Lenik

Lenik
Zodarion
Walckenaer, 1826
Ilustracja
Samiec lenika włoskiego
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

pajęczaki

Rząd

pająki

Podrząd

Opisthothelae

Infrarząd

pająki wyższe

Rodzina

lenikowate

Podrodzina

Zodariinae(inne języki)

Rodzaj

lenik

Typ nomenklatoryczny

Enyo nitida Audouin, 1826

Synonimy
  • Argus Walckenaer, 1841
  • Enyo Savigny et Audouin, 1825
  • Metargus Cambridge, 1902
  • Zodarium Bonnet, 1959
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Lenik[1] (Zodarion) – rodzaj pająków z rodziny lenikowatych i podrodziny Zodariinae(inne języki). Obejmuje 176 opisanych gatunków. Zamieszkują Europę, Afrykę Północną i palearktyczną Azję, a jako zawleczone także Amerykę Północną i Hawaje. Polują na mrówki.

Morfologia

Pająki osiągające od około 2 do około 7 mm długości ciała. W ubarwieniu ich dominują kolory od bladożółtego przez żółtopomarańczowy po ciemnobrązowy i niebieskawobrązowy[2].

Karapaks jest słabiej niż u Acanthinozodium zwężony i ma ośmioro oczu w dwóch szeregach. Oczy przednio-środkowe są duże, ciemne, okrągłe i leżą nieco bardziej z przodu niż oczy przednio-boczne, w odległości od tych ostatnich mniejszej niż promień. Oczy tylno-środkowe są owalne, jasne, niewielkie i położone znacznie bardziej z przodu niż tylno-boczne, rozstawione na dystans wynoszący od dwóch do trzech ich średnic. Oczy par środkowych rozstawione są na planie prawie kwadratowym. Wysokość silnie sklepionego nadustka wynosi półtorakrotność średnicy oka przednio-środkowej pary. Szczękoczułki są pośrodkowo zrośnięte w części tylnej. Nie występuje chilum, a trójkąt międzyszczękoczułkowy jest duży. Pazur jadowy jest krótszy niż szerokość jego podstawy. Silnie zbieżne szczęki są w przybliżeniu prostokątne. Sternum ma kształt trójkąta o długości 1,2 raza większej niż szerokość i zaokrąglonych bokach[2].

Odnóża są smukłe, o zredukowanej liczbie kolców i gęstym owłosieniu. Narząd udowy zwykle ma od dwóch do sześciu włosków z zadziorami. Na goleniach trichobotria tworzą dwa szeregi, zaś na nadstopiach i stopach jeden. Stopy mają dwa pazurki górne z około sześcioma ząbkami i jeden pazurek dolny. Nogogłaszczki samicy mają drobno grzebykowany pazurek zakrzywiony dowewnętrznie pod kątem nie większym niż prosty[2].

Owalna opistosoma (odwłok) ma szeroką przetchlinkę. System tchawkowy uwsteczniony jest do dwóch pni sięgających prosomy. U samic występuje sześć kądziołków przędnych. Kądziołki przednie są duże, stożkowate i zbudowane z dwóch członów, kądziołki środkowe bardzo drobne i jednoczłonowe, a kądziołki tylne niewielkie i dwuczłonowe. Samce mają tylko jedną parę kądziołków. Stożeczek ma postać szerokiego pola porośniętego włosami[2].

Ekologia i występowanie

Przedstawiciele rodzaju wyspecjalizowani są w polowaniu na mrówki (myrmekofagia). Aktywni są głównie nocą. Dzień spędzają w oprzędzie pokrytym grudkami podłoża, fragmentami ściółki lub małymi patyczkami, często przymocowanym do spodu kamienia lub innego twardego elementu[2].

Rodzaj pierwotnie palearktyczny, rozmieszczony od Wysp Kanaryjskich i Azorów przez Europę, Afrykę Północną, Azję Zachodnią i Środkową oraz Iran po Indie i Chiny. Ponadto zawleczony do Kanady, kontynentalnych Stanów Zjednoczonych i na Hawaje. Największą różnorodność gatunkową osiąga w rejonie śródziemnomorskim[2][3]. W Polsce reprezentowany jest tylko przez dwa gatunki, lenika germańskiego i Zodarion rubidum(inne języki)[4].

Taksonomia i ewolucja

Zodarion rubidum
Młodociany osobnik Zodarion styliferum
Zodarion fuscum
Lenik włoski
Zodarion pusio z ofiarą
Samiec Zodarion elegans
Zodarion gallicum

Rodzaj ten wprowadzili jako pierwsi w 1825 roku Marie J.C. Savigny i Jean Victoire Audouin pod nazwą Enyo. Okazała się ona jednak młodszym homonimem[2], w związku z czym za ważną uznaje się nazwę Zodarion wprowadzoną w 1826 roku przez Charlesa Athanase’a Walckenaera[2][3].

Według wyników analiz filogenomicznych Davida Ortiza i innych z 2025 roku omawiany rodzaj zajmuje pozycję siostrzaną dla Acanthinozodium, tworząc z nim klad siostrzany dla kladu tworzonego przez Zodariellum i Parazodarion. Linie ewolucyjne Zodarion i Acanthinozodium rozejść się miały w oligocenie[5].

Do rodzaju należy 176 opisanych gatunków[3]:

Przypisy

  1. ↑ Heiko Bellmann, Pająki i inne pajęczaki, Wydanie zaktualizowane, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2021, s. 240, ISBN 978-83-7763-486-8, OCLC 1273295378.
  2. ↑ a b c d e f g h Rudy Jocqué. A generic revision of the spider family Zodariidae (Araneae). „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 201, s. 1-160, 1991. American Museum of Natural History. ISSN 0003-0090. 
  3. ↑ a b c Gen. Zodarion Walckenaer, 1826. [w:] World Spider Catalogue [on-line]. World Spider Catalog Association, 2025. [dostęp 2025-11-20].
  4. ↑ Robert Rozwałka, Marzena Stańska: Check-list of spiders (Araneae) of Poland. [dostęp 2024-09-09].
  5. ↑ a b David Ortiz, Stano Pekár, Arnaud Henrard, Rudy Jocqué, Mark S. Harvey, Charles Haddad, Bert Van Bocxlaer. Phylogenomics unveils Afrotropical origin, trans-oceanic global diversification and climatic niche conservatism in the sedentary Zodariidae ant spiders. „Systematic Entomology”. 50 (4), s. 988-1004, 2025. DOI: 10.1111/syen.12694. 

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.