Linzer Torte

Linzer Torte
deser
Ilustracja
Linzer Torte w Monachium
Rodzaj

tarta

Kuchnia

austriacka

Data i miejsce powstania

XVII wiek
Austria

Obróbka żywności

pieczenie

Składniki

owoce, mąka, masło, jaja, orzechy, cukier, przyprawy korzenne

Multimedia w Wikimedia Commons

Linzer Torte – odmiana tarty[1][2] charakterystycznej dla kuchni austriackiej.

Nazwa ciasta wiąże się z miastem Linz, jednak nie jest znana etymologia tej nazwy ani autor przepisu, znanego co najmniej od 1696[1]. Niemieckie słowo Torte odpowiada znaczeniem mniej więcej polskiemu „tort”, jednak Linzer Torte jest nietypowym Torte i bliżej jest mu do tarty[3].

Linzer Torte wywodzi się z rozmaitych ciast migdałowych popularnych w epoce baroku[4]. Najstarsza[4] zachowana receptura zatytułowana „Linzer Turdten zu machen” pochodzi z 1653 (została odnaleziona w rękopisie z opactwa Admont w Styrii)[5]. Był to w zasadzie przepis na placek z duszonymi owocami[4]. Pierwszy przepis w formie drukowanej ukazał się w 1718 roku w Neues Saltzburgisches Koch-Buch (dosł. „Nowa książka kucharska z Salzburga”) autorstwa Conrada Haggera(inne języki)[4]. Do XIX wieku Linzer Torte był symbolem statusu społecznego – do przygotowania spodu używano mąki najlepszej jakości, masła, migdałów, cennego wówczas cukru trzcinowego, skórki otartej z cytryny oraz przypraw korzennych takich jak cynamon, goździki, gałka muszkatołowa i kardamon[4]. Początkowo nadzienie wykonywano z owoców takich jak np. pożądane wówczas pigwy i brzoskwinie[4]. Z czasem, wraz ze zwiększeniem ilości dodawanych przypraw korzennych, zaczęto używać kwaśniejszych, czerwonych owoców takich jak czerwone porzeczki, wiśnie i maliny[4]. Charakterystyczna kratka z ciasta na wierzchu pojawiała się już w najwcześniejszych przepisach, czasem jednak zastępował ją kolorowy lukier i owoce kandyzowane – bogate dekoracje, zwł. z motywem spirali, odzwierciedlały estetykę ówczesnej epoki (baroku)[4]. Według niektórych wczesnych przepisów było to też ciasto wielowarstwowe[4].

Współcześnie spód jest przygotowywany z ciasta kruchego – ugniatanego lub na bazie ubitych jaj[4]. Kruche ciasto przygotowuje się z mąki, masła (lub margaryny), jajek i cukru[6], z dodatkiem orzechów, soku lub skórki z cytryny, cynamonu i goździków[1][4]. Migdały często zastępuje się orzechami laskowymi, rzadziej włoskimi, przez co ciasto ma ciemniejszą barwę[4]. Nadzienie to kwaskowata konfitura lub dżem – standardowo dżem z czerwonej porzeczki[4], ale można go zastąpić malinowym lub morelowym[1]. Wierzch ciasta przyozdabia się charakterystyczną kratką z pasków kruchego ciasta (przygotowanego w ten sam sposób, jak spód)[1].

Linzer Torte był najpopularniejszym ciastem w Wiedniu do momentu pojawienia się Tortu Sachera[4]. Tartę tę zasadniczo przygotowuje się kilka dni przed podaniem[4] ale chętnie spożywana jest też na ciepło. Jadana jest szczególnie chętnie w okresie Bożego Narodzenia (na ciepło), z dodatkiem bitej śmietany lub z cukrem pudrem[1]. Jest tradycyjną potrawą bożonarodzeniową w Badenii-Wirtembergii[4].

Do Stanów Zjednoczonych przepis implementował Franz Hölzlhuber(inne języki)[4][7], austriacki kompozytor, około 1855[4] lub 1858[8]. Było to ulubione ciasto filozofa, Paula Watzlawicka[9].

Galeria

  • Linzer Torte na wystawie w cukierni
    Linzer Torte na wystawie w cukierni
  • Widok ogólny
    Widok ogólny
  • Porcja ciasta
    Porcja ciasta

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f Linzer Torte. Traditional Cake From Linz, [w:] TasteAtlas [online], AtlasMedia Ltd. (EU) [dostęp 2025-05-14]. Uwaga: patrz tamże: Overview, Recipe oraz Recipe variations.
  2. ↑ Linzer Torte: austriacka tarta orzechowa z marmoladą z Linzu. Beszamel.pl / Grupa ZPR Media, 2021-03-29. [dostęp 2025-05-03].
  3. ↑ „torte”. W: The Oxford Companion to Sugar and Sweets. Darra Goldstein (red.). Oxford University Press, 2015, s. 739. ISBN 978-0-19-931361-7. OCLC 905969818.
  4. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r „Linzer Torte”. W: The Oxford Companion to Sugar and Sweets. Darra Goldstein (red.). Oxford University Press, 2015, s. 405–406. ISBN 978-0-19-931361-7. OCLC 905969818.
  5. ↑ Oberösterreichisches Landesmuseum, Linzer Torte [online], web.archive.org, 13 marca 2018 [dostęp 2025-05-03] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-13].
  6. ↑ Hemraj Narhar Patil, Rajeshree S. Pol, Nutritive Content of Standardized Bakery and Confectionery Products, „Journal of Scientific Computing”, s. 12, ISSN 1524-2560.
  7. ↑ Wisconsin Historical Images, Franz Holzlhuber's Watercolors Collection [online], web.archive.org, 29 grudnia 2007 [dostęp 2025-05-03] [zarchiwizowane z adresu 2007-12-29].
  8. ↑ Milena Secká, Martin Šámal, Franz Hölzlhuber (1826–1898) Ein Transatlantischer Freund von Vojta Náprstek, „Annals of the Náprstek Museum” (35/2), 2014, s. 22.
  9. ↑ Wendel A. Ray, In homage to Paul Watzlawick, „Family process”, 46 (3), 2007, s. 415.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.