List 15
List 15 – list otwarty w sprawie sytuacji Polaków w ZSRR, skierowany w roku 1974 do rządu PRL zaadresowany do wicepremiera Józefa Tejchmy.
List został napisany przez Zbigniewa Herberta i Zygmunta Mycielskiego[1]. W zbieranie podpisów zaangażował się m.in. Adam Michnik[2]. List podpisali (kolejność alfabetyczna)[3]:
- Jacek Bocheński
- Kazimierz Brandys
- Zbigniew Herbert
- Andrzej Kijowski
- Tadeusz Konwicki
- Edward Lipiński
- Zofia Małynicz
- Jan Nepomucen Miller
- Zygmunt Mycielski
- Tadeusz Nowakowski
- Antoni Słonimski
- Andrzej Szczypiorski
- Wiktor Woroszylski
- Jan Zieja
- Włodzimierz Zonn
Zawierał m.in. słowa
Apelujemy przeto do rządu PRL o uzyskanie dla Polaków w ZSRR praw, z jakich korzystają nasi rodacy zamieszkali w innych krajach. Jest sprawą pilną i naszym zdaniem konieczną rozszerzenie kontaktów między krajem a Polonią radziecką, ułatwienie wyjazdów zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych, bardziej niż dotychczas swobodne uczestniczenie w zjazdach, zlotach, festiwalach i koloniach dla dzieci. Pragniemy, aby nasi rodacy ze Związku Radzieckiego mieli możliwość nieskrępowanego wypowiadania się na temat swoich potrzeb, zwłaszcza w dziedzinie kultury, oświaty i religii. Niech zostanie im udzielona we wszystkich dziedzinach niezbędna i zorganizowana opieka[2][1].
Stefan Kisielewski opisał sprawę listu w swoim dzienniku:
Heca się stała wielka, bo „grupa protestująca” znowu napisała list do Tejchmy, tym razem w sprawie Polaków w Rosji. List podpisało piętnastu literatów i nieliteratów: Mycielski, Lipiński, Słonimski, Konwicki, Brandys (Kazimierz), Szczypiorski (!), Nowakowski, Herbert, ks. Zieja, Woroszylski, Zonn, Miller, Bocheński, Kijowski, Zofia Małynicz. List dotyczy Polaków w Rosji, żeby otrzymali prawa Polonii, mogli przyjeżdżać do Polski i mieli swobody w dziedzinie „kultury, oświaty i religii”. List dobry, bo nie Słonimski go napisał, bardzo na czasie, bo odbywa się przecież owa konferencja „porozumienia i współpracy” w Genewie, warto się „światu” przypomnieć. Oczywiście, jest w tym udawanie Greka, wszak list wysłany został do rządu (do wicepremiera Tejchmy), a ten rząd właśnie pomaga Rosji w jej wielkim oszustwie, jakim jest w ogóle uczestniczenie w takiej „odprężeniowej konferencji”. Ale my pomagać nie musimy, w tym różnię się ze Stommą – który zna tylko jeden sposób postępowania: wazelinę wobec Rosji. Że niby ratuje się "substancję narodową". Ale to już dziś przestarzałe - świat jednakże jest jednością i Rosji dziś jakoś tam na nim zależy, a skoro tak, niech usłyszy parę słów prawdy[3].
W pół roku później, według raportu współpracownika SB, Antoni Słonimski w prywatnej rozmowie
Radził Konwickiemu przeczytać w dzisiejszej prasie listy autorów, którzy będą podpisywali na kiermaszu. Zaskoczyło go stoisko Związku Literatów z okropnymi nazwiskami. Doszło do tego, mówił, że czytając, myślałem ze strachem, czy aby mnie nie ma. Odetchnąłem – nie ma, jestem na marginesie. Książki mi nie wydają, nie zapraszają na kiermasz. Uważa, że to uciszanie pewnych nazwisk, ponieważ nie zwrócono się o uczestnictwo do nikogo z sygnatariuszy „Listu 15”[4].
Zobacz też
Inne listy otwarte z czasów PRL:
Przypisy
- ↑ a b 12 grudnia 1974 r. List "15" w sprawie sytuacji Polaków mieszkających w ZSRR [online], Interia.pl, 12 grudnia 2014 [dostęp 2023-06-15].
- ↑ a b Michał Szukała, 45 lat temu Radio Wolna Europa nagłośniło sprawę tzw. Listu 15 [online], Dzieje.pl, 12 grudnia 2019 [dostęp 2023-06-15].
- ↑ a b Stefan Kisielewski, Dzienniki, wpis z 11 grudnia 1974, Iskry, 1996, ISBN 83-207-1516-4.
- ↑ Joanna Siedlecka, Kryptonim "Liryka". Słonimski, Dygat, Konwicki [online], niniwa22.cba.pl, 2008 [dostęp 2021-07-23] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-31].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.