Hanys

Hanys – określenie rdzennego mieszkańca dawnej niemieckiej części Górnego Śląska. Hanys to autochton, natomiast nie określa się tak osób spoza Czarnego Śląska, które na Górnym Śląsku mieszkają i przyjęły śląską kulturę. Terminem tym określają Górnoślązaków również Ślązacy ze Śląska Cieszyńskiego[1].

Charakterystyka

Słowo hanys pochodzi od niemieckiego imienia Hans[2][3] jako odpowiednika polskiego imienia Jan. Słowo to miało sugerować niemieckie pochodzenie Ślązaków[2][3]. W Niemczech natomiast powstał termin Wasserpolaken, określenie pejoratywne mieszkańców Górnego Śląska[4]. W założeniu słowo hanys miało być obraźliwym określeniem, jednak zostało przyswojone przez mieszkańców Górnego Śląska[5][2][3].

Bliskimi znaczeniowo słowami do hanysa, są miejscowy i tutejszy, w znaczeniu stąd (a nie ‘zza rzeki’, czyli z Zagłębia Dąbrowskiego i reszty Polski – po śląsku z Altrajchu, w dosłownym znaczeniu: ‘stara rzesza’). Ślązacy z Czarnego Śląska stosują określenie gorol, nazywając tak mieszkańców sąsiadującego Zagłębia Dąbrowskiego i pozostałych części Polski oraz Polaków mieszkających na Górnym Śląsku. W województwie opolskim członek takiej grupy napływowej często zwany jest chadziaj lub hadziaj[6], który to termin jest pokrewny poznańskiemu chaziaja, oba z rosyjskiego хозяин (chazjain)[7].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Słownik gwarowy Śląska Cieszyńskiego. Wydanie drugie, poprawione i rozszerzone. Jadwiga Wronicz (redaktor). Ustroń: 2010, s. 125. ISBN 978-83-60551-28-8.
  2. ↑ a b c Hanys, czyli po prostu... Hans [online], Polska Times.
  3. ↑ a b c Hanys, czyli po prostu... Hans [online], dziennikpolski24.
  4. ↑ Marcin Jarząbek, Separateness and National Identity – the Case of Upper Silesia in Interwar Poland [online], CEU eTD Collection, 2009, s. 14 [dostęp 2023-09-19] (ang.).
  5. ↑ "Hanys (na Śląsku "w każdym razie do wybuchu II wojny, światowej mówiąc Hanysek, myślano - Niemiec, obecnie jest to częściej, podobnie jak pieron lub krzok - miejscowy, ogólne przezwisko polskich Ślązaków ze strony nie-Ślązaków - goroli, przybyłych ptaków lub rzadziej guńkarzy" [w:] Przegląd zachodni, tom 57, wydania 3-4 str. 14 ; Hanusek, śl. gw. forma zdr. od imienia Johannes - Jan, dzisiejsze śląskie Hanys z niem. Johann." [w:] Henryk Borek. Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska: H-ki. 1988. str. 7
  6. ↑ Helena Buchner – „Dzieci Hanyski” – recenzja i ocena [online], histmag.org [dostęp 2021-08-17].
  7. ↑ Bogusław Nowowiejski, Danuta Bieńkowska, Marek Cybulski, Elżbieta Umińska-Tytoń, Słownik dwudziestowiecznej Łodzi (konteksty historyczne, społeczne, kulturowe), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2007, ss. 346, „Białostockie Archiwum Językowe”, 8, 2008, s. 275–280, DOI: 10.15290/baj.2008.08.23, ISSN 1641-6961 [dostęp 2021-08-17] (pol.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.