Jodoform

Jodoform
Ilustracja
Próbka krystalicznego jodoformu
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
żółte, błyszczące kryształy lub jasnożółty, bardzo miałki proszek, tłustawy w dotyku, o swoistym przenikliwym zapachu, lotny z parą wodną[1]
Wzór Hilla

CHI3

Masa molowa

393,73 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

75-47-8

PubChem

6374

DrugBank

DB13813

Podobne związki
Podobne związki

chlorometan, dichlorometan, tetrachlorometan, fluoroform, chloroform, bromoform

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

D09AA13

Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Jodoform (łac. iodoformium), CHI3 – organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, jodowa pochodna metanu.

Właściwości

W temperaturze pokojowej czysty jodoform formuje żółte kryształy lub proszek o charakterystycznym, intensywnym i silnie przenikającym zapachu. Temperatura topnienia 119 °C. Pod wpływem światła i powietrza ulega stopniowemu rozkładowi. Praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie, jest rozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych (np. alkohol etylowy, dwusiarczek węgla, chloroform, etery, kwas octowy).

Otrzymywanie

Otrzymywany jest z acetonu lub alkoholu etylowego działaniem roztworu jodu w wodorotlenku sodu (NaOH) lub potasu (KOH), patrz reakcja jodoformowa.

Historia

Jodoform jest jednym z najstarszych antyseptyków. Wprowadził go do medycyny wiedeński chirurg Albert von Mosetig-Moorhof w 1880 r.

Zastosowanie w medycynie

Jodoform wykazuje działanie przeciwbakteryjne, miejscowo znieczulające, odwaniające, osuszające oraz tamujące krwawienie. Pobudza także korzystne procesy ziarninowania[5]. Zaletą kliniczną jodoformu jest brak wytwarzania oporności przez bakterie – co jest wykorzystywane w przypadkach oporności bakterii na antybiotyki[6]. Wadą związku jest przenikliwa, nieprzyjemna woń oraz toksyczność po przypadkowym zażyciu doustnym. Obecne znaczenie w lecznictwie jodoformu jest znacznie mniejsze niż dawniej, jednak jest ujęty Farmakopei Polskiej (stan na 2022 r.)[7].

Zastosowanie obejmuje wiele obszarów medycyny. Używany jest w chirurgii i dermatologii (zakażone rany, zwłaszcza z cuchnącymi wydzielinami ropnymi, antybiotykooporne choroby skóry); laryngologii, stomatologii, niekiedy w ginekologii oraz rzadziej w innych gałęziach lecznictwa. Stosowany jest także w weterynarii (głównie w chorobach kopyt). Sporządza się postaci leków recepturowych wykonywanych w aptece w zakresach stężeń 2–30% (maści, pasty, emulsje, zawiesiny, przysypki, globulki dopochwowe, pręciki docewkowe). Może być zaaplikowany w formie nieprzetworzonej (per se)[5].

Przykłady złożonych składów leków recepturowych:

PASTA JODOFORMOWA złożona[8]

Rp.

Iodoformi                              20,0
Tetracaini hydrochlorici         3,0
Thymoli                                   0,4
Pastae Zinci                 ad 100,0
M.f.pasta

GLOBULKI JODOFORMOWO-METRONIDAZOLOWE[9]

Rp.

Iodoformi                0,2
Metronidazoli          0,4
Witepsoli H15          q.s
M.f.glob.vag.   d.t.d. No 12

Dostępność w Polsce

W zależności od obszaru zastosowania jodoform jest handlowo dostępny (2022) jako:

  • Iodoformium FP XII (Farmakopea Polska) – surowiec farmaceutyczny do receptury aptecznej (Fagron[10][11]; Chema-Elektromet[12][13])
  • Jodoform USP (Farmakopea Amerykańska) – wyrób medyczny stomatologiczny (Chema-Elektromet)[14]

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h Farmakopea Polska IV, Ministerstwo Zdrowia, t. 1, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1965, s. 1393, OCLC 603050816.
  2. ↑ a b c Iodoform, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 6374 [dostęp 2025-07-09] (ang.).
  3. ↑ a b Jodoform (nr 109452) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Polski.
  4. ↑ Jodoform [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: 109452.
  5. ↑ a b Tadeusz Lesław Chruściel, Kornel Gibiński (red.), Leksykon leków, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1991, s. 414, ISBN 83-200-1500-6, OCLC 29536613.
  6. ↑ Wojciech Wilkoński, Lidia Jamróz-Wilkońska, Eliminacja infekcji endodontycznych (3), [w:] Podyplomie.pl [online], Medical Tribune Polska [dostęp 2022-07-10].
  7. ↑ Iodoformium, [w:] Farmakopea Polska, wyd. XII, t. 3, Warszawa: Dragon, 2020, s. 4434, ISBN 978-83-8172-543-9, OCLC 1228836455.
  8. ↑ Stefania Jabłońska, Tadeusz Chorzelski, Choroby skóry. Dla studentów medycyny i lekarzy, wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1994, s. 415, ISBN 978-83-200-1837-0, OCLC 37786047.
  9. ↑ Preparaty Galenowe, wyd.I 2010 r, J.Pluta, D.Hanzar-Garbacz, B.Karolewicz, M.Fast - s. 117.
  10. ↑ Rejestry Medyczne. Rejestr surowców farmaceutycznych > https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/ – Iodoformium (Fagron Polska) Pozwolenie na dopuszczenie do Obrotu bezterminowe nr 13906.
  11. ↑ Przykładowy certyfikat analityczny (CoA) dla serii surowca farmaceutycznego do receptury aptecznej; wytwórcy Fagron Polska: https://akademiafagronu.pl/wp-content/uploads/2022/05/216301.pdf seria: 216301 Termin ważności: 31.03.2025.
  12. ↑ Rejestry Medyczne. Rejestr surowców farmaceutycznych > https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/ – Iodoformium (Chema-Elektromet) Pozwolenie na dopuszczenie do Obrotu bezterminowe nr 13680.
  13. ↑ Przykładowy certyfikat analityczny (CoA) nr 233/K/2022 dla serii surowca farmaceutycznego do receptury aptecznej: Iodoformium Chema-Elektromet 30g seria: 7.04.2022 Termin ważności: 30.04.2025.
  14. ↑ JODOFORM – Chema-Elektromet [online], rzeszow.pl [dostęp 2024-04-23] (pol.).

Bibliografia

  • Jodoform. pharma-cosmetic.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-27)]., informacja na stronie wytwórcy surowca farmaceutycznego pharma-cosmetic.com.pl [strona archiwalna]
  • Leksykon Leków, Tadeusz Lesław Chruściel, Kornel Gibiński, PZWL 1991
  • Farmakologia, Podstawy farmakoterapii, Piotr Kubikowski, Wojciech Kostowski, PZWL 1979
  • Poradnik Terapeutyczny, red. Piotr Kubikowski, wyd. II – PZWL 1969 r., wyd. III – PZWL 1975 r.
  • Jodoform, Karta Charakterystyki Substancji Niebezpiecznej. pharma-cosmetic.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-28)]. pharma-cosmetic.com.pl [strona archiwalna]

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Substancja lecznicza w klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC)
D09: Opatrunki lecznicze
D09A – Opatrunki lecznicze
D09AA – Opatrunki lecznicze zawierające
środki przeciwinfekcyjne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.