Juliusz Merak

Szczęsny

major piechoty
Data i miejsce urodzenia	19 listopada 1895 Jadowniki
Data i miejsce śmierci	14 września 1920 Poznań
Przebieg służby
Lata służby	1914–1920
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Formacja	Legiony Polskie
Jednostki	6 pułk piechoty LP 25 pułk piechoty
Stanowiska	dowódca batalionu kwatermistrz
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-ukraińska wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Juliusz Karol Franciszek Stanisław Merak ps. „Szczęsny” (ur. 19 listopada 1895 w Jadownikach, zm. 14 września 1920 w Poznaniu) – żołnierz Legionów Polskich, armii austriackiej i major piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Urodził się w Jadownikach, w ówczesnym powiecie brzeskim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Michała i Mieczysławy z Kalinowskich^[1][2]. Uczył się w gimnazjum w Bochni, od 1907 r. w Mielcu, w końcu w III Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie, gdzie z odznaczeniem zdał egzamin maturalny^[3]. Następnie studiował prawo na UJ; przerwał studia z chwilą wybuchu wojny. Wznowił studia w 1917 r. i trzy lata później, zaledwie dwa miesiące przed śmiercią, uzyskał absolutorium^[4]. Działał w drużynach strzeleckich i POW. Od 16 sierpnia 1914 w Legionach Polskich. Początkowo służył w 2. pp Legionów i wziął udział w kampanii karpackiej^[3][5]. Żołnierz 7 kompanii w 6 pułku piechoty Legionów Polskich. 18 sierpnia 1917 wcielony do armii austriackiej.

Od 1 listopada 1918 w odrodzonym Wojsku Polskim^[3]. W stopniu kapitana jako dowódca III batalionu w 25 pułku piechoty walczył na froncie wojny polsko-ukraińskiej i wojny polsko-bolszewickiej^[3]. 15 lipca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. Pełnił wówczas służbę w Dowództwie 4 Armii^[6].

Szczególnie odznaczył się 2 sierpnia 1920 w bitwie o Brześć, gdzie „pełnił funkcję kwatermistrza w Gr. Operac. gen. W. Sikorskiego. Podczas wtargnięcia wojsk bolszewickich do twierdzy organizował piechotę do kontrataku, ciężko ranny zmarł w szpitalu w P-niu”^[2]. Za tę postawę został odznaczony pośmiertnie Orderem Virtuti Militari.

17 września 1920 został pochowany na cmentarzu garnizonowym w Poznaniu. Był żonaty z Eleonorą z d. Malewską^[7][8].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5139 – pośmiertnie, 1922^[9][2]
• Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 19 grudnia 1930 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[10][2]

• Ś.p. Major Merak Juliusz. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; sygn. I.482.17-1037 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-04-16].
• Sprawozdanie trzydzieste dyrekcyi c. k. Gimnazyum III. w Krakowie za rok szkolny 1912/13. Kraków: Nakładem Funduszu Naukowego, 1913.
• Marek Gałęzowski, Juliusz Merak [w:] idem, „Pilnujcie honoru sztandaru pułkowego”. Oficerowie Legionów Polskich polegli w wojnie polsko-bolszewickiej, Warszawa: IPN, 2024, s. 190-197.
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2020-03-31].
• Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.