Klimat

Klimat (z gr. κλίμα lm. κλίματα - skłonność) – wolnozmienne cechy oddziaływań w systemie klimatycznym(inne języki), obejmującym atmosferę, hydrosferę i powierzchnie lądów[1]. Ustalany jest na podstawie wieloletnich obserwacji różnorodnych składników, najczęściej pomiarów temperatury, opadów atmosferycznych i wiatru uśrednianych w skali miesiąca lub dłuższego okresu[1][2].

Klimat określany jest na podstawie wieloletnich obserwacji pogody dla danego regionu (przynajmniej 30 lat). Klimat na Ziemi kształtują trzy podstawowe procesy klimatotwórcze: obieg ciepła, obieg wody i krążenie powietrza, oraz czynniki geograficzne: układ lądów i oceanów, wysokość n.p.m. Klimat jest jednym z czynników ekologicznych ściśle powiązanych z występowaniem i życiem organizmów (zob. struktura ekosystemu).

Badaniem klimatu zajmuje się klimatologia.

Czynniki klimatotwórcze

  • Meteorologiczne
    • radiacyjne
    • układ ciśnień
    • fronty atmosferyczne
    • masy powietrza
    • prędkość wiatru
  • Niemeteorologiczne
    • szerokość geograficzna
    • rzeźba terenu
    • odległość od morza
    • prądy morskie
    • pokrycie terenu
    • antropogeniczne
    • wysokość nad poziomem morza
    • wielkość i rozmieszczenie lądów i oceanów

Skale klimatu

Podział klimatyczny Ziemi

Badanie klimatu

Globalna średnia zmiana temperatury powierzchni od 1880 roku

Współczesne

 Zobacz też: Instrumentalne pomiary temperatury i Satelitarne pomiary temperatury.

Od kilku stuleci badanie klimatu i jego rejestrowanie możliwe jest dzięki pomiarom instrumentów badających pogodę, takich jak: termometry, barometry i anemometry. Instrumenty używane do badania pogody we współczesności a także ich znany błąd, bezpośrednie otoczenie i ich ekspozycja zmieniały się na przestrzeni lat, co należy brać pod uwagę przy analizowaniu klimatu minionych stuleci[3].

Paleoklimatologia

 Główny artykuł: Paleoklimatologia.

Paleoklimatologia jest badaniem klimatu z historii Ziemi. Wykorzystuje dowody z pokrywy lodowej, pierścieni drzew, osadów, koralowców i skał w celu określenia przeszłego stanu klimatu. Pokazuje okresy stabilności i zmian, a także może wskazywać, czy obecne zmiany podążają za wzorcami, takimi jak regularne cykle[4].

Zmiany klimatu

 Zobacz też: Zmiana klimatu i Globalne ocieplenie.
Zmiany CO2, temperatury i pyłu z rdzenia lodowego Wostok w ciągu ostatnich 450 000 lat

Zmiana klimatu to zróżnicowanie globalnego lub regionalnego klimatu w czasie. Odzwierciedla zmiany w stanie atmosfery w skalach czasowych od dziesięcioleci do milionów lat. Zmiany te mogą być spowodowane procesami wewnętrznymi Ziemi, siłami zewnętrznymi (np. zmiany natężenia światła słonecznego) lub, ostatnio, działalnością człowieka[5][6].

2015 - najcieplejszy zarejestrowany globalny rok (od 1880 r.) - kolory wskazują anomalie temperatury[7]

W ostatnich latach, zwłaszcza w kontekście polityki ochrony środowiska, termin „zmiana klimatu” często odnosi się tylko do zmian we współczesnym klimacie, w tym do wzrostu średniej temperatury powierzchni określanej mianem globalnego ocieplenia. W niektórych przypadkach termin ten jest również używany z domniemaniem przyczynowości ludzkiej, jak w Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu[8].

W przeszłości Ziemia przechodziła okresowe zmiany klimatyczne, w tym cztery główne epoki lodowcowe. Składają się one z okresów lodowcowych, w których warunki są zimniejsze niż normalnie, rozdzielone okresami interglacjalnymi. Nagromadzenie śniegu i lodu w okresie lodowcowym zwiększa albedo powierzchni, odbijając więcej energii słonecznej w kosmos i utrzymując niższą temperaturę atmosfery. Zwiększenie emisji gazów cieplarnianych, m.in. poprzez aktywność wulkaniczną, może zwiększyć globalną temperaturę i spowodować okres interglacjalny. Do przyczyn epok lodowcowych zalicza się: pozycje kontynentów, zmiany orbity Ziemi, zmiany w produkcji energii słonecznej i wulkanizm[9][10][11][12].

Modele klimatyczne

 Zobacz też: Modele klimatu i Klimatologia.

Modele klimatyczne wykorzystują metody ilościowe do symulacji interakcji atmosfery[13], oceanów, powierzchni lądu i lodu. Są wykorzystywane do różnych celów; od badania dynamiki pogody i systemu klimatycznego do prognoz przyszłego klimatu.

Modele mogą wahać się od stosunkowo prostych do dość złożonych:

  • prosty model promieniowania cieplnego, który traktuje Ziemię jako pojedynczy punkt i uśrednia wychodzącą energię
  • model rozszerzony w pionie (modele radiacyjno-konwekcyjne) lub w poziomie
  • (sprzężone) globalne modele klimatyczne atmosfera-ocean-lód morski, które dyskretyzują i rozwiązują pełne równania dotyczące transferu masy i energii oraz wymiany promieniowania[14][15].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b Climate - Glossary of Meteorology [online], glossary.ametsoc.org [dostęp 2020-10-08].
  2. ↑ Intergovernmental Panel on Climate Change: Appendix I: Glossary.
  3. ↑ The Modern Temperature Trend [online], web.archive.org, 26 czerwca 2017 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2017-06-26].
  4. ↑ Paleoclimatology Data | National Centers for Environmental Information (NCEI) formerly known as National Climatic Data Center (NCDC) [online], web.archive.org, 30 czerwca 2019 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-30].
  5. ↑ Climate Change (glossary definition) [online], web.archive.org, 18 stycznia 2010 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2010-01-18].
  6. ↑ Justin Gillis, Short Answers to Hard Questions About Climate Change, „The New York Times”, 28 listopada 2015, ISSN 0362-4331 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2015-12-01] (ang.).
  7. ↑ NASA, NOAA Analyses Reveal Record-Shattering Global Temperatures [online], web.archive.org, 3 marca 2016 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-03].
  8. ↑ Climate Change 2001: The Scientific Basis [online], web.archive.org, 26 stycznia 2017 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-26].
  9. ↑ When have Ice Ages occurred? [online], web.archive.org, 8 lutego 2001 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2001-02-08].
  10. ↑ What are Ice Ages? [online], web.archive.org, 13 kwietnia 2001 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2001-04-13].
  11. ↑ Why do glaciations occur? [online], web.archive.org, 16 kwietnia 2001 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2001-04-16].
  12. ↑ Why are there Ice Ages [online], web.archive.org, 4 lutego 2001 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2001-02-04].
  13. ↑ Wayback Machine [online], web.archive.org, 10 czerwca 2008 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2008-06-10].
  14. ↑ ClimatePrediction.Net gateway [online], web.archive.org, 4 lutego 2009 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2009-02-04].
  15. ↑ Global Climate Models | climateprediction.net [online], web.archive.org, 8 sierpnia 2017 [dostęp 2019-07-06] [zarchiwizowane z adresu 2017-08-08].

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.