Lirogony

Lirogony
Menuridae
Lesson, 1828[1]
Ilustracja
Lirogon wspaniały (M. novaehollandiae)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

lirogony

Typ nomenklatoryczny

Rodziny: Menura Latham, 1801
Rodzaju: Menura novaehollandiae Latham, 1801

Rodzaje

Menura Latham, 1801[14]
2 gatunki – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Lirogony[15] (Menuridae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes).

Występowanie

Rodzaj obejmuje gatunki występujące wyłącznie w Australii; lirogon skromny występuje wyłącznie w lasach deszczowych południowego Queenslandu, natomiast lirogon wspaniały występuje głównie w wilgotnych lasach Wiktorii, Nowej Południowej Walii, a także Tasmanii (gdzie został introdukowany w latach 30. XX wieku[16])[17][18].

Charakterystyka

Długość ciała 76–103 cm, masa ciała 890–1100 g[19]; lirogon skromny jest nieco mniejszy.

Lirogony potrafią naśladować indywidualne odgłosy innych ptaków, ludzkie dźwięki, a także dźwięki mechaniczne każdego rodzaju, eksplozje i dźwięki instrumentów muzycznych. Zdolność tych ptaków do naśladownictwa (ptaki mimetyczne) jest praktycznie nieograniczona – od dźwięku gwizdu po dźwięk piły ręcznej czy łańcuchowej, a także odgłos silnika samochodu, syreny alarmowej, wystrzałów strzelby, odgłosów migawki aparatu, szczekania psów, płaczących dzieci itd.

Systematyka

Etymologia

  • Menura (Maenura, Melanura): gr. μηνη mene „księżyc”; ουρα oura „ogon”[20].
  • Parkinsonius (Parkinsonia): James Parkinson (1739–1813), angielski agent ziemski, który wygrał Leverian Museum lub Holophusicon na loterii w 1788 roku[21]. Typ nomenklatoryczny: Parkinsonius mirabilis Bechstein, 1811 (= Menura novaehollandiae Latham, 1801).
  • Megapodius: gr. μεγας megas, μεγαλη megalē „duży”; ποδιον podion „stópka”, od zdrobnienia πους pous, ποδος podos „stopa”[22]. Typ nomenklatoryczny: Menura superba Davies, 1802 (= Menura novaehollandiae Latham, 1801).
  • Lyriferi: łac. lyra „lira”, od gr. λυρα lura „lira”; -fera „noszący”, od ferre „nosić”[23]. Typ nomenklatoryczny: Lyriferi menura Riocour, 1829 (= Menura novaehollandiae Latham, 1801).
  • Harriwhitea: Henry („Harry”) Luke White (1860–1927), australijski filatelista, pasterz, owolog, kolekcjoner[24]. Typ nomenklatoryczny: Menura alberti Bonaparte, 1850.

Podział systematyczny

Do rodziny należy jeden rodzaj z dwoma gatunkami[15]:

Uwagi

  1. ↑ a b c Niepoprawna późniejsza pisownia Menura Latham, 1801.
  2. ↑ Nie Megapodius Gaimard, 1823.
  3. ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Parkinsonius Bechstein, 1811.

Przypisy

  1. ↑ R.-P. Lesson: Manuel d’ornithologie, ou description des genres et des principales espèces d’oiseaux. T. 1. Paris: Roret, 1828, s. 258. (fr.).
  2. ↑ G.R. Gray: The genera of birds. Comprising their generic characters, a notice of the habits of each genus, and an extensive list of species referred to their several genera. Cz. 1. London: Longman, Brown, Green, and Longmans, 1844–1849, s. 153. (ang.).
  3. ↑ J. Cabanis. Ornithologische Notizen. „Archiv für Naturgeschichte”. 13 (1), s. 337, 1847. (niem.). 
  4. ↑ Ch.-L. Bonaparte: Conspectus generum avium. T. 1. Lugduni Batavorum: Apud E.J. Brill, 1850, s. 215. (łac.).
  5. ↑ L.H. Stejneger: Order XVIII. Passeres. W: J.S. Kinglsy (red): The standard natural history. Cz. 4: Birds. Boston: S.E. Cassino and company, 1885, s. 460. (ang.).
  6. ↑ C. Bertuch. Nachricht von einigen neuen zoologischen Entdeckungen. „Magazin für das Neueste aus der Physik und Naturgeschichte”. 4 (5), s. 689, 1802. (niem.). 
  7. ↑ J.M. Bechstein: Johann Lathams allgemeine Uebersicht der Vögel. T. 4. Cz. 1. Nürnberg: In der kaiserlich privilegirten Kunst- und Buchandlung A.C. Weigels und Schneiders, 1811, s. 134. (niem.).
  8. ↑ J.G. Wagler: Systema Avium. Cz. 1. Sttutgartiae et Tubingae: mtibus J.G. Gottae, 1827, s. 207. (łac.).
  9. ↑ A.N.F. Riocour: atalogue des oiseaux composant le cabinet de M. le comte de Riocour: a Aulnois, département de la Meurthe. Nancy: Imprimerie de Barbier, 1829, s. 29. (fr.).
  10. ↑ H.R. Schinz: Naturgeschichte und Abbildungen der Vögel-Gattungen. Nach den neuesten Systemen zum gemeinnützigen Gebrauche entworfen, und mit Berücksichtigung für den Unterricht der Jugend. Zürich: In Brodtmanns lithographischer Kunstanstalt, 1830, s. 72, seria: Des Thierreichs 2. Theil. (niem.).
  11. ↑ A.C.E. Baldamus. Ueber das Nest und die Eier der Melanura Alberti, von John Gould. „Naumannia: Archiv für die Ornithologie Vorzugsweise Europa’s: Organ der Deutsche Ornithologen-Gesellschaft”. 6, s. 88, 1856. (niem.). 
  12. ↑ G.R. Gray: Hand-list of genera and species of birds, distinguishing those contained in the British Museum. Cz. 1. London: printed by order of the Trustees, 1869, s. 185. (ang.).
  13. ↑ G.M. Mathews. New generic names for Australian birds. „Austral Avian Record”. 1 (5), s. 109, 1912. (ang.). 
  14. ↑ J. Latham: Supplementum Indicis ornithologici, sive systematis ornithologiae. Londini: Prostat apud G. Leigh, J. et S. Sotheby, York-Street, Covent-Garden, 1801, s. lxi. (łac.).
  15. ↑ a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Menuridae Lesson, 1828 – lirogony – Lyrebirds (wersja: 2019-04-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2023-05-22].
  16. ↑ Menura (Menura) novaehollandiae Latham, 1801. [w:] Atlas of Living Australia [on-line]. [dostęp 2025-03-30]. (ang.).
  17. ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Lyrebirds, scrubbirds, bowerbirds, Australasian wrens. IOC World Bird List (v13.1). [dostęp 2023-05-22]. (ang.).
  18. ↑ Lyrebirds (Menuridae). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2020-11-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-16)]. (ang.).
  19. ↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Lyrebirds (Menuridae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.menuri1.01. [dostęp 2025-03-30]. (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  20. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Menura [dostęp 2023-05-22].
  21. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Parkinsonius [dostęp 2023-05-22].
  22. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Megapodius [dostęp 2023-05-22].
  23. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Lyriferi [dostęp 2023-05-22].
  24. ↑ The Key to Scientific Names ↓, Harriwhitea [dostęp 2023-05-22].

Bibliografia

  • The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

Linki zewnętrzne

Rodziny ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes)
barglikowce
(Acanthisitti)
tyrankowce
(Tyranni)
śpiewające
(Oscines)

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.