w latach 1999–2000 na wyspie miał miejsce krwawy konflikt między muzułmanami a chrześcijanami, który pochłonął tysiące ofiar[5]. Uprawa ryżu, kukurydzy, sagowca, kawowca, palmy kokosowej, kauczukowca; eksploatacja lasów; wydobycie złota, rud niklu i kobaltu; rybołówstwo; turystyka. Główne miasta: Tobelo, Kao(inne języki), Jailolo[12], Sofifi (nowo budowane jako stolica prowincji).

Od 1683 r. pod wpływem Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, w latach 1810–1814 należała do Brytyjczyków. W czasie II wojny światowej okupowana przez Japończyków, ważna baza japońskiego lotnictwa i floty (w zatoce Kao).

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b E.K.M. Masinambow: Halmahera. W: Frank M. LeBar (red.): Ethnic Groups of Insular Southeast Asia. T. 1: Indonesia, Andaman Islands, and Madagascar. New Haven: Human Relations Area Files Press, 1972, s. 119. ISBN 978-0-87536-403-2. OCLC 650009. (ang.).
  2. ↑ a b c Bogdan Suchodolski i inni red., Wielka encyklopedia powszechna PWN, t. 4: Frang-Im, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1964, s. 540.
  3. ↑ a b c d Halmahera, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2024-10-01] (ang.).
  4. ↑ Halmahera, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-10-01].
  5. ↑ a b c d Halmahera. [w:] Encyclopaedia Beliana [on-line]. Encyklopedický ústav Slovenskej akadémie vied. [dostęp 2023-03-18]. (słow.).
  6. ↑ Brown 2009 ↓, s. 175.
  7. ↑ Arthur Lyon Dahl, Island Directory, Nairobi: Oceans and Coastal Areas Programme Activity Centre, United Nations Environment Programme (UNEP), 1991 (UNEP Regional Seas Directories and Bibliographies 35), s. 480, OCLC 758719308 (ang.).
  8. ↑ Peter Bellwood: The archaeology of Papuan and Austronesian prehistory in the Northern Moluccas, Eastern Indonesia. W: Roger Blench, Matthew Spriggs (red.): Archaeology and Language II: Correlating archaeological and linguistic hypotheses. London–New York: Routledge, 1998, s. 128–140. DOI: 10.4324/9780203202913. ISBN 0-415-11761-5. OCLC 252876928. (ang.).
  9. ↑ Robert Blust: The Austronesian languages. Wyd. popr. Canberra: Asia-Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, The Australian National University, 2013, s. 9, seria: Asia-Pacific Linguistics 008. ISBN 978-1-922185-07-5. OCLC 851066712. (ang.).
  10. ↑ Brown 2009 ↓, s. 176–177.
  11. ↑ Paul Michael Taylor, North Moluccan Malay: Notes on a “Substandard” Dialect of Indonesian, [w:] James T. Collins (red.), Studies in Malay Dialects II, Jakarta: Badan Penyelenggara Seri NUSA, Universitas Atma Jaya, 1983 (NUSA Monograph Series 17), s. 14–27 [dostęp 2024-10-02] (ang.).
  12. ↑ Brown 2009 ↓, s. 176.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.