Machine-Readable Cataloging

Ten artykuł dotyczy formatu katalogowania MARC. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Wybrane pola formatu MARC

MARC (ang. MAchine-Readable Cataloging) – format przechowywania opisów bibliograficznych i innych danych katalogów bibliotecznych w formie elektronicznej[1][2].

Jego zadaniem jest przechowywanie danych bibliograficznych różnego typu dokumentów, w tym książek, wydawnictw ciągłych czy różnego rodzaju plików komputerowych[3].

Części rekordu MARC

Rekord tworzony w tym formacie jest podzielony na pola, które opisują daną część utworu i są identyfikowane zazwyczaj numerem (np. opis wydania książki w MARC 21 znajduje się w polu nr 260)[4]. Te pola są z kolei podzielone na podpola identyfikowane za pomocą jednoznakowych etykiet w ramach danego pola (np. 260-a, to podpole a w polu 260 oznaczające miejsce publikacji utworu)[4]. Co istotne zarówno pola, jak i podpola mogą być powtarzalne[4].

pole wskaźniki podpola
260 ## $aParyż :$bBagette-Croisant ;$aKraków :$bPiróg-Kowalski,$c1955.
260 2# $aWarszawa :$bWydawnictwo Znak,$c1972.
260 2# $aŁódź :$bWydawnictwo Literatura,$c1993.
260 3# $aWrocław :$bZakład Narodowy im. Ossolińskich,$c2024.

W powyższym przykładzie widoczne są również wskaźniki (ang. indicators), które zmieniają znaczenie pola, w tym wypadku określają który wydawca był pierwszy, który środkowy, który najnowszy[4][5]. Jak widać również w tym przykładzie pole 260 opisujące wydanie jest powtarzalne, a zatem jeden rekord MARC może opisywać zarówno jedno wydanie, jak i wszystkie wydania książki[4][5].

Historia i odmiany

Format ten został zainicjowany w USA w latach 60. XX wieku. Na początku 1966 roku Biblioteka Kongresu (ang. Library of Congress, LC lub LoC) stworzyła dla własnych potrzeb format MARC I. Po testach, jeszcze w tym samym roku, przygotowano rewizję formatu nazwaną MARC II, która została opublikowana i rozprowadzana szerzej w ramach LC MARC Distribution Service (później USMARC). USMARC posłużył przede wszystkim do katalogowania zbiorów biblioteki Biblioteka Kongresu, ale bibliotekę odwiedzały również delegacje z innych bibliotek w tym z innych krajów. Wdrożenia w różnych krajach różniły się jednak między sobą[6][7][8].

Prace nad połączeniem formatów USMARC i CAN/MARC (wersję używaną w Kanadzie) rozpoczęły się w 1994 roku. W 1997 roku udało się je połączyć i stworzyć format MARC 21. Liczba „21” w nazwie miała się odnosić do zbliżającego się XXI wieku[7][8][6].

Podjęto również starania, by zbliżyć format UKMARC do pozostałych formatów, ale nie osiągnięto pełnej zgodności przed wydaniem MARC 21. Ogólne zasady są jednak podobne, a nawet specyfikacja części pól jest zbliżona. Dotyczy to zwłaszcza pól z grupy 1xx, czyli haseł głównych (ang. main entries)[8].

Polska Biblioteka Narodowa wykorzystuje własną odmianę tego standardu o nazwie MARC BN, która różni się nieco od MARC 21, choć ogólne zasady są podobne (np. „100 p0 %1Klimczuk %2Zdzisław” w BN odpowiada w MARC 21 zapisowi: „100 1. %aKlimczuk, Zdzisław”)[9].

Przypisy

  1. ↑ MARC 21 Frequently Asked Questions (Library of Congress) [online], www.loc.gov [dostęp 2019-10-22].
  2. ↑ MARC [online], Biblioteka Narodowa [dostęp 2025-12-13] [zarchiwizowane z adresu 2025-09-09].
  3. ↑ MARC 21 Format for Bibliographic Data : Introduction (Network Development and MARC Standards Office, Library of Congress) [online], www.loc.gov [dostęp 2025-12-13].
  4. ↑ a b c d e MARC 21 Format for Bibliographic Data: 260: Publication, Distribution, etc. (Imprint) (Network Development and MARC Standards Office, Library of Congress) [online], www.loc.gov [dostęp 2025-12-13].
  5. ↑ a b Understanding MARC Bibliographic: Parts 1 to 6 [online], www.loc.gov [dostęp 2025-12-13].
  6. ↑ a b LC’s Bibliographic Framework Initiative and the Attractiveness of Linked Data | NISO website [online], www.niso.org [dostęp 2025-12-13] [zarchiwizowane z adresu 2024-09-09] (ang.).
  7. ↑ a b USMARC and CAN/MARC Become MARC 21 [online], www.loc.gov, 22 października 1998 [dostęp 2025-12-13].
  8. ↑ a b c Sally H. McCallum, Harmonization of USMARC, CAN/MARC, and UKMARC, „Library Resources & Technical Services”, 44 (3), 2000, s. 135–140, DOI: 10.5860/lrts.44n3.135, ISSN 0024-2527 [dostęp 2025-12-13].
  9. ↑ Format MARC 21 - Biblioteka Narodowa [online], www.bn.org.pl [dostęp 2019-10-22] [zarchiwizowane z adresu 2019-10-22].

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.