Langur

Langur
Presbytis
von Eschscholtz, 1821[1]
Ilustracja
Langur posiwiały (P. thomasi)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

naczelne

Podrząd

wyższe naczelne

Infrarząd

małpokształtne

Parworząd

małpy wąskonose

Nadrodzina

koczkodanowce

Rodzina

koczkodanowate

Podrodzina

gerezy

Plemię

Presbytini

Rodzaj

langur

Typ nomenklatoryczny

Presbytis mitrata von Eschscholtz, 1821

Synonimy
Gatunki

21 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Langur[4] (Presbytis) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny gerez (Colobinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowo-wschodniej Azji[5][6][7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 25,7–61 cm, długość ogona 56–89 cm; masa ciała 4,3–9 kg[6][8].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1821 roku niemiecki lekarz, botanik i zoolog Johann Friedrich von Eschscholtz w rozdziale zatytułowanym Opis nowego rodzaju małp Presbytis mitrata, opublikowanym w publikacji pod redakcją rosyjskiego podróżnika i odkrywcy Otto von Kotzebue’a o tytule Rejs odkrywczy na Morze Południowe i do Cieśniny Beringa w celu zbadania północno-wschodniego przejścia podjęty w latach 1815, 1816, 1817 i 1818 na koszt Jego Wysokości Cesarskiego Kanclerza hrabiego Rumanzoffa na statku Rurick pod dowództwem porucznika cesarskiej rosyjskiej marynarki Otto von Kotzebue[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) langur czepcowy (P. mitrata).

Etymologia

  • Presbytis: gr. πρεσβυτις presbutis ‘staruszka’, od πρεσβυτης presbutēs ‘starzec’; być może również od greckiego słowa πρεσβυτερος presbuteros ‘senior, ksiądz’[9].
  • Lophopithecus: gr. λοφος lophos ‘grzebień’; πιθηκος pithēkos ‘małpa’[10]. Gatunek typowy: Trouessart wymienił kilkanaście gatunków – Semnopithecus chrysomelas S. Müller, 1838, Semnopithecus femoralis W.C.L. Martin, 1838, Semnopithecus neglectus Schlegel, 1876 (= Semnopithecus femoralis W.C.L. Martin, 1838), Semnopithecus frontatus S. Müller, 1838, Simia melalophos Raffles, 1821, Semnopithecus ferrugineus Schlegel, 1876 (= Simia melalophos Raffles, 1821), Presbytis nobilis J.E. Gray, 1842 (= Simia melalophos Raffles, 1821), Presbytis mitrata von Eschscholtz, 1821, Semnopithecus rubicundus S. Müller, 1838, Semnopithecus Obscurus Reid, 1837, Semnopithecus pileatus E. Blyth, 1843, Cercopithecus albo-cinereus A.G. Desmarest, 1822 (= Semnopithecus hypoleucos E. Blyth, 1841) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Simia melalophos Raffles, 1821[3].
  • Corypithecus: gr. κορυς korus, κορυθος koruthos ‘kask, hełm’; πιθηκος pithēkos ‘małpa’[11]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Semnopithecus frontatus S. Müller, 1838.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki[12][8][5]:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[4] Podgatunki[6][5][8] Rozmieszczenie geograficzne[6][5][8] Podstawowe wymiary[6][8][a] Status
IUCN[13]
Presbytis thomasi (R. Collett, 1893) langur posiwiały gatunek monotypowy endemit Indonezji: północna Sumatra (prowincja Aceh), głównie na północ od rzek Wampu i Alas; zakres wysokości: 1500–3400 m n.p.m. DC: około 55 cm
DO: 69–76 cm
MC: 7–8 kg 		 VU 
Presbytis frontata (S. Müller, 1838) langur białoczelny gatunek monotypowy środkowe i wschodnie Borneo: nierównomiernie od środkowego Sarawaku (Malezja) do większości wschodnich i kilku obszarów w zachodnim Kalimantanie (Indonezja); zakres wysokości: do 1000 m n.p.m. DC: 47–54 cm
DO: 63–74 cm
MC: około 5,7 kg 		 VU 
Presbytis chrysomelas (S. Müller, 1838) langur sarawaski 2 podgatunki północne i zachodnie Borneo: Sabah (Melatap) i Sarawak (Malezja) na południe do rzeki Kapuas w zachodnim Kalimantanie (Indonezja) DC: 43–61 cm
DO: 61–84 cm
MC: 5,9–8,2 kg 		 CR 
Presbytis hosei (O. Thomas, 1889) langur szary gatunek monotypowy północno-zachodnie Borneo: północno-wschodnie Brunei, Malezja (zachodni Sabah, na południe od góry Kinabalu, i północny Sarawak) oraz Indonezja (północny Kalimantan) DC: 48–56 cm
DO: 65–84 cm
MC: 5,5–7 kg 		 VU 
Presbytis canicrus (G.S. Miller, 1934) langur kalimantański gatunek monotypowy endemit Indonezji: Borneo (Borneo Wschodnie, na południe od rzek Kayan i Sembakung, na południe od rzeki Mahakam, zachodnia granica zasięgu niejasna DC: 48–56 cm
DO: 65–84 cm
MC: 5,5–7 kg 		 EN 
Presbytis sabana (O. Thomas, 1893) langur siwoczuby gatunek monotypowy endemit Malezji: północne Borneo w większości Sabah, aż na południowy zachód do Kalabakanu; niepotwierdzony w Borneo Północnym (Indonezja) DC: 48–56 cm
DO: 65–84 cm
MC: 5,5–7 kg 		 EN 
Presbytis robinsoni O. Thomas, 1910 langur tajski gatunek monotypowy południowa Mjanma, południowa Tajlandia (od 13°50′ szerokości geograficznej północnej w prowincji Phetchaburi), północna część półwyspowej Malezji (na południe do Bukit Larut w Perak) DC: 43–61 cm
DO: 61–84 cm
MC: 5,9–8,2 kg 		 NT 
Presbytis femoralis (W.C.L. Martin, 1838) langur przepasany gatunek monotypowy południowa część półwyspowej Malezji (skrajnie południowy Pahang i Johor) oraz Singapur DC: 43–61 cm
DO: 61–84 cm
MC: 5,9–8,2 kg 		 CR 
Presbytis percura Lyon, 1908 langur reliktowy gatunek monotypowy endemit Indonezji: środkowo-wschodnia Sumatra, w małym obszarze pomi.ędzy rzekami Rokan i Siak DC: 43–61 cm
DO: 61–84 cm
MC: 61–84 kg 		 CR 
Presbytis natunae (O. Thomas & Hartert, 1894) langur natuański gatunek monotypowy endemit Indonezji: Wyspy Natuna (Bufuran) na północny zachód od wybrzeży Borneo DC: 43–61 cm
DO: 61–84 cm
MC: 5,9–8,2 kg 		 VU 
Presbytis potenziani (Bonaparte, 1856) langur mentawajski gatunek monotypowy endemit Indonezji: Wyspy Mentawai (Sipora, Północna Pagai i Pagai oraz wysepka Sinakak) DC: około 50 cm
DO: około 58 cm
MC: 6,4–6,5 kg 		 CR 
Presbytis siberu (Chasen & Kloss, 1928) langur ciemnobrzuchy gatunek monotypowy endemit Indonezji: Wyspy Mentawai (Siberut) DC: 48–50 cm
DO: 58–64 cm
MC: 6,4–6,5 kg 		 EN 
Presbytis comata (A.G. Desmarest, 1822) langur szpakowaty 2 podgatunki endemit Indonezji: zachodnia Jawa od Ujung Kulon do góry Lawu; wschodnie granice zasięgu nieznane; zakres wysokości: do 2500 m n.p.m. DC: 43–60 cm
DO: 56–72 cm
MC: 6,4–8 kg 		 VU 
Presbytis fredericae (Sody, 1930) gatunek monotypowy endemit Indonezji: środkowa Jawa, wokół zboczy i wulkanów Gunung Slamet, Gunung Cupu i Diyeng; zachodnia granice zasięgu nieznane DC: 43–60 cm
DO: 56–72 cm
MC: 6,4–8 kg 		 VU 
Presbytis mitrata von Eschscholtz, 1821 langur czepcowy gatunek monotypowy endemit Indonezji: południowo-wschodnia Sumatra na wschód od gór Barisan, od rzeki Hari na południowy zachód do górnego biegu rzeki Musi, na południe do prowincji Lampung DC: 42–57 cm
DO: 62–82 cm
MC: 5,8–5,9 kg 		 VU 
Presbytis melalophos (Raffles, 1821) langur czarnoczuby gatunek monotypowy endemit Indonezji: zachodnia Sumatra, od górnego biegu rzeki Rokan (Tanangtalu) na południe do górnego biegu rzeki Hari i dalej wzdłuż gór Barisan DC: 26–40 cm
DO: 67–86 cm
MC: 5,2–9 kg 		 EN 
Presbytis siamensis (S. Müller & Schlegel, 1841) langur białoudy 4 podgatunki skrajnie południowa Tajlandia, większość półwyspowej części Malezji, Indonezja (środkowo-wschodnia Sumatra, Archipelag Riau (Kundur, Bintan, być może Batam i Galang) DC: 34–39 cm
DO: 67–89 cm
MC: 4,3–8,2 kg 		 NT 
Presbytis sumatrana (S. Müller & Schlegel, 1841) langur sumatrzański gatunek monotypowy endemit Indonezji: zachodnia i północno-środkowa Sumatra, Wyspy Batu (Pini) DC: 33–39 cm
DO: 64–84 cm
MC: 4,9–8,5 kg 		 EN 
Presbytis bicolor Aimi & Bakar, 1992 langur dwubarwny gatunek monotypowy endemit Indonezji: wschodnio-środkowa Sumatra (od rzeki Inderagiri na południe do rzeki Hari, głównie na wyżynach DC: 33–38 cm
DO: 64–84 cm
MC: 4,9–8,5 kg 		 DD 
Presbytis rubicunda (S. Müller, 1838) langur kasztanowy 5 podgatunków północno-wschodnie Borneo: Sabah i Sarawak (Malezja), Kalimantan i Wyspy Karimata u zachodniego brzegu Borneo (Indonezja); być może Brunei; zakres wysokości: do 2000 m n.p.m. DC: 44–58 cm
DO: 63–80 cm
MC: 5,5–7 kg 		 VU 

Kategorie IUCN:  NT  – gatunek bliski zagrożenia,  VU  – gatunek narażony,  EN  – gatunek zagrożony,  CR  – gatunek krytycznie zagrożony,  DD  – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.

Opisano również wymarły gatunek z miocenu dzisiejszych Indii[14]:

Uwagi

  1. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. ↑ a b J.F. von Eschscholtz: Beschreibung einer neuen Affengattung Presbytis mitrata. W: O. von Kotzebue: Entdeckungs-Reise in die Süd-See und nach der Berings-Strasse zur Erforschung einer nordöstlichen Durchfahrt unternommen in den Jahren 1815, 1816, 1817, und 1818, auf Kosten Sr. Erlaucht des Herrn Reichs-Kanzlers Grafen Rumanzoff auf dem Schiffe Rurick unter dem Befehle des Lieutenants der Russisch-Kaiserlichen Marine Otto von Kotzebue. Weimar: Verlegt von den Gebrüdern Hoffmann, 1821, s. 196. (niem.).
  2. ↑ É.L. Trouessart. Catalogue des mammifères vivants et fossiles. „Revue et Magasin de Zoologie pure et Appliquée”. 3e série. 6, s. 118, 1879. (fr.). 
  3. ↑ a b É.L. Trouessart. Revision synoptique du Genre Semnopitheque (Semnopithecus) et description de quelques espèces rares ou peu connues. „Revue et Magasin de Zoologie pure et Appliquée”. 3e Série. 7, s. 53, 1879. (fr.). 
  4. ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 50–51. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  5. ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 248–252. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  6. ↑ a b c d e D. Zinner, G.H. Fickenscher, Ch. Roos, M.V. Anandam, E.L. Bennett, T.R.B. Davenport, N.J. Davies, K.M. Detwiler, A. Engelhardt, A.A. Eudey, E.L. Gadsby, C.P. Groves, A. Healy, K.P. Karanth, S. Molur, T. Nadler, M.C. Richardson, E.P. Riley, A.B. Rylands, L.K. Sheeran, N. Ting, J. Wallis, S.S. Waters & D.J. Whittaker: Family Cercopithecidae (Old World Monkeys). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 715–723. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.).
  7. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Presbytis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-08].
  8. ↑ a b c d e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 162–165. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  9. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 562.
  10. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 383.
  11. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 201.
  12. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.4) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
  13. ↑ Taxonomy Presbytis - Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-08]. (ang.).
  14. ↑ R. Lydekker. Notices of Siwalik Mammals. „Records of the Geological Survey of India”. 11, s. 70, 1878. (ang.). 

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.